Những gì đang diễn ra tại Eo biển Hormuz không chỉ là một cuộc khủng hoảng vận tải; đó là một bài kiểm tra về giới hạn quyền lực của "Học thuyết Trump" trong nhiệm kỳ thứ hai. Trong khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố về một lệnh ngừng bắn lịch sử từ Phòng Bầu dục, thì thực tế tại thực địa lại vẽ nên một bức tranh hoàn toàn khác: một thỏa thuận mong manh như pha lê, đang bị rạn nứt bởi những toan tính đẫm máu từ Beirut đến Tehran.
Cơn nghẹt thở tại Hormuz và canh bạc của Tehran
Đã hơn 48 giờ kể từ khi lệnh ngừng bắn chính thức có hiệu lực, nhưng "mạch máu" của kinh tế toàn cầu – Eo biển Hormuz – vẫn đang bị bóp nghẹt. Theo dữ liệu vệ tinh và báo cáo từ các hãng vận tải, chỉ có vỏn vẹn 7 tàu vận tải đi qua được "nút thắt cổ chai" này. Đáng chú ý, trong số đó chỉ có duy nhất một tàu chở dầu mang cờ Trung Quốc. Iran, dù đã ngồi vào bàn đàm phán tại Islamabad, vẫn đang sử dụng Hormuz như một quân bài mặc cả cuối cùng.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) không chỉ phong tỏa; họ đang thiết lập một hệ thống "thu phí" và kiểm soát gắt gao. Nguồn tin từ Moscow tiết lộ Iran chỉ cho phép tối đa 15 tàu qua lại mỗi ngày, kèm theo điều kiện phải điều phối trực tiếp với IRGC. Đây không phải là hành động của một quốc gia đang tìm kiếm hòa bình; đây là hành động của một thực thể đang cố gắng duy trì vị thế kẻ thống trị một trong những tuyến đường thủy quan trọng nhất thế giới, ngay cả khi đang bị hỏa lực Mỹ dồn ép vào chân tường.
Cú đấm của Israel và sự mơ hồ chiến lược của Washington
Tại Lebanon, máu đã đổ theo cách chưa từng thấy trong suốt 40 ngày giao tranh vừa qua. Một cuộc không kích dữ dội của Israel vào Beirut đã để lại hơn 200 người chết và hàng ngàn người bị thương. Đây không phải là một chiến dịch "phẫu thuật" thông thường; đây là một thông điệp bằng thuốc nổ mà Thủ tướng Netanyahu gửi tới cả Tehran lẫn Washington.
Câu hỏi lớn nhất lúc này là: Lebanon có nằm trong thỏa thuận ngừng bắn hay không? Sự hỗn loạn trong thông tin phản ánh một lỗ hổng ngoại giao chết người. Trong khi Thủ tướng Pakistan – bên trung gian – khẳng định lệnh ngừng bắn bao phủ "mọi nơi, bao gồm cả Lebanon", thì chính quyền Trump lại đưa ra một tuyên bố lạnh lùng. Phó Tổng thống JD Vance, trong một nỗ lực làm rõ vị thế của Mỹ, đã thẳng thừng bác bỏ: "Chúng tôi chưa bao giờ hứa Lebanon là một phần của thỏa thuận. Mục tiêu của chúng tôi là bảo vệ Israel và các đồng bằng Arab tại Vịnh Ba Tư."
Sự rạn nứt này cho thấy một sự thật phũ phàng: Iran tin rằng họ đã mua được sự an toàn cho các lực lượng ủy nhiệm (proxies) của mình, trong khi Tổng thống Trump chỉ quan tâm đến việc đưa lính Mỹ ra khỏi tầm ngắm và ổn định giá dầu toàn cầu.
Ba bản kế hoạch và "Bóng ma" ChatGPT
Ngoại giao dưới thời Trump 2.0 mang một sắc thái kỳ dị nhưng thực dụng đến tàn nhẫn. Phó Tổng thống Vance tiết lộ sự tồn tại của ít nhất ba phiên bản của "Kế hoạch hòa bình 10 điểm". Phiên bản đầu tiên, theo lời Vance, dường như được viết bởi... ChatGPT và đã bị vứt thẳng vào sọt rác. Phiên bản thứ ba là một bản yêu sách cực đoan của phe diều hâu Iran nhằm gây nhiễu dư luận.
Washington hiện chỉ công nhận phiên bản thứ hai – một tài liệu chưa bao giờ được công bố rộng rãi, nơi mà Iran phải cam kết cắt đứt nguồn tài chính cho Hezbollah để đổi lấy việc nới lỏng các lệnh trừng phạt. Tuy nhiên, sự chia rẽ sâu sắc trong nội bộ Tehran đang làm tê liệt mọi tiến trình. Một mặt, chính phủ Iran muốn đàm phán để cứu vãn nền kinh tế đang sụp đổ. Mặt khác, các tướng lĩnh IRGC – những kẻ hưởng lợi trực tiếp từ trạng thái chiến tranh – đang cố gắng phá hoại thỏa thuận bằng mọi giá để thiết lập một chế độ độc tài quân sự toàn diện tại Iran.
Sự phản bội tại Beirut
Người dân Lebanon đang phải trả giá cho một cuộc chơi mà họ không được quyền tham gia. Hezbollah, vốn được coi là "thanh kiếm" của Iran tại Địa Trung Hải, giờ đây đang nhận ra lưỡi kiếm ấy đang bị chính chủ nhân của nó làm cho cùn đi trên bàn đàm phán. Việc Iran sẵn sàng tiếp tục gặp gỡ phái đoàn Mỹ tại Islamabad ngay sau thảm kịch Beirut là minh chứng rõ nhất cho việc Tehran coi Hezbollah chỉ là một công cụ có thể thay thế.
Sự tức giận đang bùng sôi tại Beirut – không chỉ nhắm vào Israel hay Mỹ, mà còn nhắm vào chính Iran vì sự phản bội này. Tuy nhiên, với một lực lượng quân đội Lebanon yếu ớt, quốc gia này vẫn tiếp tục bị kẹt trong gọng kìm giữa tham vọng của Tehran và hỏa lực của Tel Aviv.
Đêm định mệnh tại Islamabad
Mọi ánh mắt hiện đang đổ dồn về thủ đô của Pakistan. Nếu phái đoàn Iran xuất hiện trong cuộc gặp trực tiếp tối nay, lệnh ngừng bắn sẽ có thêm một hơi thở ngắn ngủi. Nếu không, Trung Đông sẽ chính thức bước vào một giai đoạn leo thang mới, nơi mà các quy tắc cũ không còn giá trị.
Tổng thống Trump đang đặt cược uy tín chính trị của mình vào khả năng "chốt hạ" một thỏa thuận mà không cần sa lầy vào một cuộc chiến tổng lực. Nhưng tại một vùng đất mà máu thường có giá trị hơn chữ ký trên giấy tờ, sự thực dụng của "The Art of the Deal" đang đối đầu với một hệ tư tưởng sẵn sàng thiêu rụi tất cả. Hormuz vẫn đóng, Beirut vẫn cháy, và thế giới vẫn nín thở chờ đợi xem liệu "hòa bình" của Trump là một kỷ nguyên mới hay chỉ là một quãng nghỉ trước khi cơn bão lớn nhất ập đến.