Khi Tổng thống Volodymyr Zelensky đứng tại Hội nghị Cộng đồng Chính trị Châu Âu ở Yerevan và tuyên bố thẳng thừng rằng Nga sẽ không còn xe tăng, tên lửa hay bất kỳ khí tài quân sự nào trong lễ diễu binh Ngày Chiến thắng 9/5 tại Moscow, cả châu Âu đã im lặng một giây rồi vỡ òa trong tiếng cười chua chát. Chỉ ba ngày trước, Moscow còn hùng hổ tuyên bố sẽ tổ chức diễu binh ở Kiev. Giờ đây, chính họ đang run rẩy trước khả năng drone FPV Ukraine bay qua ba lớp phòng không, xuyên thủng ít nhất 101 vị trí radar và lọt qua vùng trách nhiệm của mười trung đoàn S-400 cùng hàng chục hệ thống Pantsir và Tor. Một quả nổ cách Kremlin chỉ sáu kilômét vào đêm 4/5 đã biến không khí Victory Day thành nỗi ám ảnh chết chóc. Đây không còn là lễ kỷ niệm – đây là buổi biểu diễn cuối cùng của một chế độ đang co rúm trong hầm ngầm.
Zelensky không nói suông. Ông biết rõ: mùa hè 2026 sẽ là khoảnh khắc Putin buộc phải chọn – hoặc mở rộng cuộc chiến bằng cách kéo Belarus sâu hơn vào vũng lầy, hoặc chấp nhận ngồi vào bàn đàm phán dưới sức ép trừng phạt và hỗ trợ vũ khí không ngừng cho Ukraine. Và Moscow đang chọn con đường hoảng loạn. Tổng tư lệnh Lực lượng Vũ trụ Nga Victor Afzalov bị cách chức chỉ sau chuỗi tấn công drone vào các nhà máy lọc dầu – hơn 20 lần trong tháng Tư, chín nhà máy phải ngừng hoạt động, sản lượng chế biến dầu rơi xuống mức thấp nhất kể từ 2009. Người thay thế, Đại tướng Alexander Chochu – “Anh hùng Nga” từng chỉ huy nhóm bị cáo buộc thảm sát dân thường gần Kiev – giờ phải gánh trách nhiệm bảo vệ bầu trời mà S-400 từng được ca ngợi là “không thể xuyên thủng”. Thay vì thắng lợi, Kremlin lại phải triển khai lính vũ trang trên mái nhà, dựng chốt kiểm soát khắp Moscow. Putin, người đã ẩn náu hàng tuần trong hầm ngầm, giờ còn sợ cả Sergei Shoigu – cựu Bộ trưởng Quốc phòng vẫn giữ ảnh hưởng trong quân đội – có thể đứng sau âm mưu ám sát. Nguồn tin tình báo châu Âu xác nhận: nỗi sợ hãi trong Kremlin đã tăng vọt, từ drone đến đảo chính.
Những cuộc thanh trừng không dừng lại ở cấp quân sự. Chúng lan xuống tận các vùng biên giới và Cộng hòa Hồi giáo. Thống đốc Belgorod Vyacheslav Gladkov – vùng đất một triệu rưỡi dân đang hứng chịu hàng loạt cuộc tấn công – sắp bị cách chức vì dám kêu ca công khai: “Các người ở Moscow vui vẻ trong khi chúng tôi chết dần”. Ông bị cáo buộc không xây dựng được tuyến phòng thủ dù ngân sách đã được cấp, thậm chí một phần tiền có thể rơi vào túi người thân. Truyền thông Kremlin gợi ý ông có thể làm đại sứ tại Abkhazia – một “món quà” lịch sự – hoặc bị đưa vào trại giam để làm gương. Cùng lúc, lãnh đạo Dagestan Sergei Melikov cũng bị thay thế. Lý do chính thức là “chuyển công tác”, nhưng nguồn tin nội bộ tiết lộ rõ: Kremlin sợ lặp lại cuộc biểu tình chống động viên năm 2022. Dagestan – vùng đất Hồi giáo một triệu rưỡi dân – không bao giờ chấp nhận một lãnh đạo Nga chính thống không uống rượu, bị dân địa phương gọi là “Verukai” và coi thường truyền thống. Melikov bị thay vì không kiềm chế được bất mãn trước đợt động viên mới. Putin đang xáo trộn bài tủ thống đốc để ngăn chặn bất kỳ ngòi nổ nội bộ nào trước khi mùa hè nóng bỏng đến.
Trong khi đó, mối đe dọa từ phương Bắc không phải là hư cấu. Một quả khinh khí cầu chuyển tiếp tín hiệu drone đã bay từ Belarus vào vùng Chernobyl, hoạt động như “mắt trên trời” giúp drone và tên lửa Nga nhắm chính xác hơn vào mục tiêu Ukraine. Zelensky đã công khai cảnh báo: hoạt động bất thường dọc biên giới Belarus, đường sá được mở rộng, vị trí pháo binh được thiết lập. Lukashenko – người vẫn tự xưng “tổng thống” – liên tục lặp lại cụm từ “chuẩn bị cho chiến tranh”, ký sắc lệnh gọi dự bị sĩ quan, và cho phép lãnh thổ Belarus trở thành bệ phóng hybrid. Không phải cuộc tấn công quy mô lớn – quân đội Belarus thiếu cả nguồn lực lẫn động lực – mà là các cuộc khiêu khích biên giới nhằm kéo giãn lực lượng Ukraine khỏi hướng đông và nam. Tình báo Ukraine xác nhận: Nga đang cung cấp hệ thống phòng không cho Belarus, triển khai thiết bị dẫn đường cho drone kamikaze nhắm vào miền Tây Ukraine. Zelensky đã áp đặt trừng phạt lên cả hai con trai Lukashenko và một loạt tướng lĩnh, cùng các doanh nghiệp sản xuất linh kiện đạn 122mm và 152mm cho Nga. Đây là thông điệp rõ ràng: bất kỳ sự leo thang nào từ Minsk cũng sẽ phải trả giá đắt.
Châu Âu không đứng ngoài. Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk đã thẳng thừng bác bỏ đề xuất ngừng bắn một ngày của Moscow chỉ để tổ chức diễu binh. “Đó là trò hề”, ông nói. Thay vào đó, Warsaw và Kiev đang đẩy mạnh hợp tác sản xuất drone – Ba Lan muốn xây dựng “đội quân drone” dựa trên công nghệ và kinh nghiệm thực chiến của Ukraine. Trong các cuộc tập trận NATO, chỉ mười phi công drone Ukraine đã “tiêu diệt” hai tiểu đoàn bộ binh và 50 xe bọc thép giả định, khiến lãnh đạo liên minh phải choáng váng. Giờ đây, với Trump đang rút quân Mỹ khỏi châu Âu – hơn 5.000 lính từ Đức, Ý, Tây Ban Nha – để “trừng phạt” các nước không tham gia cuộc chiến Iran mà ông khởi xướng, Ba Lan nhận ra: an ninh không còn dựa vào Washington. Họ chọn con đường thực tế: liên minh song phương với Kiev, sản xuất chung drone, thử nghiệm vũ khí dưới lửa thật. NATO đang tan rã từ bên trong, nhưng Warsaw và Kiev lại đang siết chặt tay nhau.
Keith Kellogg – cựu đặc phái viên Mỹ về Ukraine – đã nói thẳng trên Fox News: “Moscow không thắng, Moscow đang thua”. Ông kêu gọi Nga ngồi vào bàn đàm phán, nhấn mạnh đây là vấn đề châu Âu phải dẫn dắt. Trong khi đó, Trump ưu tiên Steve Witkoff – người thậm chí không muốn đến Kiev vì “ghét tàu hỏa”. Quân đội Mỹ rút khỏi châu Âu, nhưng châu Âu lại đang tự vũ trang. Ukraine, dù không phải thành viên NATO, đã trở thành cường quốc drone hàng đầu thế giới. Công nghệ FPV, drone interceptor, và kinh nghiệm chiến trường đang được chuyển giao cho Ba Lan – quốc gia từng là đồng minh thân cận nhất của Mỹ ở châu Âu. Bức tranh địa chính trị đang thay đổi chóng mặt: khi Washington quay lưng, Kiev và Warsaw đứng dậy.
Còn ở Moscow, trong khi kinh tế chìm trong khủng hoảng ngân sách khổng lồ, Putin vẫn đổ hàng trăm triệu rúp vào propaganda. KVN – chương trình hài hước từng nổi tiếng – nhận 39 triệu rúp để tổ chức festival 2027, ca ngợi “giá trị tinh thần truyền thống” và “cuộc chiến chống phương Tây”. Quỹ Văn hóa Tổng thống cấp hơn 4 tỷ rúp cho các tổ chức tôn vinh “các chàng trai dũng cảm” tham gia xâm lược. Ca sĩ Nikolai Rastorguev nhận 34 triệu rúp để hát “Vì Tổng thống, vì hòa bình lâu dài, vì thế giới không có chủ nghĩa phát xít”. Đài Pride – kênh radio ủng hộ Kremlin – nhận tiền sản xuất chương trình dù rating chỉ 0,9% ở Moscow. Họ cười đùa về đất nước mình vừa tấn công, trong khi drone Ukraine vẫn bay qua bầu trời và tên lửa vẫn rơi xuống đầu dân thường. Đó là bức tranh bi thảm của một chế độ: bên ngoài thì yếu đuối, bên trong thì hoang tưởng, nhưng vẫn cố duy trì lớp sơn bóng loáng bằng tiền ngân sách.
Mùa hè 2026 đang đến gần. Zelensky đã dự báo chính xác: Putin sẽ phải quyết định. Mở rộng chiến tranh bằng cách hy sinh thêm Belarus, hay chấp nhận thực tế rằng drone Ukraine không chỉ phá hủy nhà máy lọc dầu mà còn đang phá hủy cả huyền thoại bất khả chiến bại của quân đội Nga. Từ Belgorod đến Dagestan, từ Minsk đến Warsaw, từ Yerevan đến Washington, mọi thứ đều chỉ ra một sự thật lạnh lùng: Kremlin không còn kiểm soát được bầu trời của chính mình, cũng không kiểm soát được nỗi sợ hãi đang lan rộng trong lòng đất Nga. Lễ diễu binh 9/5 năm nay có thể không có xe tăng, nhưng chắc chắn sẽ đầy drone – và không phải drone Nga.