Khi những tiếng trống diễu binh tháng Năm sắp vang vọng trên Quảng trường Đỏ, một tiếng thì thầm khác đang lan tỏa khắp nước Nga: “Họ sẽ đánh”. Không phải lời đe dọa suông. Không phải trò chơi tâm lý. Đó là lời cảnh báo lạnh lùng từ Kyiv, sau khi Moscow đã xé toạc thỏa thuận ngừng bắn một cách trắng trợn nhất. Tổng thống Donald Trump đang ngồi ở Nhà Trắng, nhưng ngay lúc này, chiến trường Ukraine không chờ lệnh từ Washington. Nga không muốn hòa bình. Ukraine đang chuẩn bị đòn đánh. Và cả thế giới sẽ sớm chứng kiến.
Hãy nhìn thẳng vào sự thật phũ phàng. Từ nửa đêm ngày 6 tháng 5, Nga tuyên bố “ngừng bắn nhân đạo” để chuẩn bị cho ngày Chiến thắng 9 tháng 5. Thế nhưng chỉ vài giờ sau, máy bay không người lái Nga đã lao xuống một trường mầm non ở trung tâm Sumy. Hai quả UAV. Không phải tai nạn. Không phải “lạc hướng”. Đó là hành động có chủ đích nhắm vào trẻ em – những sinh mạng mà Moscow vẫn khoác áo “bảo vệ người Nga”. Tối hôm đó, một quả bom dẫn đường rơi xuống giữa phố Kremenchuk, Donetsk, ngay trên con đường đông đúc, nơi dân thường đang đi dạo hoặc tan ca về nhà. Không có mục tiêu quân sự. Chỉ có máu và tiếng khóc.
Đó chính là bản chất của “chiến dịch đặc biệt” năm thứ năm. Nga không chỉ giết người. Họ giết chính những người họ tuyên bố phải “giải phóng”. Và khi một nhà tuyên truyền trên kênh Solovyov khoe khoang “đánh trúng mục tiêu”, rồi khi bị chỉ trích là đã giết dân thường, hắn lạnh lùng đáp: “Thì cứ để chúng đi địa ngục”. Câu nói ấy không chỉ phơi bày sự man rợ. Nó phơi bày cả sự suy đồi đạo đức của một chế độ đang cố gắng tổ chức diễu binh trong khi tay vẫn dính máu.
Moscow đang run sợ dưới lớp vỏ kiêu hãnh
Trong khi Kremlin chuẩn bị phô trương lực lượng trên Quảng trường Đỏ, người dân Moscow đã đổ ra đường phố – không phải để ăn mừng, mà để “dạo một vòng cuối cùng”. Một phụ nữ trung niên thú nhận: “Tôi ra ngoài vì không biết sau này sẽ ra sao”. Đó là câu nói của một thủ đô đang sống trong bóng ma. Drone Ukraine giờ đã vươn tầm xa 1.500 km. Yekaterinburg – cách biên giới Ukraine hơn 1.600 km – vừa bị tấn công lần đầu. Bloomberg dẫn nguồn tình báo cho biết: 70% dân số Nga, một phần tư lãnh thổ Liên bang, giờ nằm trong tầm ngắm UAV Kyiv. Zelensky đã công khai xác nhận: quy mô tấn công sẽ được mở rộng. Và ông không nói suông.
Ở Yekaterinburg, nơi trước đây người ta còn coi chiến tranh là chuyện xa xôi, giờ đây nỗi sợ đã trở thành hiện thực. “Trước kia mối đe dọa chỉ là hình bóng. Giờ nó đã ở ngay trước cửa nhà”. Những giọng nói ấy không còn là tiếng thì thầm. Chúng là tiếng kêu cứu của một xã hội đang thức tỉnh muộn màng. Và Kremlin biết rõ điều đó. VTsIOM – trung tâm thăm dò nhà nước – đã ngừng công bố chỉ số tín nhiệm Putin từ ngày 24 tháng 4. Bảy tuần liên tiếp rating lao dốc. Sau đó, im bặt. Không số liệu ngày 1 tháng 5. Không số liệu ngày 4 tháng 5. Không số liệu sau kỳ nghỉ dài. Khi nhà nước che giấu số liệu, đó không phải là dấu hiệu ổn định. Đó là dấu hiệu hoảng loạn.
Từ “ba ngày chiếm Kyiv” đến “buổi sáng Yekaterinburg”
Năm năm trước, họ hứa “chiến dịch ba ngày”. Năm năm sau, họ đang phải đối mặt với thực tế phũ phàng: drone Ukraine bay sâu vào lòng Nga, đánh thức nỗi sợ mà ngay cả Stalin cũng chưa từng gây ra cho chính nhân dân mình. Putin từng nói về “sự ổn định” như báu vật quốc gia. Giờ đây, quân đội Ukraine đang mang đến cho Nga chính thứ “ổn định” ấy – theo cách mà Moscow không thể tưởng tượng.
Trên tiền tuyến, tình hình còn thảm hại hơn. Những binh sĩ Nga – những kẻ từng được gọi là “giải phóng quân” – giờ đang than vãn công khai. Một người lính có huân chương nhà nước kể trong video lan truyền: hợp đồng hết hạn từ tháng 3 năm 2024 nhưng vẫn bị giữ lại trái pháp luật, bị tống tiền hàng tháng, bị đe dọa chuyển sang đơn vị xung kích nếu đòi quyền lợi. Sức khỏe suy kiệt, lưng đau cũ tái phát, bệnh viện quân sự từ chối điều trị. Đây không phải trường hợp cá biệt. Đây là hệ thống. Đây là cỗ máy nghiền thịt người mà Kremlin gọi là “bảo vệ Tổ quốc”.
Còn bi thảm hơn là câu chuyện của nữ y tá Nadezhda từ vùng Omsk. Cô công khai tố giác giám đốc bệnh viện trung tâm Shebakul ký lệnh bắt buộc mỗi bệnh viện phải “tình nguyện” một nhân viên y tế trung cấp ra chiến trường một năm. “Hoặc về nhà trong quan tài kẽm, hoặc sống sót đến ngày chiến thắng”. Sau khi lên tiếng, tài khoản Instagram và VK của cô biến mất. Không ai biết cô đang ở đâu. Đó là cách Nga “tuyển mộ” y sĩ cho cuộc chiến. Không phải tự nguyện. Không phải anh hùng. Chỉ là cưỡng bức và im lặng.
Kremlin đang tái hiện Stalin theo cách 2.0
Để duy trì sự kiểm soát, Putin đang làm điều mà ngay cả Stalin cũng phải gật gù hài lòng: thành lập “Đội Cảnh Sát Mạng” – phiên bản hiện đại của Thiếu niên Tiền phong. Học sinh, sinh viên sẽ bị ép theo dõi bạn bè trên mạng, báo cáo “nội dung phá hoại”: tin giả, phê phán quân đội, chỉ trích Putin, ủng hộ LGBT… Thông tin sẽ được chuyển thẳng cho lực lượng an ninh. Kế hoạch kéo dài đến năm 2030, bao gồm cả trẻ em từ vùng chiếm đóng Ukraine. Một thế hệ mới được huấn luyện để trở thành tai mắt của chế độ. Đó không phải giáo dục. Đó là sản xuất đế chế sợ hãi.
Ngay trong không gian truyền thông Nga cũng đang nổ ra nội chiến. Một câu đùa trên KVN – “Nhược điểm của Moscow là quá nhiều người Nga” – đã khiến phe diều hâu phẫn nộ. Ca sĩ opera ủng hộ chiến tranh Moskalov tuyên bố sẽ kiện kênh Channel One vì “kích động thù địch dân tộc”. Kênh nhà nước bị chính người ủng hộ nhà nước kiện. Đó là hình ảnh một chế độ đang ăn mòn chính nó từ bên trong.
Trump ở Nhà Trắng, nhưng Moscow vẫn sống trong vũ trụ song song
Trong khi đó, phát ngôn viên Maria Zakharova vẫn lặp lại câu chuyện cũ: “Nga không từ chối đàm phán, chỉ là Mỹ đang bận ở Trung Đông”. Họ vẫn sống trong ảo tưởng rằng thế giới sẽ tha thứ, rằng diễu binh tháng Năm sẽ mang lại hình ảnh vinh quang. Nhưng thực tế đã thay đổi. Donald Trump – tổng thống đương nhiệm – không phải là Biden. Ông không muốn đổ thêm tiền vô tận vào Ukraine. Thế nhưng chính hành động phá hoại ngừng bắn của Moscow đang tự tay đẩy Trump vào thế khó. Khi Ukraine đáp trả mạnh mẽ, khi drone bay sâu vào Nga, khi dân Nga bắt đầu hoảng loạn, thì ngay cả Trump cũng không thể giả vờ rằng “đây là vấn đề của châu Âu”.
Zelensky đã nói rõ: “Chúng tôi sẽ hành động tương xứng”. Dựa trên báo cáo tình báo và quân sự đêm qua, Kyiv sẽ quyết định thời điểm và mục tiêu. Không phải để trả thù. Mà để cho Moscow hiểu: không có ngừng bắn một chiều. Không có diễu binh an toàn trong khi dân thường Ukraine vẫn chết hàng ngày.
Hòa bình không phải là quà tặng. Hòa bình phải được giành bằng sức mạnh
Những người dân Moscow còn lại – những người vẫn ủng hộ Putin – đang sống trong bong bóng. Họ nói “phải đánh cho xong”, “không được cho chúng thở”. Nhưng khi drone bay qua đầu, khi Yekaterinburg run sợ, khi rating sụt giảm đến mức phải giấu, thì ngay cả họ cũng bắt đầu câm lặng. Phần còn lại của nước Nga – từ Yekaterinburg đến Vladivostok – đang dần nhận ra: cuộc chiến này không còn là “chiến dịch đặc biệt”. Đây là cuộc chiến đang nuốt chửng chính tương lai của họ.
Ukraine không cầu xin hòa bình. Ukraine đang chuẩn bị để buộc Nga phải chấp nhận hòa bình – trên điều kiện của Kyiv, không phải của Kremlin. Và nếu đòn đánh ấy xảy ra đúng vào dịp diễu binh 9 tháng 5, thì lịch sử sẽ ghi nhận: Moscow đã tự tay phá hủy chính ngày lễ thiêng liêng của mình.
Chiến tranh không kết thúc bằng diễu binh. Chiến tranh kết thúc khi một bên nhận ra rằng họ không thể thắng. Và khoảnh khắc ấy – dù Moscow có cố che giấu đến đâu – đang đến gần hơn bao giờ hết.