Khi những chiếc máy bay chiến đấu của Israel rạch nát bầu trời Beirut trong chiến dịch "Bóng tối vĩnh cửu", phá hủy 100 mục tiêu chỉ trong vỏn vẹn 90 giây, thế giới chợt nhận ra rằng các định nghĩa về chiến tranh truyền thống đã lỗi thời. Tại Washington, Tổng thống Donald Trump, với phong cách thực dụng đến lạnh lùng, đang cố gắng đóng dấu một thỏa thuận lịch sử với Iran. Nhưng tại thực địa miền Nam Lebanon, tiếng súng vẫn không ngừng vang lên, minh chứng cho một thực tế nghiệt ngã: Hòa bình tại Trung Đông không được viết bằng mực trên giấy mà bằng máu trên những dốc đá dọc sông Litani.
Cơn ác mộng "Vùng tiêu diệt" và Sự hiện diện vĩnh cửu
Chính quyền Benjamin Netanyahu không còn che giấu ý định của mình. Việc thiết lập một "lằn ranh đỏ" và biến khu vực rộng 30km từ biên giới đến sông Litani thành "vùng tiêu diệt" (Kill Zone) là một bước ngoặt chiến lược. Đây không phải là một chiến dịch truy quét ngắn hạn; đây là việc áp đặt một mô hình kiểm soát kiểu Gaza lên lãnh thổ Lebanon.
Khi Israel tuyên bố một khu vực là vùng tiêu diệt, họ đang gửi đi một thông điệp tới cả thế giới và chính quyền Trump: Israel sẽ không rút quân cho đến khi Hezbollah bị xóa sổ hoàn toàn khỏi miền Nam. Điều này đẩy Lebanon vào một tình thế không lối thoát. Thủ tướng Netanyahu chấp nhận ngừng bắn nhưng vẫn giữ quân tại chỗ, một nghịch lý quân sự cho thấy đây chỉ là khoảng nghỉ để tái nạp đạn hơn là một lộ trình hòa bình.
Định luật Murphy trên bàn cờ địa chính trị
Lebanon từ lâu đã được ví như một phiên bản sống động của định luật Murphy: "Điều gì có thể tồi tệ hơn, nó chắc chắn sẽ tồi tệ hơn". Một quốc gia mà hệ thống chính trị dựa trên sự phân chia quyền lực tôn giáo mong manh — Tổng thống là người Kitô hữu, Thủ tướng là người Hồi giáo Sunni, và Chủ tịch Quốc hội là người Hồi giáo Shia — giờ đây đang đứng trước nguy cơ tan rã hoàn toàn.
Sự trỗi dậy của Tổng thống Joseph Aoun, người được bầu vào đầu năm 2025 sau 13 vòng bỏ phiếu bế tắc, mang lại một tia hy vọng mong manh. Với sự ủng hộ từ Washington và Riyadh, ông Aoun cố gắng khẳng định nguyên tắc: chỉ nhà nước mới có quyền sở hữu vũ khí. Tuy nhiên, đó là một tuyên bố đầy dũng cảm nhưng thiếu thực tế. Quân đội Lebanon, với ngân sách chỉ bằng một phần nhỏ của các lực lượng ủy nhiệm và bị thâm nhập sâu bởi tình báo Hezbollah, dường như không đủ khả năng để thực thi ý chí của nhà nước trên thực địa.
Hezbollah: Sự suy yếu hay cuộc thay máu tàn khốc?
Những đòn tấn công tình báo bậc thầy của Israel — từ việc kích nổ hàng loạt máy nhắn tin đến vụ ám sát thủ lĩnh Hassan Nasrallah — đã đẩy Hezbollah vào tình trạng "hoang tưởng tập thể". Với 18.000 thương vong và kho tên lửa bị phá hủy tới 80%, Hezbollah đang ở thời điểm yếu nhất trong nhiều thập kỷ.
Tuy nhiên, sai lầm lớn nhất của các nhà hoạch định chính sách là đánh giá thấp khả năng sinh tồn của tổ chức này. Ngay cả khi nguồn viện trợ 1 tỷ USD mỗi năm từ Iran bị cắt giảm, Hezbollah đã tự chủ tài chính thông qua các hoạt động phi pháp, thu về khoảng 500 triệu USD trong năm 2025. Họ không còn là một quân đội bán chính quy, mà đang trở lại hình thái dân quân du kích, ẩn mình trong dân và sẵn sàng đáp trả bất cứ ai, kể cả chính phủ Lebanon, nếu bị dồn vào đường cùng. Lời cảnh báo của Mahmoud Qamati khi so sánh chính phủ Lebanon với "chế độ Vichy" (chế độ bù nhìn thời Pháp thuộc) là một tín hiệu rõ ràng về một cuộc nội chiến mới đang cận kề.
Canh bạc của Donald Trump và "Lá thư gửi ông già Noel"
Tại Pakistan, các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran về chương trình hạt nhân đang diễn ra với những khoảng cách mênh mông: Washington đòi hỏi 20 năm đình chỉ, trong khi Tehran chỉ chấp nhận 5 năm. Nhưng ngay cả khi một thỏa thuận hạt nhân được ký kết, nó cũng sẽ trở nên vô nghĩa nếu "nút thắt" Lebanon không được tháo gỡ.
Tổng thống Donald Trump hiểu rằng uy tín của ông phụ thuộc vào việc chấm dứt các "cuộc chiến vĩnh cửu". Nhưng cách tiếp cận "giao dịch" của ông đang vấp phải thực tế lạnh lùng của Trung Đông. Yêu cầu Israel kiềm chế là một chuyện, nhưng buộc Israel rút khỏi vùng đệm an ninh khi Hezbollah vẫn còn hàng chục ngàn rocket là một nhiệm vụ gần như bất khả thi. Mọi kế hoạch ngoại giao hiện tại, như lời người dẫn chuyện, trông giống một "lá thư gửi ông già Noel" hơn là một chiến lược thực thụ.
Tương lai của đống đổ nát
Chúng ta đang chứng kiến một Lebanon bị kẹt giữa ba gọng kìm: Sự cứng rắn quân sự của Israel, sự sống còn cực đoan của Hezbollah và sự bất lực của chính quyền trung ương. Khi 69% người dân Israel ủng hộ tiếp tục chiến tranh và Hezbollah coi mọi thỏa thuận là sự đầu hàng, thì khái niệm "ngừng bắn" chỉ là một mỹ từ ngoại giao.
Lebanon không chỉ là một quốc gia; nó là một bài kiểm tra cho trật tự thế giới mới dưới thời Trump. Nếu không có một phép màu để giải giáp các nhóm vũ trang và buộc Israel rút quân, miền Nam Lebanon sẽ mãi mãi là một "vùng tiêu diệt", và hòa bình sẽ chỉ là một khoảng lặng ngắn ngủi giữa hai hồi của một vở bi kịch không hồi kết.