Trong những ngày tháng Tư nóng bỏng năm 2026, khi dòng chảy dầu mỏ toàn cầu đang bị siết chặt đến mức nguy kịch, một diễn biến bất ngờ đã làm rung chuyển Trung Đông: Tổng thống Volodymyr Zelensky không còn giới hạn cuộc chiến của Ukraine trong lãnh thổ cũ kỹ. Ông công khai phát tín hiệu đưa drone – cả trên không lẫn trên mặt nước – đến eo biển Hormuz, điểm nghẽn chiến lược sống còn của thương mại năng lượng thế giới. Không phải viện trợ thụ động, không phải lời kêu cứu, mà là một bước đi chủ động, đanh thép: Ukraine sẵn sàng tham gia bảo vệ các đoàn tàu vận tải, huấn luyện và trực tiếp vô hiệu hóa mối đe dọa từ drone Shahed của Iran. Hơn 200 chuyên gia drone Ukraine đã có mặt tại vùng Vịnh, phối hợp với các quốc gia Ả Rập. Đây không chỉ là sự mở rộng địa bàn – đây là sự tái định vị toàn diện vị thế của Kiev trên bàn cờ địa chính trị toàn cầu.
Những tuyên bố của Zelensky được đưa ra trong khuôn khổ hội nghị an ninh trực tuyến, ngay trước thềm hội nghị lớn do Anh tổ chức tại London với sự tham gia của khoảng 35 quốc gia. Thủ tướng Keir Starmer nhấn mạnh rõ: an ninh Hormuz không chỉ là vấn đề quân sự mà là trách nhiệm toàn cầu, đòi hỏi giải pháp ngoại giao, chính trị và đặc biệt là công nghệ tác chiến hiện đại. Ukraine, với kinh nghiệm thực chiến đã được tôi luyện qua hơn bốn năm đối đầu Nga, đang nổi lên như nhân tố mới đầy tham vọng. Các thỏa thuận quốc phòng kéo dài 10 năm vừa ký kết với Qatar, Ả Rập Xê Út và UAE vào ngày 19 tháng 4 không phải ngẫu nhiên. Chúng là nền tảng cho sự hiện diện lâu dài: drone hải quân Ukraine sẽ không chỉ bảo vệ tuyến hàng hải mà còn tạo nên học thuyết tác chiến mới – nơi một quốc gia từng bị coi là “người nhận viện trợ” nay trở thành nhà cung cấp năng lực chiến tranh hiện đại.
Hãy nhìn vào bản chất quân sự của bước đi này. Drone hải quân Magura V7 của Ukraine không còn là vũ khí thử nghiệm. Với tốc độ hành trình 23 hải lý/giờ, tăng tốc tối đa 39 hải lý/giờ, khả năng hoạt động liên tục 48 giờ và tầm xa 800 hải lý, nó đã chứng minh sức mạnh tại Biển Đen: loại bỏ khoảng một phần ba hạm đội Biển Đen của Nga, vô hiệu hóa ít nhất một tàu ngầm và buộc Moscow phải rút lui khỏi Crimea. Nay, tại Hormuz, Magura V7 được nâng cấp thành “tàu mẹ” – nền tảng phóng drone đánh chặn trên không. Video do Ukraine công bố cho thấy rõ: drone hải quân nổi lên, phóng drone FPV thế hệ mới, khóa mục tiêu Shahed trong tích tắc, va chạm và tiêu diệt. Một hệ sinh thái tác chiến đa tầng đang hình thành: vừa phòng thủ, vừa tấn công, vừa trinh sát, vừa phá hủy xuồng cao tốc – vũ khí phi đối xứng yêu thích của Iran. Với tải trọng đầu đạn lên tới 650 kg, chỉ cần vài chục chiếc Magura được triển khai đúng cách cũng đủ làm gián đoạn toàn bộ chiến thuật phong tỏa của Tehran.
Từ Biển Đen đến Vịnh Ba Tư: bài học tác chiến được xuất khẩu. Ukraine không chỉ chuyển giao công nghệ mà còn mang theo kinh nghiệm thực chiến đã kiểm chứng. Các quốc gia vùng Vịnh, đang chịu thiệt hại khổng lồ – sản lượng xuất khẩu dầu giảm từ 12,3 triệu thùng/ngày xuống còn 7,8 triệu thùng vào cuối tháng Ba, tổn thất dự kiến vượt 50 tỷ USD – đang tìm kiếm chính xác đối tác như Kiev: một lực lượng không bị ràng buộc bởi chính trị lớn, nhưng đủ cứng rắn để đối đầu drone Iran. Đổi lại, Ukraine nhận được thứ mà họ cần nhất: dầu thô từ Trung Đông được vận chuyển đến châu Âu, lọc hóa rồi cung cấp ngược lại cho Kiev; hỗ trợ tài chính; và cả hệ thống đánh chặn tên lửa. Một chuỗi cung ứng năng lượng khép kín, chiến lược, giúp Ukraine giảm phụ thuộc vào viện trợ phương Tây và duy trì sức chiến đấu trước Nga.
Trump, Iran và khoảng trống quyền lực mà Ukraine đang lấp đầy. Trong khi đó, Washington dưới thời Tổng thống Donald Trump đang theo đuổi đường lối riêng: phong tỏa cứng rắn Iran, gây thiệt hại 500 triệu USD mỗi ngày cho Tehran, và tuyên bố sẽ không dỡ bỏ cho đến khi có thỏa thuận cụ thể. Trump từng mở cửa cho sự hỗ trợ của Ukraine chống drone Shahed, thậm chí chấp nhận “bất kỳ sự giúp đỡ nào từ bất kỳ quốc gia nào”. Thế nhưng chỉ mười ngày sau, Mỹ đã từ chối chuyển giao công nghệ drone. Tín hiệu trái chiều này lộ rõ: Washington muốn kiểm soát cục diện Hormuz theo cách riêng, không dễ chấp nhận một “người chơi mới” như Ukraine – dù drone Magura đã chứng minh khả năng xuyên thủng cả hệ thống phòng thủ NATO trong các cuộc tập trận.
Vương quốc Anh thì khác. Starmer coi an ninh Hormuz là ưu tiên toàn cầu, và Ukraine chính là mảnh ghép hoàn hảo. Sự phối hợp đa quốc gia đang hình thành: Anh dẫn dắt ngoại giao, Ukraine cung cấp công nghệ thực chiến, các nước Vịnh cung cấp căn cứ và tài nguyên. Nếu thành công, đây sẽ là mô hình an ninh mới – nơi drone không người lái thay thế hạm đội truyền thống, nơi một quốc gia Đông Âu có thể định hình ổn định năng lượng toàn cầu.
Từ nạn nhân thành người định hình trật tự. Ý nghĩa sâu xa nhất của diễn biến này nằm ở sự chuyển mình của Ukraine. Từ tháng 2/2022, Kiev đã lột xác từ một quân đội phụ thuộc vũ khí Liên Xô cũ kỹ thành cường quốc drone hàng đầu thế giới. Nay, họ không chỉ xuất khẩu công nghệ mà còn xuất khẩu cả mô hình tác chiến: đa miền, linh hoạt, chi phí thấp nhưng hiệu quả cao. Việc ký kết với ba quốc gia then chốt vùng Vịnh và nhận đề nghị từ 11 nước khác cho thấy Kiev đang xây dựng mạng lưới đối tác đa tầng – vừa quân sự, vừa kinh tế. Dòng dầu Trung Đông không chỉ cứu mùa đông Ukraine mà còn củng cố vị thế đàm phán với phương Tây: chúng ta không chỉ nhận, chúng ta còn cho.
Nhưng rủi ro vẫn hiện hữu. Hormuz vốn đã là thùng thuốc súng. Nếu drone Ukraine vô hiệu hóa quá mạnh tay các mục tiêu Iran, Tehran có thể đáp trả bằng cách leo thang trực tiếp với Mỹ. Trump đã để ngỏ khả năng tấn công cơ sở hạ tầng dân sự Iran nếu đàm phán thất bại. Liệu Washington có dung nạp sự hiện diện của drone Ukraine hay coi đó là “điểm va chạm mới”? Câu trả lời sẽ định đoạt không chỉ cục diện Hormuz mà còn tương lai quan hệ Mỹ-Ukraine trong nhiệm kỳ Trump.
Dù vậy, một điều rõ ràng: Ukraine đã không còn là bên bị động. Họ đang chủ động định hình lại bản đồ an ninh toàn cầu. Eo biển Hormuz, một thời chỉ thuộc về các cường quốc dầu mỏ và hải quân Mỹ, nay có thêm bóng dáng những drone Magura lướt sóng – biểu tượng của một kỷ nguyên mới, nơi chiến tranh không còn là đặc quyền của những kẻ mạnh nhất, mà là của những kẻ thông minh nhất. Và Ukraine, qua lửa đạn, đã trở thành một trong những kẻ thông minh ấy.