Một không khí đậm đặc mùi thuốc súng và sự hoài nghi đang bao trùm lên những hành lang quyền lực tại Nam Á. Khi chiếc Không lực Hai chở Phó Tổng thống JD Vance rạch ngang bầu trời hướng về Pakistan, thế giới nín thở chờ đợi một bước ngoặt lịch sử. Đây không chỉ là cuộc gặp cấp cao nhất giữa Washington và Tehran kể từ Cách mạng Hồi giáo 1979; đây là cuộc tổng duyệt cuối cùng cho một trật tự thế giới mới mà Donald Trump đang thiết lập bằng sức mạnh cơ bắp và sự quyết đoán lạnh lùng.
Nhưng trong khi Mỹ tiến tới với một lộ trình rõ ràng, đối thủ của họ – chế độ Iran – lại đang cho thấy những dấu hiệu lâm chung của một thực thể tự ăn thịt chính mình.
Sự rạn nứt từ "Trái tim của bóng tối"
Tin tức tình báo rò rỉ từ Tehran vẽ nên một bức tranh hỗn loạn đến mức khó tin. Một cuộc "nội chiến" âm ỉ nhưng tàn khốc đã bùng nổ ngay trong lòng chính phủ Iran. Ở một phía, những nhà ngoại giao kỳ cựu như Ngoại trưởng Araghchi đang nỗ lực tìm kiếm một lối thoát để cứu vãn nền kinh tế đang kiệt quệ. Ở phía ngược lại, bóng ma của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) đang vươn vòi bạch tuộc để siết chặt cổ họng của chính đồng bào mình.
Ahmed Vahidi, Tổng tư lệnh IRGC, không còn che giấu ý đồ chiếm quyền kiểm soát tuyệt đối. Việc Vahidi nỗ lực loại bỏ thẩm quyền của các nhà đàm phán dân sự và cài cắm "người của mình" vào phái đoàn Islamabad không chỉ là tranh giành ghế ngồi; đó là một nỗ lực đảo chính hành chính. IRGC hiểu rằng, nếu một thỏa thuận hòa bình được ký kết, quyền lực tối thượng mà họ có được thông qua tình trạng chiến tranh sẽ tan biến như khói. Họ cần chiến tranh để tồn tại, ngay cả khi cái giá phải trả là sự sụp đổ của quốc gia.
Sự phản kháng không chỉ dừng lại ở các phòng họp kín. Trên đường phố Tehran, những kẻ cuồng tín đang gào thét rủa sả chính Ngoại trưởng của họ. Những đoạn clip ghi lại cảnh đám đông giận dữ chặn xe của ông Araghchi, buông lời nguyền rủa cha mẹ ông và đòi "đổ tro lên đầu" những người dám đàm phán với "Đại quỷ" Mỹ là minh chứng rõ nhất cho sự phân cực sâu sắc. Chế độ đã tạo ra những con quái vật ý thức hệ, và giờ đây, chính những con quái vật đó đang quay lại cắn xé những người chủ của chúng.
Tối hậu thư của Donald Trump: Không có chỗ cho sự lật lọng
Tại Washington, Tổng thống Donald Trump không có thời gian cho những vở kịch nội bộ của Tehran. Với phong cách giao dịch thực dụng nhưng đẫm mùi răn đe, Trump đã gửi đi một thông điệp không thể rõ ràng hơn: "Hoặc là tuân thủ, hoặc là bị xóa sổ".
Sự kiên nhẫn của Nhà Trắng đang cạn dần. Trong khi Mỹ đã tạm dừng các đợt không kích để tạo không gian cho đàm phán, Iran lại phản hồi bằng sự lươn lẹo đặc trưng. Eo biển Hormuz – huyết mạch dầu mỏ của thế giới – vẫn đang bị IRGC bóp nghẹt. Thay vì mở cửa như đã hứa trong thỏa thuận ngừng bắn sơ bộ, Tehran lại thực hiện một hành vi không khác gì hải tặc thời hiện đại: Thu "thuế thông hành" trái phép.
Trump đã ngay lập tức lên tiếng trên Truth Social, chỉ trích hành động của Iran là "vô liêm sỉ". Việc đòi thu thêm 1 USD cho mỗi thùng dầu – tương đương 2 triệu USD cho mỗi tàu siêu trọng – là một cái tát vào luật pháp quốc tế. Iran đang chơi một trò chơi nguy hiểm với lửa. Họ hy vọng dùng Hormuz làm con bài tẩy để mặc cả về các tài sản bị đóng băng. Nhưng họ đã quên mất một điều: Donald Trump không phải là người sẽ nhượng bộ trước sự tống tiền.
Nếu Iran nghĩ rằng việc đưa ra các điều kiện mới vào phút chót khi JD Vance đang ở trên không trung là một đòn tâm lý chiến sắc sảo, thì họ đã lầm. Đây là một sự tính toán sai lầm thảm hại. Một khi chiếc Không lực Hai hạ cánh, nếu Tehran không xuất hiện với sự chân thành, cái giá phải trả sẽ không còn là những lệnh trừng phạt kinh tế đơn thuần. Đó sẽ là sự leo thang quân sự ở mức độ "tận diệt" mà các nhà hoạch định chính sách Mỹ đã chuẩn bị sẵn: Nhắm trực tiếp vào các nhà máy điện và hệ thống cầu đường huyết mạch của Iran.
Ảo tưởng về "Thuế Hormuz" và thực tế địa chính trị lạnh lùng
Tham vọng của Iran về việc thiết lập quyền kiểm soát vĩnh viễn và thu phí tại Eo biển Hormuz là một ảo tưởng địa chính trị ngây ngô. Nếu thế giới cho phép Iran làm điều đó, một tiền lệ nguy hiểm sẽ bùng phát toàn cầu. Tại sao Singapore không thu phí eo biển Malacca? Tại sao Tây Ban Nha không thu phí eo biển Gibraltar?
Chỉ vì một quốc gia có khả năng phóng flycam để gây rối một sân bay, không có nghĩa là họ có quyền sở hữu bầu trời và thu tiền vé máy bay. IRGC có thể có khả năng đóng cửa eo biển bằng vũ lực, nhưng họ không có quyền sở hữu nó theo bất kỳ luật lệ quốc tế nào. Ngay cả các đồng minh láng giềng trong khối Vùng Vịnh cũng sẽ không bao giờ chấp nhận để tiền của họ chảy vào túi của một lực lượng đang tài trợ cho các cuộc tấn công bằng drone vào chính lãnh thổ của họ – như vụ việc tại Kuwait mới đây.
Sự kiên trì của Israel trong việc tiêu diệt Hezbollah tại Lebanon càng làm suy yếu vị thế của Iran trên bàn đàm phán. "Cánh tay nối dài" của Tehran đang bị chặt đứt từng phần, để lại một cái thân rệu rã đang cố gắng thốt ra những lời đe dọa rỗng tuếch.
Islamabad: Cơ hội cuối cùng hay Khúc dạo đầu cho một cuộc chiến lớn?
Việc Phó Tổng thống JD Vance đích thân tới Islamabad là một sự khẳng định vị thế bề trên của Mỹ. Vance mang theo "bàn tay mở" nhưng cũng không quên mang theo "nắm đấm thép". Sự hiện diện của nhân vật số hai trong chính quyền Trump tại một địa điểm trung gian cho thấy Washington đã sẵn sàng cho một kịch bản hòa bình lâu dài, nhưng cũng sẵn sàng cho một cuộc chiến tổng lực nếu Iran chọn con đường lật lọng.
Lịch sử sẽ ghi nhớ cuối tuần này tại Islamabad như một khoảnh khắc của sự thật. Iran đang đứng trước hai con đường: Hoặc là chấp nhận từ bỏ tham vọng hạt nhân, tên lửa và quyền kiểm soát bất hợp pháp tại Hormuz để đổi lấy sự tồn vong của chế độ; hoặc là tiếp tục để IRGC dẫn dắt vào bóng tối của sự sụp đổ toàn diện.
Donald Trump đã bày sẵn bàn cờ. Các quân tốt đã di chuyển. JD Vance đã hạ cánh. Bây giờ, quả bóng đang nằm trong chân những giáo sĩ già nua ở Tehran, những người đang run rẩy trước sự cuồng nộ của chính đám đông mà họ đã tạo ra, và trước uy lực của một nước Mỹ đang trỗi dậy mạnh mẽ hơn bao giờ hết.
Cái chết đang cận kề IRGC, và trớ trêu thay, kẻ cầm dao không phải là Mỹ hay Israel, mà chính là sự tham lam và rạn nứt từ bên trong huyết quản của chế độ này.