Khi những người dân Iran bình thường, từng chỉ hô vang khẩu hiệu trên đường phố, nay lặng lẽ cầm súng săn lùng chính những kẻ đã đàn áp họ suốt 47 năm, một chương mới của cuộc chiến nội bộ đã mở ra – không phải ở biên giới xa xôi, mà ngay tại trái tim chế độ Hồi giáo. Đó là khoảnh khắc lịch sử mà Tehran không thể che giấu nữa: từ các nhóm vũ trang nhỏ mang tên “Tổ chức Hậu vệ Nội địa”, cuộc kháng cự đã chuyển từ biểu tình ôn hòa sang du kích có tổ chức, với mục tiêu rõ ràng – tiêu diệt IRGC, lực lượng trụ cột của chế độ.
Trong bối cảnh năm 2026, khi Tổng thống Donald Trump đang ngồi tại Nhà Trắng và lệnh ngừng bắn mong manh giữa Mỹ-Israel với Iran chỉ vừa được ký, những diễn biến này không chỉ là tin nội bộ. Chúng là lời cảnh báo địa chính trị sắc lẹm về sự sụp đổ tiềm tàng của một chế độ đã bị đánh bom dồn dập nhưng vẫn cố bám víu quyền lực bằng bạo lực. Nguồn tin độc quyền từ Reuters xác nhận: Mojtaba Khamenei, lãnh tụ tối cao mới kế nhiệm cha mình sau vụ không kích ban đầu, đang hồi phục với khuôn mặt biến dạng nặng và chân bị thương nghiêm trọng. Ông tham gia họp qua âm thanh, không xuất hiện công khai, và Tehran vẫn im lặng như mồ. Đây không phải dấu hiệu của sức mạnh, mà là vết nứt sâu hoắm trong cốt lõi quyền lực.
Hãy tưởng tượng cảnh tượng ấy: những trạm kiểm soát IRGC ở vùng lõi dân số phía bắc Tehran, cách thành phố Qom không xa, bị phục kích bất ngờ. Các chiến binh du kích – không phải lực lượng ly khai Baloch hay Kurd quen thuộc – đã tuyên bố trước khi nổ súng: “Cuộc đời tôi dành cho Iran. Nếu chúng ta không hạ gục IRGC trước, họ sẽ giết chúng ta”. Đó là logic sinh tồn lạnh lùng, được rèn luyện qua làn sóng nổi dậy tháng Giêng 2026, khi hơn 40.000 người thiệt mạng dưới đạn trấn áp. Những người sống sót không còn tay không. Họ học cách tổ chức, vũ trang, và tấn công có chọn lọc. Internet bị cắt, đạn thật bay vèo vèo, nhưng ngọn lửa nổi dậy không dập tắt được. Thay vào đó, nó bùng cháy thành chiến tranh du kích đô thị – kiểu mà IRGC, dù được huấn luyện chống nổi dậy, cũng khó đối phó khi kẻ thù là chính người dân mà họ từng tuyên thệ bảo vệ.
Từ góc nhìn quân sự, đây là bước ngoặt chiến thuật đáng chú ý. IRGC từng là cỗ máy đàn áp hiệu quả, với Basij làm lá chắn và lực lượng đặc nhiệm Saberin chuyên dập tắt biểu tình. Nhưng giờ đây, họ đối mặt với kẻ thù phi đối xứng: các nhóm nhỏ, linh hoạt, hoạt động trong lòng dân, sử dụng địa hình đô thị quen thuộc để phục kích, ám sát sĩ quan và phá hoại cơ sở hạ tầng an ninh. Không còn là đám đông hô vang “Cái chết cho chế độ”, mà là những toán du kích đánh nhanh rút gọn, tuyên truyền qua mạng ngầm, và lan tỏa tinh thần “săn lùng” trên đường phố. Phân tích tình báo nguồn mở cho thấy các cuộc tấn công không giới hạn ở biên giới mà lan vào trung tâm, nơi dân số 34 triệu người – vùng lõi của chế độ. Đây chính là ác mộng của mọi nhà độc tài: khi lực lượng trấn áp bị chính nhân dân truy đuổi, uy quyền sụp đổ chỉ còn là vấn đề thời gian.
Geopolitically, sự hỗn loạn nội bộ Iran đang khuếch đại những vết nứt toàn cầu mà cuộc chiến Mỹ-Israel gây ra. Eo biển Hormuz – huyết mạch dầu mỏ thế giới – vẫn bị phong tỏa, khiến châu Âu chỉ còn dự trữ nhiên liệu bay cho 20 ngày. Hội đồng Sân bay Quốc tế châu Âu đã phát cảnh báo khẩn: nếu không mở lại tuyến đường, khủng hoảng hàng không sẽ bùng nổ. Giá nhiên liệu bay Tây-Bắc Âu vọt lên 1573 USD/tấn, gấp đôi mức trước chiến tranh. Lufthansa đình chỉ 20-40 máy bay, Ryanair cắt 10% chuyến bay, Scandinavian Airlines hủy 1000 chuyến ngay tháng Tư. Italy, với ngành du lịch là trụ cột, đang đối mặt hạn chế nhiên liệu lan từ sân bay lớn xuống miền Nam. Hàng chục tàu VLCC chở dầu Mỹ đang hướng tới Vịnh Mexico để bù đắp, nhưng chuỗi cung ứng toàn cầu đã đứt gãy. Châu Á và châu Âu chịu thiệt hại nặng nhất, với giá nhiên liệu tăng 163% và 138%. Trump, với tư cách tổng thống đương nhiệm, đang chịu áp lực kép: vừa phải duy trì đòn bẩy quân sự để ép Iran mở eo biển, vừa đối mặt dư luận Mỹ đòi “chiến thắng thực chất” thay vì thỏa thuận nửa vời.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth từng tuyên bố kho vũ khí Iran “cạn kiệt”, nhưng tình báo nguồn mở vẽ bức tranh phức tạp hơn. Dù bị “Epic Fury” – chiến dịch không kích Mỹ-Israel – tàn phá, Iran vẫn còn hàng nghìn tên lửa đạn đạo tầm ngắn và trung. Nhiều bệ phóng bị hỏng nhưng có thể sửa chữa; một phần kho chứa ngầm vẫn nguyên vẹn. Israel xác nhận năng lực sản xuất tên lửa mới của Tehran gần như tê liệt, với tần suất bắn giảm từ hàng chục quả/ngày xuống chỉ 10-15. Thế nhưng, chính kẽ hở ngừng bắn lại là cơ hội để Iran tái thiết. Đó là nỗi ám ảnh của Washington: lệnh ngừng bắn không phải kết thúc, mà là khoảng lặng để kẻ thù hồi sinh.
Trong lòng nước Mỹ, cuộc chiến thông tin còn khốc liệt hơn súng đạn. Trump chịu áp lực lớn từ dư luận: khảo sát Napolitan News cho thấy 53% cử tri ưu tiên ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân hơn là chấm dứt giao tranh sớm; 60% coi hạt nhân là ưu tiên hàng đầu. Họ không tin lời hứa “dân sự” của Tehran. Đồng thời, NATO rạn nứt khi nhiều thành viên từ chối hỗ trợ tại Hormuz, thậm chí cấm Mỹ dùng căn cứ. Chỉ 38% Mỹ ủng hộ tiếp tục bảo vệ liên minh, 32% muốn rút hẳn. Trump chỉ trích gay gắt, nhưng nghịch lý là người Mỹ vẫn xem NATO như “câu lạc bộ văn hóa” – không muốn chia tay triệt để. Giữa lúc ấy, mạng lưới tuyên truyền Iran – qua Press TV bị trừng phạt – đang len lỏi vào Mỹ, tổ chức tưởng niệm lãnh tụ cũ và lật ngược nhận thức: 1/5 người Mỹ giờ nghĩ nhân quyền Iran ngang bằng hoặc tốt hơn phương Tây. Đó là chiến thắng của chiến tranh thông tin, nơi Trump phải chiến đấu không chỉ bằng bom mà bằng dư luận.
Và rồi, Bắc Kinh bước vào, chơi ván cờ tinh vi. Tình báo Mỹ phát hiện Trung Quốc chuẩn bị chuyển hệ thống phòng không vác vai MANPADS cho Iran qua nước thứ ba, ngay giữa lệnh ngừng bắn mong manh. Đây là loại vũ khí từng đe dọa máy bay Mỹ thấp, và F-15 bị bắn hạ tuần trước có thể liên quan. Đại sứ quán Trung Quốc phủ nhận, nhưng động cơ rõ ràng: Iran là nguồn dầu lớn cho Bắc Kinh, ngoài vòng trừng phạt. Xi Jinping vừa gặp Chủ tịch Quốc dân đảng Đài Loan Trịnh Lệ Văn tại Bắc Kinh, với những cử chỉ ngoại giao tính toán – bắt tay 14 giây, ngôn ngữ chính trị Bắc Kinh, di chuyển bằng xe buýt công vụ thay vì nghi lễ quốc khách. Đó là tín hiệu: Trung Quốc đang thử giới hạn, vừa môi giới ngừng bắn vừa vũ trang Iran, vừa duy trì vỏ bọc trung lập. Trump sắp thăm Bắc Kinh, nhưng ván bài này có thể làm sụp đổ mọi thỏa thuận.
Trong bối cảnh ấy, sứ mệnh Artemis 2 của NASA – tàu Orion chịu nhiệt 2760°C, phá kỷ lục Apollo, hạ cánh hoàn hảo ngoài khơi California – như lời nhắc nhở về sức mạnh công nghệ Mỹ. Bốn phi hành gia trở về an toàn sau hành trình 1,17 triệu km, bay vòng mặt tối Mặt Trăng. Đó không chỉ là khoa học; đó là tuyên ngôn chiến lược: Mỹ dẫn dắt không gian trong khi Trung Quốc nhắm 2030 đổ bộ. Nhưng Iran mới là tâm bão. Cuộc nổi dậy du kích đang thử thách giới hạn chịu đựng của chế độ. IRGC có thể đàn áp bằng bạo lực tàn bạo, nhưng mỗi viên đạn bắn vào dân chúng lại khơi thêm ngọn lửa. Lịch sử cho thấy: khi dân chúng biến thành thợ săn, không có lực lượng an ninh nào đứng vững mãi.
Tổng thống Trump, với bản năng “America First”, đang ở ngã ba đường. Ông muốn xóa sổ hạt nhân Iran, không phải thỏa thuận mơ hồ. Nhưng nếu nội bộ Iran sụp đổ thành hỗn loạn, hậu quả sẽ lan sang Iraq, Syria, Lebanon – những nơi IRGC từng thao túng. Châu Âu kêu cứu nhiên liệu, NATO lung lay, Trung Quốc lén lút vũ trang. Đây không còn là cuộc chiến Trung Đông; đây là cuộc thử lửa toàn cầu cho trật tự do Trump định hình. Liệu những nhóm du kích Iran có đủ sức lật đổ một chế độ đã sống sót qua bao khủng hoảng? Hay IRGC sẽ dìm tất cả trong máu, kéo theo cả khu vực? Câu trả lời đang nằm trong khói lửa Tehran, nơi tiếng súng du kích vang vọng như lời tuyên án cho 47 năm thống trị giáo sĩ. Và thế giới, dưới ánh nhìn lạnh lùng của Trump, đang chờ đợi – không phải hòa bình chóng vánh, mà là một chiến thắng thực sự, dù giá phải trả có đắt đến đâu.