Khi đặc nhiệm IRGC xâm nhập đảo Bubian dưới màn đêm Vịnh Ba Tư, một vết nứt mới đã nứt toác trên bản đồ Trung Đông – và lần này, không phải tên lửa bay qua bầu trời mà là những bóng đen lặng lẽ bò lên bờ biển Kuwait. Vụ việc xảy ra đầu tháng 5/2026, theo tuyên bố chính thức của Bộ Nội vụ Kuwait ngày 12/5, đã biến hòn đảo chiến lược này – nơi đặt cảng Mubarak Al-Kabeer, một trong những dự án then chốt của Sáng kiến Vành đai Con đường Trung Quốc – thành tâm điểm của cuộc đối đầu không còn che giấu nữa. Bốn sĩ quan hải quân Iran, trong đó có đại tá Amir Hossein Abdo Mohammad Zarai và đại tá Abdol Samad Yadegari Ghanavati, bị bắt sau cuộc đụng độ dữ dội. Họ thú nhận trực tiếp thuộc lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Kuwait lập tức triệu đại sứ Tehran, buộc tội Tehran đã cho đặc nhiệm xâm phạm chủ quyền bằng đường biển. Đây không phải hành động cô lập. Đây là tín hiệu rõ ràng rằng Iran, dù đang trong lệnh ngừng bắn mong manh với Mỹ, vẫn quyết duy trì khả năng gây bất ổn ngay tại hậu phương của các đồng minh vùng Vịnh.
Vụ xâm nhập Bubian chỉ là phần nổi của tảng băng. Chỉ vài tuần trước đó, theo Reuters độc quyền ngày 13/5, Saudi Arabia đã lặng lẽ thực hiện các cuộc không kích trực tiếp vào lãnh thổ Iran – lần đầu tiên Riyadh tự mình đáp trả thay vì ẩn mình sau “chiếc ô” bảo trợ của Washington. Các nguồn tin phương Tây xác nhận không quân Saudi đã đánh vào các mục tiêu chiến lược cuối tháng 3/2026, ngay sau khi Iran phóng hàng loạt tên lửa đạn đạo và UAV nhắm vào sáu quốc gia Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh. Tehran không chỉ tấn công căn cứ Mỹ mà còn nhắm vào sân bay dân sự, cơ sở dầu khí và tuyến vận tải chiến lược. Eo biển Hormuz bị phong tỏa, giá năng lượng toàn cầu vọt lên, bảo hiểm hàng hải tăng gấp bội. Trung Đông không còn ở bờ vực chiến tranh khu vực – nó đã rơi vào đó, và ngọn lửa đang lan nhanh hơn dự đoán của bất kỳ ai.
Sự khác biệt trong cách Saudi Arabia và UAE xử lý Tehran càng làm lộ rõ những vết nứt sâu trong khối Sunni. UAE theo đuổi đường lối cứng rắn, sẵn sàng “buộc Iran phải trả giá quân sự rõ ràng” và hạn chế tối đa tiếp xúc ngoại giao. Ngược lại, Riyadh vừa đánh vừa giữ kênh liên lạc, thông báo trước cho Tehran về các đợt không kích và cảnh báo sẽ tiếp tục nếu các cuộc tập kích không ngừng. Kết quả là một thỏa thuận giảm leo thang không chính thức, có hiệu lực ngay trước lệnh ngừng bãi rộng hơn giữa Washington và Tehran ngày 7/4. Nhưng như ông Ali Vaez của International Crisis Group nhận định, cả hai bên đều hiểu rõ: một cuộc chiến mất kiểm soát sẽ kéo toàn bộ khu vực vào thảm họa không thể cứu vãn. Quan hệ Sunni-Shia vốn đã căng như dây đàn qua hàng loạt chiến tranh ủy nhiệm ở Yemen, Syria, Iraq, Lebanon giờ đây chỉ cần một tia lửa nữa là bùng nổ.
Và tia lửa ấy đang được châm ngòi ngay tại Nhà Trắng. Tổng thống Donald Trump, trước khi lên máy bay đến Bắc Kinh gặp Chủ tịch Tập Cận Bình, đã để ngỏ “lằn ranh đỏ” có thể khiến lệnh ngừng bãi sụp đổ. “Chúng tôi sẽ xem xét điều đó… Chúng tôi đã đánh bại quân đội của họ rất nặng nề rồi. Chuyện đó đã kết thúc,” ông Trump phát biểu với báo giới ngày 12/5. Lời nói nghe như đe dọa, nhưng cũng là lời cảnh báo rõ ràng cho Tehran: Washington vẫn nắm đằng chuôi. Đồng thời, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth khẳng định trước Thượng viện rằng Tổng thống không cần Quốc hội phê chuẩn để tái khởi động chiến dịch nếu cần. Tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, thì cảnh báo Iran phải “suy nghĩ khôn ngoan” về eo biển Hormuz – tuyến đường mà Tehran vừa mở rộng định nghĩa quân sự gấp mười lần, từ một eo biển hẹp thành vùng “lưỡi liềm” rộng 200-300 dặm, bao quát từ Jas đến đảo Siri.
Iran đáp lại bằng ngôn ngữ hạt nhân. Người phát ngôn Ủy ban An ninh Quốc gia Iran, Ebrahim Rezai, đăng trên X rằng Quốc hội có thể xem xét nâng mức làm giàu uranium lên 90% – ngưỡng đủ để chế tạo vũ khí – nếu bị tấn công lần nữa. Hiện Tehran đã sở hữu khoảng 440 kg uranium làm giàu 60%, chỉ cách mức vũ khí một bước kỹ thuật ngắn. Lời đe dọa không chỉ là kỹ thuật; đó là đòn chính trị nhằm siết chặt Washington và Tel Aviv trước thềm cuộc gặp Trump-Tập. Đại sứ Iran tại Bắc Kinh, Abdul Rahmani Faseli, công khai kỳ vọng Trung Quốc sẽ trở thành “lá chắn ngoại giao chiến lược”, truyền tải năm điều kiện cốt lõi của Tehran: chấm dứt thù địch (đặc biệt tại Lebanon), dỡ bỏ trừng phạt, giải phóng tài sản bị phong tỏa, bồi thường chiến tranh và công nhận chủ quyền Iran tại Hormuz.
Trong khi đó, chi phí chiến tranh đang ngốn dần ngân sách Mỹ. Lầu Năm Góc thừa nhận con số đã lên tới 29 tỷ USD chỉ sau vài tháng, có thể chạm 40-50 tỷ nếu tính cả sửa chữa căn cứ và thay thế khí tài. Con số không chỉ phản ánh mức độ tiêu hao mà còn là lời nhắc nhở lạnh lùng: cuộc chiến Trung Đông không chỉ tốn máu mà còn tốn tiền – và Mỹ đang trả giá đắt hơn dự kiến.
Cảng Mubarak Al-Kabeer trên đảo Bubian giờ đây không còn là dự án kinh tế thuần túy. Nó trở thành biểu tượng của cuộc chơi tam giác Mỹ-Trung-Iran. Trung Quốc đầu tư hạ tầng, Iran cố gắng phá hoại, còn các nước Vùng Vịnh thì phải chọn phe giữa bảo vệ lợi ích kinh tế với an ninh quốc gia. Khi đặc nhiệm IRGC bị bắt trên chính hòn đảo ấy, thông điệp gửi tới Bắc Kinh rõ như ban ngày: bất kỳ dự án nào của Trung Quốc tại Vịnh Ba Tư cũng có thể trở thành mục tiêu nếu Tehran quyết định leo thang.
Và Trump bay tới Bắc Kinh đúng vào lúc này. Không phải để xin Tập Cận Bình giúp đỡ về Iran – ông đã khẳng định “Mỹ không cần bất kỳ sự trợ giúp nào” – mà để nhắc nhở rằng Washington vẫn kiểm soát nhịp độ. Nhưng Tehran thì ngược lại: họ đặt hết hy vọng vào Bắc Kinh như một kênh ngoại giao cấp cao. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã đến Bắc Kinh tham vấn chiến lược. Tất cả đang hướng về cuộc gặp thượng đỉnh Trump-Tập như một thời điểm định mệnh.
Lịch sử Trung Đông chưa bao giờ tha thứ cho những tính toán sai lầm. Lệnh ngừng bãi mong manh, eo biển Hormuz bị định nghĩa lại theo ý Iran, uranium đang tiến gần ngưỡng vũ khí, và bốn đặc nhiệm bị bắt trên đảo Bubian chỉ là những mảnh ghép của một bức tranh lớn hơn: một khu vực đang tự viết lại bản đồ quyền lực bằng máu và lửa. Washington có thể tuyên bố “chuyện đó đã kết thúc”, nhưng Tehran, Riyadh, Abu Dhabi và Bắc Kinh đều biết rõ – chưa gì kết thúc cả. Ngọn lửa vẫn đang cháy, và gió từ Vịnh Ba Tư đang thổi mạnh hơn bao giờ hết.