Giữa cái nóng hầm hập của vùng Vịnh và những cơn gió chính trị khô khốc thổi từ Cánh Tây, một thực tế tàn khốc đang hiện hữu: Eo biển Hormuz không chỉ là một nút thắt cổ chai về năng lượng, mà còn là một cái bẫy tâm lý khổng lồ nơi cả hai cường quốc đang đứng ở mép vực. Nhưng trong khi thế giới nín thở chờ đợi một lệnh khai hỏa từ các tàu khu trục lớp Arleigh Burke đang dàn trận ngoài khơi, thì tại Tehran, một cuộc chiến khác – âm thầm, lạnh lùng và mang tính quyết định hơn – đã ngã ngũ.
Quyền lực tại Iran hiện không còn nằm trong tay những vị giáo sĩ mang áo choàng truyền thống. Nó đã bị đánh cắp ngay trong bóng tối của những căn phòng chỉ huy bọc thép.
Pháo đài cô độc của những "nhà cải cách"
Tại Tehran lúc này, chiếc ghế Tổng thống của Masoud Pezeshkian chỉ còn là một biểu tượng trống rỗng. Những lời hứa về sự ôn hòa và cải cách khi ông đắc cử giờ đây tan biến như ảo ảnh trên sa mạc. Theo các nguồn tin tình báo cấp cao mà chúng tôi thu thập được, vị Tổng thống này hiện bị cắt đứt hoàn toàn liên lạc với Trung tâm quyền lực tối cao. Những báo cáo dân sự, những đề xuất đàm phán cứu vãn nền kinh tế đang lụi tàn, tất cả đều bị chặn đứng bởi một "bức tường thép" mang tên IRGC (Vệ binh Cách mạng Hồi giáo).
Ahmad Vahidi – nhân vật khét tiếng với tư tưởng cực đoan – đã không còn là một tướng lĩnh dưới quyền. Ông ta, cùng với hội đồng quân sự của mình, đã thực hiện một cuộc đảo chính không tiếng súng. Việc kiểm soát quyền tiếp cận Đại giáo chủ Mojtaba Khamenei không chỉ đơn thuần là bảo vệ an ninh; đó là hành vi bắt giữ con tin cấp quốc gia. IRGC hiểu rằng: Một thỏa thuận hòa bình với Donald Trump đồng nghĩa với việc họ mất đi đặc quyền, mất đi ngân sách quân sự khổng lồ và mất đi sự tồn tại chính danh của một "quân đội trong bóng tối".
Đối với các tướng lĩnh Tehran, duy trì tình trạng chiến tranh không phải là một lựa chọn ngoại giao, đó là một chiến lược sinh tồn. Họ đang bắt giữ chính chế độ của mình làm con tin để mặc cả với định mệnh.
Bài học từ lỗ thủng 12 mét và bóng ma USS Cole
Tại Washington, Tổng thống Donald Trump không vận hành theo những giáo điều ngoại giao thông thường của Bộ Ngoại giao. Ông vận hành bằng bản năng của một người thích tạo ra sức ép tối đa trước khi đưa ra đòn kết liễu. Nhưng Hải quân Mỹ, dưới sự chỉ đạo của ông, đang phải đối mặt với một bóng ma từ quá khứ: lỗ thủng rộng 12 mét trên thân tàu USS Cole năm 2000.
Đó là một bài học xương máu về sự bất đối xứng. Một con tàu trị giá 800 triệu đô la có thể bị làm nhục bởi một chiếc xuồng sợi thủy tinh rẻ tiền. Iran đã nghiên cứu rất kỹ thảm kịch này, cũng như cách Ukraine đánh chìm soái hạm Moskva của Nga. Chiến thuật "bầy đàn" bằng xuồng cao tốc, drone cảm tử và tên lửa hành trình bay sát mặt nước của IRGC chính là cơn ác mộng mà Lầu Năm Góc đang phải tìm cách hóa giải.
Lực lượng đặc nhiệm mật danh "Hippocrit" của Mỹ đã làm việc không mệt mỏi để biến các tàu khu trục thành những pháo đài di động với súng máy hạng nặng và đạn pháo "shotgun" thế hệ mới. Tuy nhiên, trong một không gian chật hẹp như eo biển Hormuz, công nghệ không phải lúc nào cũng là lá bùa hộ mệnh. Sự căng thẳng đã lên đến đỉnh điểm khi hai tàu treo cờ Ấn Độ bị tấn công và Mỹ đáp trả bằng cách bắt giữ tàu hàng Iran. Đây không còn là những cuộc vờn nhau trên biển; đây là khúc dạo đầu của một bản giao hưởng chết chóc.
Cơn thịnh nộ kinh tế và những đồng minh bên bờ vực
Trong khi các họng súng hướng về nhau, "Cơn thịnh nộ kinh tế" – chiến dịch mang đậm dấu ấn Trump – đang bóp nghẹt Tehran từ bên trong. Việc Bộ Tài chính Mỹ trừng phạt mạng lưới 14 cá nhân và tổ chức trải dài từ Thổ Nhĩ Kỳ đến UAE là một nhát dao sắc lẹm vào nguồn sống của chương trình drone và tên lửa Iran.
Nhưng cuộc chiến này có những tác dụng phụ không mong muốn. Ngay cả những đồng minh giàu có nhất như UAE cũng bắt đầu cảm thấy sự rung lắc. Việc Abu Dhabi phải cử Thống đốc Ngân hàng Trung ương sang Washington để xin thiết lập hạn mức hoán đổi tiền tệ (Currency Swap) là một tín hiệu báo động đỏ. Khi một "đại gia" dầu mỏ cần đến phao cứu sinh đô la Mỹ để duy trì thanh khoản, chúng ta hiểu rằng bóng ma của cuộc chiến này đã lan tỏa sâu vào hệ thống tài chính toàn cầu đến mức nào.
Trump, với phong cách thực dụng đặc trưng, đã gật đầu. Ông cần UAE như một tiền đồn ổn định, nhưng đồng thời ông cũng dùng sự phụ thuộc này để siết chặt thêm vòng vây quanh cổ Tehran.
Nguy cơ thua trên bàn đàm phán
"Trump đang thắng trên chiến trường nhưng có nguy cơ thua trên bàn đàm phán," đó là lời cảnh báo đanh thép từ các học giả tại Đại học New York. Lịch sử đã chứng minh Iran là bậc thầy trong việc sử dụng chiến thuật trì hoãn. Họ nói về đàm phán để kéo dài thời gian, để bí mật làm giàu Uranium, và để đợi cho cơn thịnh nộ của Washington nguội bớt.
Nếu Trump chấp nhận một thỏa thuận hời hợt – như việc chỉ tạm dừng hạt nhân trong 20 năm mà bỏ qua chương trình tên lửa đạn đạo và mạng lưới ủy nhiệm – ông sẽ lặp lại sai lầm của những người tiền nhiệm. Một thỏa thuận thực sự phải là một sự đầu hàng hoàn toàn về mặt kỹ thuật: không vùng cấm, không ngoại lệ, và phải đi kèm với các điều kiện về nhân quyền.
Việc Trump công khai yêu cầu thả 8 phụ nữ Iran đang đối mặt với án tử hình không chỉ là một cử chỉ nhân đạo. Đó là một đòn tâm lý chiến nhằm chia rẽ chính quyền IRGC với người dân – những người đang bị bắt bớ hàng loạt (hơn 3600 người) chỉ vì sử dụng Starlink hay chia sẻ video. Trump đang cố gắng xây dựng một hình ảnh: Mỹ không chống lại người dân Iran, Mỹ chỉ chống lại những kẻ đang bắt giữ đất nước này làm con tin.
Khúc vĩ thanh của một ván cờ tàn
Tại sao Trump chưa ra lệnh ném bom? Câu trả lời nằm ở sự tàn nhẫn của chiến lược "Bóp nghẹt". Tại sao phải lãng phí một quả tên lửa triệu đô khi đối phương đang tự sụp đổ từ bên trong bởi sự thối nát của quân đội và sự kiệt quệ của ngân khố?
Tuy nhiên, sự im lặng của súng đạn đôi khi còn đáng sợ hơn tiếng nổ. IRGC, khi bị dồn vào đường cùng, có thể sẽ tạo ra một sự kiện "Thiên nga đen" tại Hormuz để buộc Mỹ phải nổ súng, nhằm kích động tinh thần dân tộc cực đoan và xóa nhòa cuộc đảo chính ngầm họ đang thực hiện.
Thế giới đang xem một vở kịch mà kịch bản được viết bằng máu, dầu mỏ và những tham vọng không đáy. Trên sân khấu đó, Donald Trump đang giữ quân bài tẩy, nhưng các tướng lĩnh IRGC lại đang giữ kíp nổ. Trong cuộc đấu trí này, ai chớp mắt trước, kẻ đó sẽ mất tất cả.