Tại Phòng Bầu dục lúc này, bóng dáng của Donald Trump không chỉ là một vị Tổng thống tái đắc cử; đó là biểu tượng của một sự đứt gãy ghê gớm đối với chủ nghĩa đa phương cũ kỹ. Thế giới của năm 2026 không còn vận hành theo những quy tắc ngoại giao mềm mỏng hay những thông cáo chung vô thưởng vô phạt từ Brussels hay New York. Thay vào đó, nó đang bị nghiền nát và tái cấu trúc bởi một thứ quyền lực thô ráp, trực diện và đậm chất thực dụng mang tên "Học thuyết Trump".
Tiếng rít của tiêm kích F-35 trên bầu trời Đông Á hay sự hiện diện dày đặc của các cụm tác chiến tàu sân bay tại những vùng biển nóng không chỉ là một cuộc phô trương lực lượng thông thường. Đó là lời khẳng định đanh thép rằng nước Mỹ đã từ bỏ vai trò "cảnh sát toàn cầu" hào hiệp nhưng tốn kém để trở thành một "đế chế thực dụng", sẵn sàng đập tan bất kỳ thách thức nào đối với lợi ích cốt lõi của mình bằng một sự quyết liệt chưa từng thấy.
Khi thực tế quân sự vùi lấp những lời hoa mỹ
Trên bàn cờ quân sự hiện nay, chúng ta đang chứng kiến sự sụp đổ của những ảo tưởng về một nền hòa bình lâu dài. Những dữ liệu chiến trường mới nhất cho thấy một sự thay đổi cơ bản trong cách thức tiếp cận xung đột. Không còn là những cuộc chiến tiêu hao kéo dài hàng thập kỷ, chính quyền Trump đang ưu tiên những đòn đánh sấm sét, mang tính hủy diệt hạ tầng chiến lược để buộc đối phương phải ngồi vào bàn đàm phán trong tư thế kẻ bại trận.
Cách tiếp cận này tạo ra một nghịch lý đầy ám ảnh: để tránh một cuộc đại chiến, Washington sẵn sàng đẩy các cuộc xung đột cục bộ lên mức cực đoan. Việc triển khai các hệ thống tên lửa tầm trung tại các vị trí chiến lược không còn là lời răn đe nằm trên giấy tờ. Nó là một thực tại hiện hữu, một lưỡi gươm Damocles treo lơ lửng trên đầu các đối thủ địa chính trị. Sự tính toán này lạnh lùng đến mức tàn nhẫn; nó bỏ qua các chuẩn mực ngoại giao truyền thống để ưu tiên cho hiệu quả thuần túy của sức mạnh hỏa lực.
Ván bài kinh tế trong lớp áo quân sự
Chúng ta không thể tách rời các chuyển động quân sự này khỏi chiến tranh thương mại. Với Trump, mỗi tàu sân bay là một công cụ mặc cả, và mỗi liên minh quân sự là một hợp đồng kinh tế cần được tái thẩm định. Bắc Kinh đang nhận ra rằng những rạn nứt trong chuỗi cung ứng toàn cầu không chỉ là vấn đề của các dòng thuế quan, mà còn là kết quả của một chiến lược bao vây quân sự chặt chẽ.
Sự hiện diện của Mỹ tại các eo biển trọng yếu không chỉ nhằm mục đích an ninh. Đó là một thông điệp gửi đến Trung Nam Hải: dòng chảy năng lượng và hàng hóa của Trung Quốc đang nằm trong tầm ngắm của Washington. Đây không còn là cuộc cạnh tranh về tầm ảnh hưởng văn hóa hay giá trị chính trị; đây là cuộc chiến sinh tồn về tài nguyên và quyền kiểm soát các mạch máu của nền kinh tế toàn cầu. Sự kết hợp giữa sức ép kinh tế tàn khốc và sự đe dọa quân sự trực tiếp đã tạo ra một gọng kìm khiến các đối thủ của Mỹ rơi vào trạng thái tê liệt chiến lược.
Sự rạn nứt của các trục quyền lực cũ
Trong khi đó, Moscow và Tehran đang theo dõi với sự cảnh giác cao độ. Những nỗ lực tạo lập một trục đối kháng "không giới hạn" đang vấp phải thực tế phũ phàng. Sự khó đoán của Donald Trump – một đặc điểm mà giới tinh hoa Washington từng coi là điểm yếu – nay lại trở thành vũ khí sắc bén nhất của ông. Các đối thủ không thể lập kế hoạch dài hạn khi họ không biết liệu sáng mai thức dậy, một lệnh trừng phạt mới hay một cuộc không kích bất ngờ sẽ được ban bố từ Mar-a-Lago hay Nhà Trắng.
Các đồng minh truyền thống của Mỹ tại châu Âu cũng không nằm ngoài vòng xoáy này. Thời kỳ "hưởng thụ an ninh miễn phí" đã chấm dứt. Sự dịch chuyển trọng tâm quân sự của Mỹ sang Thái Bình Dương là một thông điệp không thể nhầm lẫn: NATO phải tự đứng trên đôi chân của mình hoặc chấp nhận bị gạt ra lề lịch sử. Điều này tạo ra một khoảng trống quyền lực nguy hiểm nhưng cũng là động lực để tái cấu trúc lại toàn bộ hệ thống phòng thủ phương Tây theo hướng thực chất hơn, ít quan liêu hơn.
Kịch bản cho một trật tự thế giới mới
Nhìn sâu vào những biến động này, chúng ta thấy thấp thoáng hình bóng của một trật tự thế giới đa cực nhưng dưới sự chi phối áp đặt của sức mạnh đơn phương Mỹ. Donald Trump không có ý định tiêu diệt đối thủ bằng những cuộc chiến tranh tổng lực theo kiểu thế kỷ 20. Thay vào đó, ông đang xây dựng một hệ thống mà ở đó, các quốc gia khác buộc phải lựa chọn: hoặc là một phần của hệ thống kinh tế do Mỹ dẫn dắt, hoặc bị cô lập trong một không gian địa chính trị nghẹt thở.
Chiến lược này mang lại những thành quả tức thì nhưng cũng tiềm ẩn những rủi ro địa chấn. Khi các cường quốc bị đẩy vào đường cùng, khả năng xảy ra những tính toán sai lầm là rất lớn. Tuy nhiên, đối với những người ủng hộ học thuyết này, đó là cái giá cần thiết để lập lại trật tự trong một thế giới vốn đã quá hỗn loạn.
Lời kết cho một kỷ nguyên bất định
Chúng ta đang sống trong những năm tháng mà lịch sử được viết bằng tốc độ của tên lửa siêu thanh và sự lạnh lùng của các thuật toán kinh tế. Dưới sự lãnh đạo của Trump, nước Mỹ không còn cố gắng làm hài lòng thế giới. Họ đang buộc thế giới phải thích nghi với mình.
Dù muốn hay không, chúng ta phải thừa nhận rằng phương thức tiếp cận "giao dịch hóa địa chính trị" này đang mang lại những thay đổi thực tế trên thực địa. Làn khói từ các cuộc xung đột có thể chưa tan biến, nhưng cấu trúc của một thời đại mới đã lộ diện rõ ràng hơn bao giờ hết. Đó là một thời đại mà sức mạnh định nghĩa lẽ phải, và sự nhân nhượng được coi là một tội ác chiến lược.