Trong những giờ phút hỗn loạn nhất của eo biển Hormuz kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn mong manh được ký kết, Iran đã tự tay xé toạc bức màn nhân đạo mà Tổng thống Donald Trump vừa giăng ra. Chỉ vài tiếng sau khi Nhà Trắng công bố “Project Freedom” – chiến dịch hộ tống nhân đạo đưa gần 2.000 tàu thương mại và 20.000 thủy thủ bị kẹt trong Vịnh Ba Tư ra ngoài – lực lượng IRGC đã phóng tên lửa cruise và drone liên tục vào Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Ba quả bị đánh chặn, một quả rơi xuống biển, nhưng ngọn lửa đã bùng lên tại khu công nghiệp xuất khẩu Fujairah – cửa ngõ dầu mỏ duy nhất còn lại của UAE sau khi quốc gia này rời OPEC. Đó không phải là tai nạn. Đó là thông điệp rõ ràng: Tehran đang hoảng loạn vì mất đi con bài cuối cùng – khả năng kiểm soát eo biển bằng khủng bố.
Hãy quay ngược dòng thời gian chỉ 24 giờ. Sáng hôm qua, một tàu chở hàng bị các thuyền nhỏ Iran tấn công ngoài khơi Sir. Ban đầu, Cơ quan Hoạt động Thương mại Hàng hải Anh báo động. Sau đó truyền thông nhà nước Iran xác nhận nhưng cố tình hạ thấp: “Chỉ kiểm tra giấy tờ”. Đến tối, Tổng thống Trump phát biểu – giọng điệu đanh thép nhưng khéo léo dùng từ “nhân đạo”. Ông nói rõ: hàng trăm quốc gia không liên quan đến xung đột Trung Đông đã van xin Mỹ mở đường cho tàu của họ. Hai nghìn tàu, hai mươi nghìn thủy thủ, thức ăn cạn kiệt, điều kiện vệ sinh tồi tệ. “Chúng tôi sẽ dẫn họ ra ngoài bằng mọi nỗ lực tốt nhất,” Trump tuyên bố, và ông cảnh báo thẳng thừng: bất kỳ ai cản trở sẽ “bị xử lý mạnh tay”.
Câu chữ ấy không phải ngẫu nhiên. Đó là lời thách thức được che dưới lớp vỏ nhân đạo. Vì Trump hiểu rõ: Iran không còn vũ khí thông thường. Hải quân của họ đã bị Mỹ và Israel đập tan từ lâu. Những gì còn lại chỉ là “muỗi hải quân” – hàng chục thuyền nhỏ, tên lửa chống hạm cũ kỹ và drone cảm tử. Chúng từng khiến eo biển Hormuz trở thành cái bẫy chết chóc suốt hơn 60 ngày. Giờ đây, Trump tuyên bố sẽ chia sẻ thông tin về các hành lang an toàn – những tuyến đường mà hải quân Mỹ đã dò tìm và chứng minh không bị Iran gài mìn trong các chuyến đi thử nghiệm trước đó bằng hai tàu khu trục lớp Arleigh Burke.
Sáng nay, Project Freedom chính thức khởi động. Hai tàu treo cờ Mỹ đã rời Vịnh Ba Tư, băng qua eo biển dưới sự yểm trợ thông tin và tình báo từ CENTCOM. Không phải hộ tống trực tiếp – Mỹ khéo tránh cái bẫy pháp lý – nhưng các tàu khu trục Burke đã hiện diện “ở khu vực lân cận”, sẵn sàng can thiệp nếu IRGC động tay. Đó là sự kết hợp tinh tế giữa sức mạnh cứng và ngoại giao khôn ngoan: Mỹ không khiêu khích trước, nhưng cũng không cho Iran cơ hội đóng cửa eo biển lần nữa.
Iran không chịu nổi. Chỉ vài giờ sau, họ tuyên bố đã bắn trúng “một tàu frigate Mỹ” vì “vi phạm quy trình an ninh”. Lời nói dối lộ rõ. Hải quân Mỹ đã loại biên frigate cuối cùng từ năm 2015. Không có tàu frigate nào đang hoạt động. Đó là tuyên truyền quen thuộc: giống như lần họ khoe hình B-2 bị bắn rơi – một bức ảnh AI thô thiển mà ngay cả tài khoản Iran cũng không dám giải thích khi bị chất vấn. Nhưng Tehran cần thắng lợi tinh thần. Họ cần cho dân chúng thấy rằng “Hải quân Vệ binh Cách mạng vẫn kiểm soát eo biển”.
Và rồi họ chọn mục tiêu dễ hơn: UAE. Bốn tên lửa cruise, tiếp theo là ba đợt drone liên tục. Một cơ sở hóa chất tại Fujairah bốc cháy. Fujairah – nơi xuất khẩu dầu mỏ cuối cùng của UAE sau khi rời OPEC để tăng sản lượng, phá giá dầu thô mà Iran đang tuyệt vọng bám víu. Đây không phải tấn công ngẫu nhiên. Đây là chiến lược khủng bố cổ điển của Iran: đánh vào các nước trung lập để buộc họ phải chịu áp lực, đồng thời gửi thông điệp đến Washington rằng “các ngươi muốn nhân đạo thì chúng tao sẽ nhân đạo theo cách của chúng tao”.
Nhưng Tehran đã tính sai. UAE không phải là mục tiêu dễ nuốt. Hệ thống phòng không của họ đã chặn ba quả tên lửa. Ngọn lửa tại Fujairah chỉ là vết xước. Quan trọng hơn, hành động này đã xé toạc hoàn toàn thỏa thuận ngừng bắn. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã phát biểu rõ ràng chỉ vài ngày trước: “Nếu Iran leo thang, chúng tôi sẽ leo thang mạnh hơn”. Và giờ đây, mọi con mắt đang đổ dồn về CENTCOM và Bộ Chỉ huy Trung ương Israel. Các nguồn tin từ Dubai và Tel Aviv đều thì thầm: các cuộc không kích Mỹ-Israel có thể tái khởi động trong vòng 24 giờ tới.
Hãy nhìn sâu hơn vào logic quân sự. Iran không còn không quân, không còn hải quân chính quy. Những gì họ có là chiến tranh bất đối xứng – tấn công dân sự để tạo hỗn loạn. Nhưng Trump đã lật ngược thế cờ. Project Freedom không chỉ giải cứu 20.000 thủy thủ. Nó cắt đứt nguồn sống cuối cùng của Iran: khả năng tống tiền toàn cầu bằng cách chặn eo biển. Hơn một tỷ người Ấn Độ phụ thuộc vào phân bón, khí LPG vận chuyển qua đây. Các nước nghèo nhất châu Phi và châu Á đang kêu cứu. Khi Mỹ mở cửa eo biển, Iran mất đòn bẩy kinh tế cuối cùng. Kinh tế Tehran đã sụp đổ. Lính IRGC sẽ không chịu nổi khi lương không được trả.
Đó chính là lý do Iran hoảng loạn đến mức tấn công UAE – một nước đã công khai từ chối cho Mỹ sử dụng căn cứ để đánh Iran, nhưng vẫn bị Tehran coi là kẻ thù vì dám rời OPEC. Hành động này không phải sức mạnh. Đó là sự tuyệt vọng của một chế độ đang nhìn thấy bức tường lửa bao quanh. Lãnh đạo Iran co cụm trong hầm ngầm, tin vào chính tuyên truyền của mình. Họ nghĩ rằng bằng cách bắn vài quả tên lửa và drone, họ có thể buộc Trump phải nhượng bộ. Họ sai lầm thảm hại.
Từ góc nhìn địa chính trị, đây là khoảnh khắc then chốt của năm 2026. Trump, với tư cách Tổng thống đương nhiệm, đang tái khẳng định học thuyết “hòa bình qua sức mạnh” mà ông đã áp dụng thành công trong nhiệm kỳ trước. Project Freedom không chỉ là chiến dịch giải cứu. Nó là tuyên bố rằng tự do hàng hải là lợi ích cốt lõi của Mỹ và đồng minh, không cho phép bất kỳ thế lực nào – dù là Iran hay ai khác – biến eo biển thành lãnh thổ riêng. Đồng thời, nó gửi thông điệp đến Trung Quốc và Nga: đừng mơ biến các tuyến đường biển quan trọng thành công cụ chiến lược.
Còn Israel? Tel Aviv chưa lên tiếng chính thức, nhưng các nguồn tin quân sự cho thấy họ đang ở trạng thái sẵn sàng cao nhất. Hai ngày trước, Tư lệnh CENTCOM đã gặp Trump để trình bày các lựa chọn quân sự. Những lựa chọn ấy giờ đây có thể được kích hoạt bất cứ lúc nào. Một cuộc không kích chính xác vào các cơ sở tên lửa ven bờ của IRGC, hoặc sâu hơn vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ, sẽ không chỉ trả đũa mà còn gửi thông điệp: lần này không còn chỗ cho thương lượng nửa vời.
Iran đã tự đẩy mình vào góc tường. Họ tấn công tàu trung lập, bắn vào UAE, tuyên bố dối trá về việc đánh trúng tàu Mỹ. Mỗi hành động đều làm suy yếu vị thế đàm phán của chính họ. Trong khi đó, Trump vẫn giữ thế thượng phong: ông vừa nhân đạo, vừa cứng rắn. Ông giải cứu thế giới khỏi khủng hoảng nhân đạo do Iran gây ra, đồng thời sẵn sàng dùng sức mạnh nếu bị khiêu khích.
Khi khói lửa vẫn còn bốc lên từ Fujairah và những con tàu thương mại đầu tiên đang liều lĩnh băng qua eo biển dưới sự yểm trợ vô hình của Mỹ, thế giới đang chứng kiến một chương mới của cuộc đối đầu kéo dài. Iran có thể nghĩ rằng khủng bố là cách duy nhất để sống sót. Nhưng lịch sử đã chứng minh: khi một chế độ chỉ còn biết dùng bạo lực để giữ quyền lực, thì chính bạo lực ấy sẽ trở thành nấm mồ của nó. Project Freedom không chỉ mở eo biển. Nó mở ra cánh cửa cho một Trung Đông mà Iran không còn là kẻ bắt nạt được nữa.