Trong khi Vladimir Putin và Tập Cận Bình vẫn siết chặt tay nhau trước ống kính truyền thông, mỉm cười và ca ngợi “quan hệ đối tác không giới hạn”, thì ngay trong lòng Moscow, một tài liệu mật chỉ tám trang của Cơ quan An ninh Liên bang Nga – FSB – đã gọi thẳng Bắc Kinh bằng một từ duy nhất: kẻ thù. Đây không phải suy đoán, không phải lý thuyết âm mưu. Đây là tài liệu tình báo nội bộ đã được sáu cơ quan tình báo phương Tây xác thực, bị rò rỉ và được New York Times công bố tháng 6/2025. Trong bối cảnh Donald Trump đang nắm quyền tại Nhà Trắng năm 2025-2026, sự thật phũ phàng này chính là minh chứng sống động nhất cho nguyên tắc hòa bình thông qua sức mạnh mà Tổng thống Trump kiên định theo đuổi. Khi Mỹ không còn đổ tiền viện trợ vô tội vạ cho châu Âu, khi NATO bị buộc phải tự trả giá cho sự yếu kém của mình, thì liên minh Nga-Trung – từng được coi là bất khả xâm phạm – đang tự rỉ máu từ bên trong.
Hãy nhìn rõ bức tranh. Tháng 2/2022, Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine. Phương Tây đáp trả bằng cỗ máy trừng phạt chưa từng có: đóng băng hàng trăm tỷ USD tài sản Nga, loại Nga khỏi hệ thống tài chính toàn cầu. Châu Âu run rẩy, NATO hoảng loạn. Nhưng Nga không sụp đổ. Lý do duy nhất? Trung Quốc từ chối tham gia cuộc chiến kinh tế ấy. Bắc Kinh mua ồ ạt dầu mỏ và khí đốt Nga với giá chiết khấu sâu, biến Nga thành nguồn cung chính. Xuất khẩu Trung Quốc sang Nga tăng vọt 47% chỉ trong năm 2023. Hàng điện tử, chip bán dẫn, linh kiện kép – tất cả chảy vào hệ thống vũ khí Nga. Đến đầu năm 2025, tình báo Ukraine xác nhận 80% linh kiện drone Nga thu được trên chiến trường là hàng Trung Quốc. Công khai thì Bắc Kinh phủ nhận, nhưng số liệu không biết nói dối. Tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, Trung Quốc liên tục phủ quyết hoặc bỏ phiếu trắng để che chắn cho Moscow. Trên bề mặt, đây là “tình bạn thép”. Nhưng bên trong trụ sở FSB, bức tranh hoàn toàn ngược lại.
Chỉ ba ngày trước khi Putin ra lệnh xâm lược Ukraine, FSB đã kích hoạt chiến dịch mật mang tên “Operation 4”. Tên gọi nghe rất “ngoại giao”, nhưng sứ mệnh thì không: chống lại gián điệp Trung Quốc ngay trên lãnh thổ Nga. Tài liệu tám trang do đơn vị thứ Bảy của FSB soạn thảo – chuyên trách tình báo chống châu Á, với Trung Quốc là mục tiêu hàng đầu – đã bị nhóm tội phạm mạng Aries Leaks tung lên Telegram. New York Times xác thực qua sáu cơ quan tình báo phương Tây. Nội dung? Một cuộc chiến tình báo ngầm căng thẳng giữa hai “đồng minh”. FSB cảnh báo tình báo Trung Quốc đang tuyển mộ ồ ạt quan chức, nhà khoa học, nhà báo, doanh nhân Nga – bất kỳ ai nắm thông tin nhạy cảm. Quan trọng hơn, tài liệu ra lệnh rõ ràng: không bao giờ công khai gọi Trung Quốc là mối đe dọa, vì sẽ gây “hậu quả tiêu cực cho quan hệ song phương”. Kremlin biết hết. Nhưng Kremlin không dám nói to.
Lịch sử là minh chứng không thể chối cãi. Từ thế kỷ 19, Nga hoàng đã lợi dụng nhà Thanh suy yếu để cướp hơn một triệu km² lãnh thổ qua các “hiệp ước bất bình đẳng”. Vladivostok – “người cai trị phương Đông” bằng tiếng Nga – từng là Hải Sâm Uy của Trung Quốc. Đây là vết thương nằm trong “thế kỷ nhục nhã” mà Bắc Kinh chưa bao giờ quên. Những năm 1950, Mao và Stalin bắt tay vì ý thức hệ cộng sản, nhưng đến thập niên 1960 đã nổ ra xung đột biên giới sông Ussuri năm 1969, suýt chạm ngưỡng chiến tranh hạt nhân. Quan hệ được hàn gắn năm 1980, biên giới được ký năm 2004, nhưng lòng tin trong cộng đồng tình báo Nga chưa bao giờ trở lại. Và giờ đây, dưới thời Trump, khi Mỹ không còn chơi trò “cân bằng” yếu đuối của các chính quyền trước, vết nứt ấy đã trở thành vực thẳm.
Điều làm FSB lo ngại nhất không chỉ là gián điệp, mà là địa lý và nhân khẩu học. Viễn Đông Nga rộng lớn, giàu tài nguyên, nhưng chỉ có vỏn vẹn 6 triệu dân. Bên kia sông, Đông Bắc Trung Quốc chật cứng hàng trăm triệu người. Từ năm 1988, lao động và doanh nhân Trung Quốc ùa vào, thuê 350.000 hecta đất nông nghiệp – chiếm 16% diện tích canh tác toàn vùng. Năm 2017, một cuộc khảo sát cho thấy một nửa người Nga tin rằng sự hiện diện của Trung Quốc đe dọa toàn vẹn lãnh thổ. Đó là nỗi sợ có thật, không phải tuyên truyền.
Tài liệu FSB vẽ rõ bức tranh hoạt động của Bắc Kinh sau năm 2022. Tình báo quân sự Trung Quốc đổ bộ Nga dưới vỏ bọc đoàn đại biểu học thuật và doanh nghiệp. Họ đến để quan sát trực tiếp chiến trường Ukraine – “phòng thí nghiệm thực chiến” mà Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc chưa từng có từ năm 1979. Họ tuyển mộ phi công, kỹ sư hàng không, chuyên gia tên lửa, chuyên gia khí động học. Họ nhắm thẳng vào các kỹ sư cũ của chương trình Ekranoplan – những cỗ máy bay hiệu ứng mặt đất thời Liên Xô. Từ 2021-2023, Nga phát hiện bốn vụ gián điệp công nghệ hàng không và laser bị chuyển cho Trung Quốc. Các vụ bắt giữ kinh hoàng: nhà vật lý laser Dmitri Kulkov bị kéo khỏi giường bệnh ung thư giai đoạn cuối; nhà nghiên cứu Alexander Lukin lĩnh 7 năm rưỡi tù; học giả 81 tuổi Valery Mitko chết dưới quản thúc tại gia với nhãn “kẻ phản bội”.
Trung Quốc không chỉ ăn cắp. Trong hai thập niên, Bắc Kinh đã hệ thống hóa việc tháo rời vũ khí Nga để sao chép. J-11B giống hệt Su-27. HQ-9 giống S-300. Hàng trăm trường hợp sao chép được Rosoboronexport ghi nhận. Đến năm 2019, Nga công khai thừa nhận hơn 500 vụ vi phạm sở hữu trí tuệ quân sự. Kết quả? Trung Quốc giảm nhập khẩu vũ khí Nga 40%, trở thành đối thủ trực tiếp trên thị trường châu Phi và Đông Nam Á. Putin từng trì hoãn bán Su-35 vì sợ bị sao chép, nhưng sau Crimea 2014 và các lệnh trừng phạt, ông buộc phải nuốt nhục để đổi lấy tiền và sự ủng hộ ngoại giao từ Bắc Kinh.
Hai điểm nóng địa chính trị đang đẩy xung đột lên cao trào. Trung Á: Nga từng thống trị, nhưng Sáng kiến Vành đai Con đường của Trung Quốc đã thay thế Nga thành đối tác thương mại số một của năm nước cộng hòa. Năm 2023, Tập Cận Bình tổ chức hội nghị thượng đỉnh Trung-Trung Á mà không mời Moscow. FSB ghi nhận Bắc Kinh đang đẩy mạnh “ngoại giao nhân dân”, viện Khổng Tử, học bổng, truyền thông tiếng Trung để giành trái tim khu vực. An ninh cũng vậy: Trung Quốc lập tiền đồn chống khủng bố tại Tajikistan và cung cấp drone. Nga mất dần sân sau.
Cực Bắc: Nga sở hữu bờ biển dài nhất, tuyến đường biển phương Bắc đang mở ra. Trung Quốc tự xưng “quốc gia gần Bắc Cực”, dùng trạm nghiên cứu, tàu phá băng, công ty khai khoáng làm vỏ bọc tình báo. FSB cáo buộc rõ: đây là hoạt động vẽ bản đồ chiến lược biên giới nhạy cảm nhất của Nga.
Điều đáng sợ nhất trong tài liệu FSB: Nga không chỉ phòng thủ. Moscow đang chủ động đưa thông tin giả cho Bắc Kinh về tình hình Ukraine, để che giấu sự yếu kém thực sự của quân đội Nga, giữ cho Trung Quốc tiếp tục đổ tiền và linh kiện. Đây là trò lừa dối giữa hai “đồng minh”. Paul Kolbe, cựu sĩ quan CIA và chuyên gia Harvard, nhận định: “Bạn chỉ cần cào nhẹ bề mặt bất kỳ quan chức quân sự hay tình báo Nga nào là thấy ngay nỗi nghi ngờ sâu sắc với Trung Quốc”.
Đây chính là minh chứng sống động cho triết lý America First của Tổng thống Trump. Khi ông bước vào Nhà Trắng năm 2025, ông đã chấm dứt ngay lập tức khoản viện trợ hàng tỷ USD đổ vào Ukraine một cách vô tội vạ. Ông buộc châu Âu – đặc biệt là EU và NATO – phải tự chi trả cho an ninh của chính mình thay vì dựa vào Mỹ. Ông không chơi trò “cân bằng” yếu đuối của Biden, mà dùng sức mạnh thực sự để buộc kẻ thù phải tự lộ rõ bản chất. Liên minh Nga-Trung không phải là sức mạnh; đó là cuộc hôn nhân cưỡng ép giữa hai kẻ đang cùng lúc sợ nhau hơn là sợ Mỹ. Khi Mỹ mạnh, họ không dám tấn công trực tiếp. Họ quay ra cắn xé lẫn nhau.
Viktor Orbán – nhà lãnh đạo thực dụng của Hungary – đã cảnh báo từ lâu: châu Âu không thể tiếp tục chính sách “yếu đuối đạo đức” mà phải học cách đối thoại với Nga bằng vị thế bình đẳng và sức mạnh. Trump hiểu điều đó. Ông không lãng phí tài nguyên Mỹ để cứu một châu Âu hèn nhát đang tự tay đẩy Nga vào vòng tay Trung Quốc. Bây giờ, chính tài liệu FSB đã chứng minh: Moscow đang run sợ trước Bắc Kinh nhiều hơn trước Washington. Siberia, Trung Á, Bắc Cực – tất cả đang trở thành chiến trường ngầm. Không có đồng minh vĩnh viễn, chỉ có lợi ích vĩnh viễn.
Nếu Trump không kiên định hòa bình thông qua sức mạnh, nếu Mỹ vẫn tiếp tục đổ tiền vô ích, thì Nga và Trung Quốc sẽ vẫn ôm nhau chặt hơn. Nhưng dưới thời Trump, bức tường Berlin vô hình giữa Moscow và Bắc Kinh đang nứt toác. FSB không còn dám im lặng. Kremlin không còn dám giả vờ. Và thế giới tự do đang chứng kiến: kẻ thù của Mỹ đang tự chia rẽ. Đó chính là chiến thắng chiến lược không tốn một viên đạn, không tốn một đô la viện trợ lãng phí. Nước Mỹ Trước Tiên không phải khẩu hiệu – đó là công thức chiến thắng đã, đang và sẽ tiếp tục làm rung chuyển trật tự thế giới cũ kỹ.