Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ mới đây đã chính thức công bố một bước đi chiến lược quan trọng trong nỗ lực duy trì ưu thế tuyệt đối trên không trung bằng việc phê duyệt gói thầu hiện đại hóa quy mô lớn dành cho dòng tiêm kích tàng hình F-35 Lightning II. Theo các thông tin chi tiết từ cơ quan quản lý khí tài quân sự, tập đoàn quốc phòng Lockheed Martin đã được trao một hợp đồng trị giá lên tới xấp xỉ 991 triệu USD. Khoản đầu tư khổng lồ này không chỉ nhắm vào việc duy trì hoạt động mà còn tập trung trọng tâm vào việc nâng cấp toàn diện hệ thống tác chiến điện tử cho phi đội F-35 của cả quân đội Mỹ lẫn các đối tác quốc tế. Đây được xem là một trong những dự án cải tiến quan trọng nhất trong lịch sử phát triển của dòng máy bay này, khẳng định vai trò của F-35 như một trung tâm thần kinh trong các kịch bản chiến tranh hiện đại.
Trong bối cảnh các đối thủ cạnh tranh chiến lược liên tục phát triển các hệ thống phòng không tiên tiến và khả năng gây nhiễu tinh vi, việc làm mới năng lực tác chiến điện tử cho F-35 đã trở thành ưu tiên hàng đầu của Lầu Năm Góc. Gói hợp đồng mới này bao gồm các hạng mục thiết kế, phát triển và tích hợp các bộ thiết bị phần cứng cũng như phần mềm mới nhất, giúp máy bay có khả năng nhận diện, phân loại và vô hiệu hóa các mối đe dọa từ sóng vô tuyến và radar của đối phương một cách hiệu quả hơn. Thay vì chỉ là một máy bay chiến đấu đơn thuần, F-35 thông qua đợt nâng cấp này sẽ trở thành một nền tảng áp chế điện tử mạnh mẽ, có khả năng bảo vệ bản thân và các đơn vị đồng minh trong những môi trường tác chiến bị từ chối tiếp cận vốn ngày càng trở nên phức tạp.
Một trong những điểm đáng chú ý nhất của dự án nâng cấp này là tính bao trùm toàn cầu. Không chỉ giới hạn trong biên chế của Không quân, Hải quân và Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ, các cải tiến về tác chiến điện tử sẽ được áp dụng cho cả các quốc gia đồng minh đang vận hành dòng máy bay này. Điều này phản ánh chiến lược của Washington trong việc xây dựng một mạng lưới phòng thủ chung, nơi các quốc gia đồng minh có thể chia sẻ dữ liệu mục tiêu và phối hợp tác chiến một cách liền mạch. Việc nâng cấp đồng bộ giúp đảm bảo rằng dù là một chiếc F-35 của Anh, Nhật Bản, Israel hay Hàn Quốc, chúng đều sở hữu khả năng tự vệ và tấn công điện tử tương đương với các phiên bản hiện đại nhất của quân đội Mỹ, tạo nên một lá chắn điện tử thống nhất trên khắp các châu lục.
Sự cần thiết của gói nâng cấp trị giá gần 1 tỷ USD này xuất phát từ việc môi trường điện từ trên chiến trường đang thay đổi với tốc độ chóng mặt. Các hệ thống radar phòng không hiện đại như S-400 hay các loại radar băng tần rộng mới đang ngày càng có khả năng phát hiện tốt hơn các mục tiêu có diện tích phản xạ radar thấp. Do đó, khả năng tàng hình bằng hình dáng khí động học và vật liệu hấp thụ sóng radar là chưa đủ. F-35 cần một hệ thống tác chiến điện tử chủ động để gây nhiễu, đánh lừa và chế ngự các cảm biến của đối phương trước khi chúng kịp khóa mục tiêu. Hệ thống nâng cấp dự kiến sẽ cải thiện đáng kể khả năng nhận biết tình huống của phi công, cho phép họ nhìn thấy và hiểu rõ chiến trường điện từ xung quanh mình một cách chi tiết hơn bao giờ hết.
Về mặt kỹ thuật, đợt nâng cấp này được cho là có liên quan mật thiết đến cấu hình Block 4 của chương trình F-35, một lộ trình hiện đại hóa dài hạn nhằm đưa dòng máy bay này lên một tầm cao mới. Cốt lõi của sự thay đổi nằm ở năng lực xử lý dữ liệu và sức mạnh tính toán. Với sự tích hợp của các bộ vi xử lý thế hệ mới, F-35 có thể chạy các thuật toán trí tuệ nhân tạo để phân tích hàng triệu tín hiệu điện tử mỗi giây, từ đó đưa ra các phản ứng chính xác và tức thời. Khả năng này không chỉ giúp máy bay tránh được các tên lửa phòng không mà còn cho phép nó thực hiện các cuộc tấn công mạng hoặc gây nhiễu chính xác vào các trung tâm chỉ huy và kiểm soát của đối phương, làm tê liệt khả năng phản ứng của quân địch mà không cần bắn một viên đạn nào.
Lockheed Martin, với tư cách là nhà thầu chính, sẽ chịu trách nhiệm triển khai dự án này tại các cơ sở sản xuất và nghiên cứu trọng điểm của mình. Quá trình hiện đại hóa đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các chuyên gia phần mềm, kỹ sư điện tử và các nhà chiến lược quân sự. Theo các điều khoản của hợp đồng, công việc sẽ được thực hiện kéo dài trong nhiều năm, đảm bảo rằng việc lắp đặt thiết bị mới không làm gián đoạn khả năng sẵn sàng chiến đấu của các phi đội hiện có. Đây là một thách thức về mặt hậu cần và kỹ thuật, khi các kỹ sư phải tìm cách tích hợp những công nghệ mới nhất vào một khung máy bay vốn đã được lấp đầy bởi các hệ thống phức tạp, trong khi vẫn phải đảm bảo trọng lượng và tính năng khí động học không bị ảnh hưởng tiêu cực.
Nhìn rộng hơn, khoản đầu tư này còn mang lại những lợi ích kinh tế và công nghiệp đáng kể. Việc duy trì và nâng cấp dòng F-35 tạo ra hàng ngàn việc làm chuyên môn cao trong ngành công nghiệp quốc phòng và thúc đẩy sự phát triển của các công nghệ lưỡng dụng. Các tiến bộ trong lĩnh vực xử lý tín hiệu điện tử và viễn thông được phát triển cho F-35 thường có xu hướng lan tỏa sang các lĩnh vực dân sự trong tương lai. Đối với các quốc gia đồng minh, việc tham gia vào chương trình nâng cấp này không chỉ giúp họ sở hữu vũ khí tối tân mà còn tăng cường sự hợp tác công nghiệp quốc phòng với Mỹ, thông qua việc bảo trì và cung ứng linh kiện tại chỗ.
Tuy nhiên, gói nâng cấp này cũng không tránh khỏi những ý kiến trái chiều về mặt chi phí. Chương trình F-35 từ lâu đã bị chỉ trích vì mức ngân sách khổng lồ và những trì hoãn trong quá trình phát triển. Việc tiếp tục chi thêm gần 1 tỷ USD cho một hạng mục chuyên biệt như tác chiến điện tử cho thấy sự tốn kém trong việc duy trì ưu thế công nghệ. Dẫu vậy, các nhà phân tích quân sự cho rằng cái giá của việc tụt hậu về công nghệ còn đắt hơn nhiều. Trong một cuộc xung đột tiềm tàng với các cường quốc có năng lực quân sự tương đương, việc sở hữu những chiếc máy bay không có khả năng chế ngự điện tử mạnh mẽ có thể dẫn đến những tổn thất không thể bù đắp về cả nhân mạng lẫn khí tài. Do đó, khoản chi này được coi là một khoản bảo hiểm cần thiết cho an ninh quốc gia và sự ổn định của các liên minh quân sự.
Trong tương lai, các phi đội F-35 sau khi được nâng cấp sẽ đóng vai trò như những người dẫn đầu trong chiến lược tác chiến đa miền của Hoa Kỳ. Chúng sẽ không chỉ hoạt động độc lập mà còn là cầu nối liên lạc, truyền tải dữ liệu từ các cảm biến điện tử đến các tàu chiến, đơn vị pháo binh mặt đất và các máy bay không người lái. Khả năng tác chiến điện tử mới sẽ cho phép F-35 thiết lập một vùng an toàn, nơi các lực lượng khác có thể hoạt động mà không lo ngại bị radar đối phương phát hiện. Đây chính là chìa khóa để giành chiến thắng trong các cuộc chiến tranh thông tin của thế kỷ 21, nơi bên nào kiểm soát được phổ điện từ sẽ nắm giữ lợi thế quyết định trên chiến trường.
Việc Hoa Kỳ quyết định chi mạnh tay cho hệ thống tác chiến điện tử của F-35 là một tín hiệu rõ ràng gửi đến các đối thủ cạnh tranh về quyết tâm không ngừng hiện đại hóa quân đội của Washington. Khi các mối đe dọa không ngừng biến đổi, những khí tài như F-35 cũng phải không ngừng tự làm mới mình để không trở nên lỗi thời. Gói hợp đồng trị giá gần 1 tỷ USD với Lockheed Martin chính là viên gạch tiếp theo trong việc xây dựng một hệ thống phòng thủ trên không không thể xuyên thủng, đảm bảo rằng F-35 vẫn sẽ là nỗi khiếp sợ đối với bất kỳ hệ thống phòng không nào trên thế giới trong nhiều thập kỷ tới. Với sự kết hợp giữa khả năng tàng hình đỉnh cao và năng lực tác chiến điện tử vô song, dòng tiêm kích này đang thiết lập những chuẩn mực mới cho hàng không quân sự toàn cầu.