Trong những giờ hỗn loạn của ngày 5 tháng 5 năm 2026, khi thế giới còn đang theo dõi chiến dịch hải quân đầy tham vọng của Tổng thống Donald Trump nhằm mở lại eo biển Hormuz, thì một loạt tiếng nổ kinh hoàng đã vang lên từ các cơ sở dầu khí của UAE. Tên lửa và UAV Iran – do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) chỉ huy – đã lao thẳng vào các khu phức hợp dầu mỏ tại Abu Dhabi và đặc biệt là cảng Fujairah, điểm cuối của đường ống ADCOP. Một vụ hỏa hoạn khổng lồ bùng phát, cột khói đen ngòm cuồn cuộn bay lên bầu trời Vùng Vịnh, biến cả một trung tâm công nghiệp dầu khí thành địa ngục đỏ rực. Chính quyền Abu Dhabi không ngần ngại xác nhận: nguồn gốc tấn công xuất phát trực tiếp từ Iran.
Đó không phải là một vụ va chạm ngẫu nhiên. Đó là đòn đánh có chủ đích, được tính toán kỹ lưỡng nhằm kéo toàn bộ chiến trường từ eo biển hẹp Hormuz ra khắp hệ thống năng lượng của Vùng Vịnh. IRGC thậm chí còn công bố bản đồ “mở rộng vùng kiểm soát” bao gồm cảng Fujairah, Kharg và toàn bộ bờ biển UAE – một tuyên bố khiêu khích chưa từng có kể từ khi lệnh ngừng bắn Mỹ-Iran có hiệu lực đầu tháng 5. Chỉ vài giờ trước đó, hải quân Mỹ dưới lệnh Trump đã bắt đầu hộ tống tàu bè, phá hủy hàng loạt tên lửa và UAV Iran nhằm bảo vệ tuyến vận tải then chốt. Iran đáp trả bằng cách biến chính “cửa thoát hiểm” của Vùng Vịnh thành mục tiêu.
Hormuz từ lâu là con dao Iran kề cổ thế giới. Mỗi khi căng thẳng leo thang, cả hành tinh lại nín thở nhìn về eo biển hẹp chỉ 21 hải lý này – nơi 20% nguồn dầu toàn cầu chảy qua. Nhưng Trump đã quyết định rút lưỡi dao ấy ra khỏi tay Tehran. Chiến dịch hải quân “Tự Do Hàng Hải” của ông không chỉ là hành động quân sự; đó là tuyên bố chiến lược lạnh lùng: Mỹ sẽ chứng minh rằng Hormuz có thể được mở lại dưới hỏa lực hải quân Mỹ. Nếu thành công, lá bài lớn nhất của Iran – khả năng phong tỏa eo biển – sẽ mất giá trị vĩnh viễn. Và Tehran hiểu rõ điều đó. Vì vậy, họ chuyển hướng: tấn công ít nhất bốn tàu tại Hormuz, trong đó có tàu chở dầu thô của công ty quốc gia Abu Dhabi và một tàu Hàn Quốc. Đồng thời, họ nhắm thẳng vào Fujairah – cửa thoát hiểm duy nhất, đường ống ADCOP với công suất 1,5 triệu thùng/ngày, có thể mở rộng lên 1,8 triệu thùng.
Đây là nước cờ thông minh trên bàn cờ quân sự, nhưng cũng là sai lầm chết người về địa chính trị. Iran không muốn đối đầu trực diện với hải quân Mỹ – điều đó có thể khơi mào phản ứng dữ dội. Thay vào đó, họ đánh vào đồng minh then chốt của Washington: UAE – bàn đạp chiến lược để Mỹ cô lập Iran. Bằng cách biến các cảng dầu, kho chứa, đường ống và hạ tầng logistics của UAE thành mục tiêu, Tehran gửi thông điệp rõ ràng đến toàn bộ các nước Vùng Vịnh: nếu các anh đứng quá gần Mỹ, chiến tranh sẽ không chỉ diễn ra trên biển mà sẽ lan vào tận lòng đất của các anh.
Nhưng chính đòn đánh ấy đã biến Iran thành kẻ tự bẫy mình. Thị trường dầu mỏ không chỉ phản ứng với thiệt hại thực tế. Nó phản ứng với rủi ro. Một UAV lao vào khu phức hợp dầu khí không chỉ gây hỏa hoạn; nó đẩy phí bảo hiểm vận tải vọt lên, khiến hãng tàu do dự, nhà nhập khẩu Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Trung Quốc và châu Âu phải tính lại toàn bộ chuỗi cung ứng. Đường ống ADCOP chưa bị phá hủy hoàn toàn, nhưng chỉ cần một quả tên lửa rơi gần đó cũng đủ khiến nó mất an toàn tuyệt đối. Và thế là, Iran đã thành công trong việc kéo khủng hoảng từ một eo biển hẹp ra toàn bộ mạng lưới năng lượng Vùng Vịnh. Hormuz không còn là vấn đề duy nhất. Fujairah – cửa thoát hiểm – cũng đã trở thành chiến trường.
Từ góc nhìn của Trump, đây là món quà chiến lược trời ban. Iran càng mở rộng vùng tấn công, Mỹ càng có cớ chính đáng để biến xung đột Iran-Mỹ thành vấn đề an ninh năng lượng toàn cầu. Khi Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, châu Âu và cả Trung Quốc – những ông lớn nhập khẩu dầu – nhìn thấy cả Hormuz lẫn các tuyến đi vòng đều bốc cháy, họ sẽ không còn đứng ngoài. Họ có thể chỉ trích Mỹ về chính trị, nhưng không ai muốn giá dầu tăng vọt mất kiểm soát. Quyền Bộ trưởng Hải quân Mỹ đã tuyên bố rõ trên X ngày 4 tháng 5: “Hải quân và Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ sẵn sàng ở bất cứ đại dương nào, bất cứ lúc nào.” Câu nói ấy không chỉ là tinh thần. Đó là thông điệp quyền lực: Mỹ không chỉ hộ tống tàu qua Hormuz, Mỹ đang bảo vệ tự do hàng hải toàn cầu.
Iran tưởng rằng mình đang dùng dầu làm vũ khí để đe dọa thế giới. Nhưng chính hành động ấy đã biến Iran thành bên đe dọa trực tiếp dòng chảy năng lượng của kinh tế toàn cầu. Trung Quốc – nhà nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới – đang cảm nhận nỗi đau kép. Khi Hormuz căng thẳng, giá dầu tăng. Khi Mỹ trừng phạt dầu Iran, nguồn cung rẻ bị đe dọa. Và giờ, Fujairah bị tấn công, ngay cả tuyến né Hormuz cũng không còn an toàn. Bắc Kinh đột nhiên nhận ra một sự thật phũ phàng: họ cần dầu Trung Đông, nhưng an ninh tuyến dầu ấy vẫn nằm trong tay Mỹ – với hải quân hùng mạnh, hệ thống căn cứ, đồng minh và khả năng tổ chức hộ tống quy mô lớn.
Trong khi đó, UAE – quốc gia thực dụng nhất Vùng Vịnh – đang đối mặt với lựa chọn sinh tồn. Dubai cần ổn định để giữ vai trò trung tâm tài chính, hàng không và du lịch. Abu Dhabi cần bảo vệ dầu mỏ và vị thế khu vực. Họ không muốn chiến tranh với Iran, nhưng khi tên lửa và UAV Iran lao vào tận cửa nhà, câu hỏi không còn là “cân bằng giữa các cường quốc” nữa. Câu hỏi giờ là: ai có thể bảo vệ cảng, kho dầu, đường ống, bầu trời và tuyến hàng hải của chúng ta? Câu trả lời chỉ có thể là Mỹ và Israel.
Và đúng như dự đoán, ngày 6 tháng 5, UAE chính thức nâng cấp quan hệ với Israel thành “đối tác hợp tác toàn diện”. Israel – với kinh nghiệm thực chiến dày dặn trong việc đánh chặn tên lửa, radar cảm biến, tình báo và công nghệ phòng không tiên tiến – đang được mời bước sâu hơn vào Vùng Vịnh. Mỗi quả tên lửa Iran phóng về UAE không chỉ là vũ khí; đó là tấm giấy mời Israel tham gia mạng lưới phòng thủ chung. Trên biển: hải quân Mỹ kiểm soát. Trên bờ: UAE nắm hạ tầng. Trên không: Israel cung cấp công nghệ. Ba mảnh ghép ấy đang siết chặt thành một mạng lưới mà Iran không thể đâm thủng dễ dàng.
Đây chính là lưỡi dao hai lưỡi mà Tehran tự mài sắc. Họ muốn đẩy Mỹ ra khỏi Vùng Vịnh, nhưng hành động lại kéo Mỹ trở lại mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Họ muốn cô lập Israel, nhưng lại tạo điều kiện để Israel có thêm đối tác Ả Rập thực dụng. Họ muốn dọa UAE, nhưng lại đẩy UAE vào vòng tay Mỹ-Israel. Dự án “Tự Do Hàng Hải” của Trump không còn là chiến dịch hộ tống đơn thuần. Nó đã trở thành sân khấu toàn cầu để Mỹ chứng minh: Iran là bên khóa đường, Mỹ là bên mở đường. Iran biến dầu thành con tin, Mỹ bảo vệ dòng dầu cho thế giới.
Iran đang rơi vào thế kẹt thực sự. Nếu lùi, họ mất hình ảnh cứng rắn. Nếu tiếp tục đánh, họ cung cấp thêm lý do để Mỹ mở rộng chiến dịch, UAE siết chặt quan hệ với Israel, và các nước nhập khẩu năng lượng đứng về phía Washington. Mỗi đòn tấn công của Iran không làm suy yếu đối thủ; nó chỉ làm cho mạng lưới chống Iran thêm chặt chẽ và rộng lớn hơn.
Trong bối cảnh ấy, hành động của Tehran tại Fujairah không chỉ là một vụ tấn công quân sự. Đó là sai lầm chiến lược lịch sử – một nước cờ mà thay vì cắt đứt dây thừng của đối thủ, lại khiến cả hệ thống báo động toàn cầu vang lên và lực lượng bảo vệ lao tới từ mọi hướng. Vùng Vịnh đang bốc cháy, nhưng khói lửa ấy đang soi rõ hơn bao giờ hết: Iran không còn nhiều dư địa để leo thang mà không trả giá đắt.