Khi Nga phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine, giới lãnh đạo tại Điện Kremlin dường như đã dự tính về một chiến thắng nhanh chóng và áp đảo. Tuy nhiên, sau bốn năm xung đột dai dẳng, thực tế trên chiến trường đã hoàn toàn đi ngược lại những tính toán ban đầu đó. Thay vì một cuộc hành quân chớp nhoáng, quân đội Nga giờ đây đang phải đối mặt với một cuộc chiến tiêu hao tàn khốc nhất trong lịch sử hiện đại. Cỗ máy chiến tranh từng được coi là hùng mạnh hàng đầu thế giới đang xuất hiện những vết rạn nứt sâu sắc, bắt nguồn từ tổn thất nhân mạng khổng lồ, sự bế tắc trong công tác tuyển quân và sự thay đổi mang tính cách mạng của công nghệ quân sự trên thực địa.
Các số liệu thống kê về thương vong trong cuộc xung đột này đang đạt đến những mức độ kinh hoàng, vượt xa mọi dự báo của các chuyên gia quân sự trước đây. Theo các nguồn tin tình báo phương Tây và phân tích độc lập, tổng số binh sĩ thương vong từ cả hai phía đã vượt qua cột mốc một triệu người, trong đó lực lượng Nga gánh chịu phần tổn thất vô cùng lớn. Tỷ lệ tử trận và bị thương hàng ngày của quân đội Nga liên tục duy trì ở mức cao kỷ lục, đặc biệt là trong các chiến dịch tấn công quy mô lớn nhằm giành quyền kiểm soát các đô thị trọng điểm. Sự hao tổn này không chỉ làm suy yếu khả năng tác chiến trực tiếp của các đơn vị tiền tuyến mà còn tạo ra một gánh nặng chưa từng có đối với hệ thống y tế quân sự và hậu cần của Moscow.
Yếu tố cốt lõi đẩy tỷ lệ thương vong lên mức chưa từng thấy chính là sự lột xác hoàn toàn của phương thức tác chiến hiện đại, nổi bật là cuộc cách mạng máy bay không người lái. Chiến trường Ukraine đã biến thành một phòng thí nghiệm khổng lồ cho các loại vũ khí công nghệ cao giá rẻ, đặc biệt là các dòng thiết bị bay không người lái góc nhìn thứ nhất tự sát. Những thiết bị bay nhỏ gọn này, có chi phí sản xuất chỉ vài trăm đô la Mỹ, giờ đây có khả năng tiêu diệt các loại xe bọc thép trị giá hàng triệu đô la và săn lùng từng nhóm bộ binh nhỏ lẻ ẩn nấp trong các chiến hào. Sự hiện diện dày đặc của chúng trên bầu trời khiến mọi chuyển động của quân đội Nga đều bị giám sát chặt chẽ, triệt tiêu hoàn toàn yếu tố bất ngờ và biến bất kỳ đợt tiến quân nào thành một hành trình sinh tử đầy rủi ro.
Để bù đắp cho lượng binh sĩ tổn thất khổng lồ này, Điện Kremlin đã phải nỗ lực không ngừng trong việc tìm kiếm nguồn nhân lực mới. Tuy nhiên, chiến dịch tuyển quân của Nga đang vấp phải những rào cản vô cùng lớn khi nguồn cung thanh niên trong độ tuổi nghĩa vụ quân sự ngày càng cạn kiệt. Mặc dù chính phủ Nga đã liên tục tăng mức tiền thưởng ký hợp đồng và các chế độ đãi ngộ tài chính cực kỳ hấp dẫn, số lượng tình nguyện viên nhập ngũ vẫn không thể bắt kịp tốc độ tiêu hao ngoài mặt trận. Khủng hoảng tuyển quân không chỉ là một vấn đề quân sự thuần túy mà đang dần chuyển hóa thành một bài toán xã hội phức tạp, khi nỗi lo sợ về việc phải ra chiến trường đè nặng lên tâm lý của người dân và thúc đẩy làn sóng di cư của lực lượng lao động trẻ ra nước ngoài.
Sự thiếu hụt nhân lực càng trở nên trầm trọng hơn bởi các quyết định chiến thuật gây tranh cãi từ phía các chỉ huy quân sự. Để đạt được các mục tiêu mang tính biểu tượng chính trị, quân đội Nga thường xuyên áp dụng chiến thuật tấn công trực diện quy mô lớn, liên tục tung các làn sóng bộ binh vào các khu vực phòng thủ kiên cố của đối phương mà không có sự hỗ trợ đầy đủ của thiết giáp hay pháo binh. Những trận đánh giành giật từng mét đất tại các khu vực đô thị đã trở thành biểu tượng cho sự tàn khốc của cuộc chiến này, nơi hàng ngàn binh sĩ phải ngã xuống chỉ để đổi lấy những bước tiến cực kỳ nhỏ trên bản đồ địa hình. Phương thức tác chiến này tuy giúp duy trì thế chủ động tấn công ở một số thời điểm nhưng lại đẩy lực lượng vào tình trạng kiệt quệ cả về thể chất lẫn tinh thần.
Bên cạnh cuộc khủng hoảng về quân số, cỗ máy chiến tranh của Nga cũng đang phải đối mặt với những giới hạn về mặt cấu trúc và kinh tế. Việc duy trì một cuộc chiến quy mô lớn đòi hỏi một nguồn ngân sách khổng lồ, buộc chính phủ phải chuyển dịch phần lớn nền kinh tế sang trạng thái phục vụ quốc phòng. Tuy nhiên, việc dồn tài nguyên vào ngành công nghiệp quân sự đang gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho các lĩnh vực dân sự khác, dẫn đến tình trạng lạm phát gia tăng và thiếu hụt lao động nghiêm trọng trong các ngành sản xuất then chốt. Hơn thế nữa, các kho dự trữ vũ khí và trang thiết bị quân sự từ thời kỳ trước - vốn là điểm tựa giúp duy trì hỏa lực trong suốt thời gian qua - cũng đang dần cạn kiệt và không dễ dàng để thay thế trong bối cảnh các lệnh trừng phạt quốc tế siết chặt nguồn cung linh kiện công nghệ cao.
Câu hỏi lớn nhất đặt ra lúc này là Moscow có thể duy trì cuộc xung đột tàn khốc này trong bao lâu nữa trước khi cuộc khủng hoảng nhân lực và tài nguyên trở nên không thể đảo ngược. Giới phân tích quân sự quốc tế nhận định rằng, mặc dù Nga có quy mô dân số lớn hơn nhiều so với Ukraine, nhưng khả năng chịu đựng tổn thất của bất kỳ quốc gia nào cũng đều có giới hạn đỏ. Nếu Điện Kremlin không thể tìm ra giải pháp căn cơ để giải quyết tình trạng thiếu hụt quân số mà không cần phải ban bố một lệnh động viên quân sự toàn diện mới - một động thái có thể gây ra những bất ổn chính trị và xã hội khó lường - thì khả năng duy trì đà tiến công trên chiến trường của họ sẽ sớm bị lung lay tận gốc rễ. Cuộc chiến giờ đây không chỉ là cuộc đọ sức trên chiến trường, mà đã trở thành một cuộc chạy đua sinh tồn khốc liệt đối với hệ thống chính trị và quân sự của nước Nga.