Giữa bối cảnh căng thẳng địa chính trị toàn cầu leo thang, quân đội Mỹ đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng về kho dự trữ vũ khí, buộc Washington phải đưa ra những quyết định khó khăn làm ảnh hưởng trực tiếp đến các đồng minh chiến lược. Báo cáo mới nhất từ các nguồn tin ngoại giao và truyền thông quốc tế cho thấy, việc Mỹ liên tục tiêu hao các loại khí tài hiện đại trong các cuộc xung đột tại Trung Đông, đặc biệt là các hành động quân sự liên quan đến đối đầu với Iran, đã khiến kho tên lửa của Lầu Năm Góc rơi vào tình trạng cạn kiệt đáng báo động. Hệ quả trực tiếp và rõ ràng nhất của tình trạng này là việc Washington vừa đưa ra cảnh báo chính thức tới Tokyo về sự chậm trễ trong việc bàn giao hợp đồng mua bán vũ khí quan trọng trị giá hàng tỷ USD.
Theo các nguồn tin thân cận từ tờ Financial Times, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth trong cuộc điện đàm với người đồng cấp Nhật Bản Shinjiro Koizumi đã trực tiếp thông báo về việc trì hoãn bàn giao lô hàng gồm 400 tên lửa hành trình Tomahawk. Đây là một đòn giáng mạnh vào nỗ lực củng cố năng lực quốc phòng của Tokyo, vốn đang chạy đua với thời gian để xây dựng khả năng răn đe trước các mối đe dọa ngày càng tăng từ Trung Quốc tại khu vực Đông Á. Thỏa thuận trị giá 2,35 tỷ USD này được ký kết vào năm 2024, sau một thời gian dài Washington liên tục thúc ép đồng minh châu Á của mình phải tăng cường chi tiêu quốc phòng và đảm nhận vai trò an ninh chủ động hơn trong khu vực.
Quyết định trì hoãn này đã phơi bày một thực tế phũ phàng về năng lực sản xuất của nền công nghiệp quốc phòng Mỹ hiện nay. Trong nhiều tháng qua, các lực lượng Mỹ tại Trung Đông đã phải liên tục phóng các loại tên lửa đánh chặn và tên lửa tấn công mặt đất để đối phó với các cuộc tấn công từ các lực lượng do Iran hậu thuẫn. Sự tiêu hao nhanh chóng này vượt xa khả năng bù đắp của các dây chuyền sản xuất quốc phòng nội địa Mỹ, buộc Lầu Năm Góc phải ưu tiên tái thiết lập kho dự trữ chiến lược của chính mình trước khi thực hiện các cam kết xuất khẩu cho đồng minh. Giới phân tích quân sự nhận định rằng, việc một siêu cường quân sự như Mỹ không thể đáp ứng đúng hạn một hợp đồng vũ khí lớn cho thấy những lỗ hổng nghiêm trọng trong chuỗi cung ứng quốc phòng toàn cầu.
Đối với Nhật Bản, sự chậm trễ này diễn ra vào một thời điểm vô cùng nhạy cảm. Tokyo đang tiến hành một sự thay đổi mang tính lịch sử trong chính sách an ninh quốc gia, dần từ bỏ hiến pháp hòa bình nghiêm ngặt sau Chiến tranh thế giới thứ hai để chuyển sang phát triển năng lực phản công. Việc sở hữu các tên lửa hành trình tầm xa như Tomahawk được coi là xương sống trong chiến lược mới này, cho phép Nhật Bản có khả năng tấn công các mục tiêu quân sự của đối phương từ khoảng cách an toàn nếu bị tấn công trước. Với tầm bắn vượt trội, Tomahawk được kỳ vọng sẽ giúp Tokyo tạo ra một chiếc ô phòng thủ vững chắc trước sức ép quân sự ngày càng gia tăng từ Bắc Kinh ở biển Hoa Đông và eo biển Đài Loan.
Việc Washington không thể bàn giao vũ khí đúng hạn không chỉ ảnh hưởng đến kế hoạch tác chiến của Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản mà còn làm dấy lên những hoài nghi về độ tin cậy của các cam kết an ninh từ phía Mỹ. Mặc dù mối quan hệ đồng minh Mỹ - Nhật vẫn được đánh giá là vô cùng chặt chẽ, nhưng sự cố này cho thấy Washington đang bị quá tải khi cùng lúc phải đối phó với nhiều cuộc khủng hoảng trên toàn cầu. Từ cuộc xung đột kéo dài tại Ukraine cho đến những căng thẳng không hồi kết tại Trung Đông, nguồn lực quân sự và tài chính của Mỹ đang bị kéo căng đến mức giới hạn, làm suy giảm khả năng tập trung vào chiến lược xoay trục sang khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Sự thiếu hụt tên lửa của Mỹ cũng làm nổi bật những thách thức cốt lõi mà các nhà hoạch định chính sách tại Washington đang phải đối mặt. Nền công nghiệp quốc phòng Mỹ, dù sở hữu những công nghệ tiên tiến nhất thế giới, lại đang gặp khó khăn trong việc mở rộng quy mô sản xuất hàng loạt trong thời gian ngắn do thiếu hụt nhân lực trình độ cao, sự đứt gãy của chuỗi cung ứng linh kiện điện tử và sự khan hiếm của các nguyên liệu thô quan trọng. Các chuyên gia cảnh báo rằng nếu không có những cải tổ mang tính hệ thống để tăng cường năng lực sản xuất của các tập đoàn quốc phòng lớn, Mỹ sẽ tiếp tục gặp khó khăn trong việc vừa duy trì khả năng sẵn sàng chiến đấu của bản thân vừa hỗ trợ các đồng minh trên khắp thế giới.
Trong khi đó, tại Tokyo, các nhà lãnh đạo quân sự Nhật Bản đang phải tìm kiếm các giải pháp thay thế tạm thời để lấp đầy khoảng trống phòng thủ do sự chậm trễ của Mỹ gây ra. Một số nguồn tin cho biết Nhật Bản có thể sẽ phải đẩy nhanh tiến độ phát triển và triển khai các loại tên lửa dẫn đường chống hạm cải tiến do nước này tự sản xuất, đồng thời tăng cường hợp tác an ninh với các đối tác khác trong khu vực như Australia hay các quốc gia châu Âu. Dù vậy, các giải pháp nội địa này cần có thời gian để hoàn thiện và không thể ngay lập tức thay thế được sức mạnh răn đe tức thời mà loại tên lửa có lịch sử thực chiến dày dạn như Tomahawk mang lại.
Tình huống trớ trêu này cũng đặt ra một bài toán hóc búa cho chính quyền Mỹ trong việc cân bằng giữa chính sách ưu tiên lợi ích quốc gia và việc duy trì vị thế dẫn dắt các liên minh quân sự toàn cầu. Việc ép buộc các đồng minh tăng chi tiêu quốc phòng để rồi không thể cung cấp vũ khí cho họ đúng hạn có thể làm suy yếu vị thế của Mỹ trên bàn đàm phán quốc tế. Khi những thách thức từ phía Trung Quốc ngày càng trở nên hiện hữu và tinh vi hơn, sự chậm trễ trong việc bàn giao 400 tên lửa Tomahawk không chỉ là một vấn đề thương mại hay kỹ thuật đơn thuần, mà đã trở thành một chỉ dấu quan trọng cho thấy những giới hạn mới trong cấu trúc an ninh toàn cầu do Mỹ dẫn đầu. Trước tình hình kho dự trữ vũ khí liên tục bị hao tổn vì các điểm nóng xung đột, khả năng răn đe toàn diện của phương Tây đang đứng trước những thử thách khắc nghiệt chưa từng có trong nhiều thập kỷ qua.