Thủ đô Tehran của Iran vừa trải qua những giờ phút căng thẳng tột độ khi các cuộc đụng độ vũ trang bất ngờ nổ ra ngay giữa lòng thành phố. Điều đáng quan ngại là cuộc xung đột này không xuất phát từ các lực lượng phiến quân ngoại bang hay phe đối lập, mà lại diễn ra giữa hai trụ cột quân sự mạnh nhất của đất nước: Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và Quân đội chính quy. Sự kiện chưa từng có này đã phơi bày một thực tế đáng báo động về tình trạng bất ổn nội bộ tại quốc gia vùng Vịnh, nơi mà sự đồng thuận chính trị và quân sự dường như đang bị xói mòn nghiêm trọng dưới sức ép của những biến động quốc tế. Nhiều nhân chứng tại hiện trường báo cáo về tiếng súng trường tự động và các vụ nổ nhỏ vang lên tại một số khu vực trọng yếu ở Tehran, gây ra sự hoang mang tột độ cho người dân và dấy lên những lo ngại về một kịch bản bất ổn kéo dài ngay tại trung tâm quyền lực tối cao.
Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến sự bùng nổ xung đột vũ trang này được cho là bắt nguồn từ chuỗi các cuộc không kích dồn dập gần đây của Mỹ và Israel nhắm vào các mục tiêu quân sự chiến lược của Iran trên khắp khu vực. Những tổn thất nặng nề về cơ sở hạ tầng, kho vũ khí cùng sự ra đi của nhiều chỉ huy cấp cao đã đặt chính quyền Tehran vào tình thế báo động đỏ chưa từng có. Trong bối cảnh áp lực từ bên ngoài gia tăng một cách nghẹt thở, sự nghi ngờ lẫn nhau bắt đầu lan rộng trong giới lãnh đạo quân sự cấp cao. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, vốn nắm giữ quyền lực chính trị và kinh tế khổng lồ, đã ngay lập tức phát động một chiến dịch săn lùng nội gián quy mô lớn nhằm tìm ra những kẻ bị tình nghi cung cấp thông tin tình báo nhạy cảm cho đối phương. Tuy nhiên, thay vì củng cố an ninh quốc gia, chiến dịch này đã nhanh chóng biến tướng thành một cuộc thanh trừng quyền lực đẫm máu, nhắm trực tiếp vào các sĩ quan thuộc Quân đội chính quy.
Mối quan hệ giữa Vệ binh Cách mạng và Quân đội chính quy Iran từ lâu đã tồn tại những rạn nứt âm ỉ do sự khác biệt về ý thức hệ, quyền lợi kinh tế và vai trò trong hệ thống phòng thủ. Trong khi Quân đội chính quy chủ yếu tập trung vào nhiệm vụ bảo vệ biên giới lãnh thổ theo quy định của hiến pháp, thì Vệ binh Cách mạng lại là lực lượng trung thành tuyệt đối với chế độ giáo sĩ tối cao, kiểm soát phần lớn các hoạt động kinh tế then chốt và điều hành các lực lượng ủy nhiệm ở nước ngoài. Khi chiến dịch thanh trừng của Vệ binh Cách mạng đụng chạm đến danh dự và sự an nguy của các sĩ quan Quân đội chính quy, giới hạn chịu đựng cuối cùng đã bị phá vỡ. Việc quy chụp các thành viên quân đội làm gián điệp cho tình báo phương Tây đã vấp phải sự kháng cự quyết liệt bằng vũ lực, dẫn đến những màn đọ súng trực tiếp giữa hai bên ngay trên các tuyến phố chính của Tehran. Điều này không chỉ cho thấy mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng lòng tin nội bộ mà còn cảnh báo về nguy cơ mất kiểm soát đối với toàn bộ bộ máy an ninh quốc gia.
Không chỉ dừng lại ở những rạn nứt chính trị và quân sự trong nước, những hành động gần đây của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo còn đang vấp phải làn sóng phản đối dữ dội từ cộng đồng quốc tế. Các nguồn tin an ninh hàng hải tiết lộ rằng lực lượng này đang bị cáo buộc áp đặt một loại "phí bảo kê" bất hợp pháp đối với hệ thống cáp quang biển quốc tế đi qua khu vực Vịnh Ba Tư. Đây vốn là tuyến đường hàng hải và viễn thông huyết mạch kết nối lưu lượng internet toàn cầu giữa các châu lục lớn. Việc áp đặt các khoản phí vô lý này, kết hợp với các lời đe dọa can thiệp thô bạo vào hạ tầng kết nối kỹ thuật số dưới lòng biển, đã đặt an ninh thông tin toàn cầu vào tình trạng báo động. Giới phân tích quốc tế cảnh báo rằng bất kỳ sự gián đoạn nào đối với hệ thống cáp quang tại Vịnh Ba Tư cũng có thể gây ra những hậu quả thảm khốc cho nền kinh tế thế giới, làm tê liệt các giao dịch tài chính quốc tế và gây tổn hại nghiêm trọng đến quyền tiếp cận thông tin của hàng triệu người.
Sự kết hợp giữa bất ổn an ninh trong nước và các hành động gây hấn trên trường quốc tế đang đẩy chính quyền Iran vào một thế trận cô lập nguy hiểm hơn bao giờ hết. Việc đụng độ trực tiếp giữa hai lực lượng quân sự hàng đầu không chỉ làm suy yếu nghiêm trọng khả năng phòng thủ của đất nước trước các mối đe dọa từ bên ngoài mà còn làm sụp đổ hoàn toàn niềm tin của người dân vào khả năng quản lý của chính quyền trung ương. Nhiều chuyên gia chính trị Trung Đông nhận định rằng tình hình hiện tại ở thủ đô Tehran có nhiều điểm tương đồng với giai đoạn tiền đề của một cuộc nội chiến ngầm. Nếu ban lãnh đạo tối cao không thể nhanh chóng xoa dịu căng thẳng và thiết lập lại trật tự giữa Vệ binh Cách mạng và Quân đội chính quy, nguy cơ xảy ra một cuộc đảo chính quân sự hoặc sự sụp đổ mang tính hệ thống từ bên trong là điều hoàn toàn có thể xảy ra trong tương lai gần. Sự rạn nứt sâu sắc này giờ đây không còn là một vấn đề an ninh nội bộ đơn thuần mà đã trở thành ngòi nổ có thể định hình lại toàn bộ cục diện địa chính trị tại khu vực Trung Đông đầy biến động.
Trước tình thế ngàn cân treo sợi tóc này, dư luận thế giới đang đổ dồn sự chú ý vào mọi động thái tiếp theo từ các nhà lãnh đạo tối cao tại Tehran. Khả năng kiểm soát tình hình của ban lãnh đạo Iran đang bị đặt một dấu hỏi lớn khi các cuộc thanh trừng nội bộ vẫn tiếp tục diễn ra dưới danh nghĩa bảo vệ an ninh quốc gia. Sự hoang mang của người dân Tehran, sự chia rẽ sâu sắc trong hàng ngũ lực lượng vũ trang cùng với những tính toán sai lầm trên bàn cờ ngoại giao đang vẽ nên một bức tranh vô cùng ảm đạm về tương lai của đất nước này. Những ngày tới sẽ là thử thách cực hạn đối với bộ máy quyền lực của Iran, khi họ vừa phải căng mình đối phó với các đòn trừng phạt kinh tế và áp lực quân sự từ bên ngoài, vừa phải nỗ lực dập tắt ngọn lửa xung đột nội bộ đang âm ỉ cháy và có nguy cơ bùng phát thành một cơn bão lửa quét sạch mọi thành trì quyền lực ngay trong lòng thủ đô.