Khi những cơn gió nóng từ sa mạc Ả Rập thổi qua Vịnh Ba Tư, mang theo mùi khói dầu và hơi thở của tử thần, Trung Đông đang đứng trước giờ phút nổ súng có thể thay đổi lịch sử thế giới. Hơn 6.000 lính tinh nhuệ Mỹ – từ Sư đoàn Dù 82nd Airborne đến hai đơn vị Thủy quân Lục chiến 31 và 11 – đang áp sát vùng biển chiến lược, trong khi Iran gài min dày đặc dọc bờ biển và các đảo then chốt, chuẩn bị cho một cuộc tử chiến không khoan nhượng. Đây không còn là cuộc chơi răn đe từ xa hay những đòn không kích đơn lẻ. Đây là bước ngoặt mà Washington dưới thời Tổng thống Donald Trump đang tính toán kỹ lưỡng: từ áp lực ngoại giao đến khả năng đổ bộ trực tiếp, nhằm bóp nghẹt nguồn sống của Tehran và buộc chế độ phải quỳ gối.
Những ngày cuối tháng 3/2026, hình ảnh các tàu đổ bộ của Nhóm Sẵn sàng Thủy quân Lục chiến 31 trên tàu USS Tripoli tiến vào khu vực CENTCOM đã khiến cả thế giới nín thở. Khoảng 2.000-3.000 lính dù từ Sư đoàn 82nd Airborne – lực lượng phản ứng nhanh hàng đầu của Quân đội Mỹ – nhận lệnh triển khai, bổ sung cho hơn 50.000 quân Mỹ đang hiện diện tại Tây Á, con số lớn nhất kể từ cuộc xâm lược Iraq 2003. Không phải ngẫu nhiên. Sau giai đoạn đầu của Chiến dịch Epic Fury – cuộc không kích quy mô chưa từng có do Mỹ và Israel phối hợp, tiêu diệt nhiều lãnh đạo cấp cao Iran bao gồm cả cựu Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei – Tehran đã mất đi lớp vỏ bảo vệ then chốt. Giờ đây, với eo biển Hormuz bị Iran kiểm soát một phần qua chiến thuật bất đối xứng, giá dầu vọt lên gần 100 USD/thùng, và dòng chảy năng lượng toàn cầu bị đe dọa, Trump không còn kiên nhẫn với những lời phủ nhận đàm phán từ phía Iran.
Hãy nhìn thẳng vào điểm nóng: đảo Kharg. Hòn đảo này, cách bờ biển Iran chỉ khoảng 25-32 km, là huyết mạch xuất khẩu dầu mỏ của Tehran – nơi vận chuyển tới 90% lượng dầu thô ra thế giới. Sau các đợt không kích dữ dội hồi giữa tháng 3, Mỹ tuyên bố đã phá hủy hàng chục mục tiêu quân sự trên đảo, từ kho tên lửa đến hệ thống phòng không. Nhưng Iran không chịu khuất phục. Theo tình báo Mỹ, Tehran đã gấp rút triển khai thêm binh sĩ, hệ thống tên lửa phòng không vác vai MANPADS, và đặc biệt là gài min chống tăng, chống bộ binh dày đặc dọc bờ biển – những điểm đổ bộ tiềm năng của Thủy quân Lục chiến Mỹ. Đây là dấu hiệu rõ ràng của một pháo đài đang được vá víu vội vã trước nguy cơ bị xâm chiếm trực tiếp.
Căng thẳng không dừng lại ở Kharg. Eo biển Hormuz – tuyến huyết mạch chở 20% dầu toàn cầu – đã trở thành chiến trường ngầm. Iran bị cáo buộc rải khoảng chục quả mìn hải quân trong những ngày đầu tháng 3, dù chưa ở quy mô lớn, nhưng đủ để làm tê liệt vận tải thương mại và đẩy giá năng lượng leo thang. Tehran đe dọa: bất kỳ cuộc tấn công nào vào bờ biển hoặc đảo của họ sẽ dẫn đến việc rải mìn khắp Vịnh Ba Tư, biến khu vực thành “vùng chết” đối với tàu bè. Chiến thuật bất đối xứng quen thuộc của Iran – sử dụng tàu tốc độ cao, drone, tên lửa chống hạm – đang được đẩy lên cao trào, buộc Mỹ phải cân nhắc không chỉ không kích mà còn kiểm soát trực tiếp các điểm ven biển dài khoảng 160 km.
Trong bối cảnh đó, lời lẽ từ Nhà Trắng trở nên sắc lạnh và đầy tính toán. Tổng thống Trump, trên Truth Social và trong các phát biểu, liên tục nhấn mạnh Iran đã “bị đánh bại hoàn toàn về quân sự”, không còn hải quân, không quân đáng kể, kho tên lửa bị tàn phá. Ông cảnh báo các nhà đàm phán Iran “kỳ lạ và khác thường”, đang “cầu xin thỏa thuận” nhưng lại công khai phủ nhận. “Họ nên nghiêm túc trước khi quá muộn”, Trump tuyên bố, đồng thời tạm dừng các đòn đánh vào cơ sở năng lượng Iran thêm 10 ngày đến ngày 6/4/2026, như một cử chỉ “nhân nhượng” theo yêu cầu của Tehran. Nhưng đằng sau đó là thông điệp rõ ràng: nếu không có tiến triển, Mỹ sẽ “kết thúc kỳ nghỉ dưỡng dễ chịu” bằng cách san bằng các nhà máy điện, giếng dầu, và thậm chí các nhà máy khử muối.
Bốn kịch bản quân sự mà Lầu Năm Góc đang đặt lên bàn của Trump phản ánh sự tính toán lạnh lùng của một siêu cường không muốn sa lầy nhưng sẵn sàng kết thúc nhanh chóng. Kịch bản đầu tiên: đổ bộ hoặc kiểm soát Kharg Island. Với quy mô nhỏ – chỉ cần một tiểu đoàn khoảng 800-1.000 lính theo nhận định của cựu chỉ huy CENTCOM Joseph Votel – Mỹ có thể bóp nghẹt nguồn thu chính của Iran, tạo áp lực tài chính chết người lên Vệ binh Cách mạng Hồi giáo. Tuy nhiên, thách thức nằm ở việc “giữ” đảo: cách đất liền chỉ hơn 30 km, Iran có thể liên tục dùng tên lửa và drone phản công, biến lực lượng Mỹ thành mục tiêu dễ bị bào mòn. Hậu cần từ căn cứ xa nhất cách 225 km càng làm phức tạp vấn đề.
Kịch bản thứ hai xoay quanh đảo Qeshm – hòn đảo lớn nhất Vịnh Ba Tư, dài khoảng 130 km, với địa hình hang muối và rừng ngập mặn che giấu “thành phố tên lửa ngầm” sâu tới 500 mét. Đây là mắt xích then chốt trong chiến lược phong tỏa Hormuz của Iran, lưu trữ tên lửa chống hạm và hỗ trợ drone. Sư đoàn Dù 82nd có thể nhảy dù trực tiếp, phối hợp với Thủy quân Lục chiến đổ bộ ven biển, trong khi máy bay A-10 yểm trợ tầm thấp. Chiếm Qeshm không chỉ phá vỡ khả năng phong tỏa mà còn mở đường cho việc kiểm soát toàn bộ eo biển. Nhưng quy mô đảo lớn, địa hình phức tạp, và gần đất liền khiến rủi ro cao hơn nhiều so với Kharg.
Kịch bản thứ ba: các chiến dịch đặc nhiệm sâu vào nội địa – tấn công radar, cơ sở quân sự, thậm chí bắt giữ tướng lĩnh hoặc lãnh đạo cấp cao như Mojtaba Khamenei. Đây là lối chơi tinh vi, sử dụng Delta Force hay SEAL, tránh sa lầy quy mô lớn. Nhưng với lực lượng hiện triển khai chủ yếu là lính dù và thủy quân lục chiến, khả năng thực thi bị hạn chế. Hơn nữa, bộ máy lãnh đạo Iran phân tán, và sau các đòn đánh ban đầu, nhiều nhân vật chủ chốt đã bị loại, khiến “bắt giữ” mang tính biểu tượng hơn là quyết định.
Kịch bản khó khăn nhất, nhưng mang tính chiến lược sống còn: tiến sâu vào nội địa để kiểm soát các cơ sở hạt nhân như Natanz hay Isfahan, thu giữ khoảng 440 kg uranium làm giàu 60% – gần ngưỡng vũ khí. Cần từ 1.000 đến 4.000 binh sĩ, kèm kỹ sư, để duy trì kiểm soát trong nhiều ngày dưới hỏa lực phản công liên tục. Đây không phải chiến dịch “đánh nhanh rút gọn” mà là cuộc đua với thời gian, nơi sai sót có thể dẫn đến thảm họa. Lực lượng đặc nhiệm có lẽ đã âm thầm hiện diện, trong khi công khai triển khai là để đánh lạc hướng.
Tất cả bốn kịch bản không tồn tại độc lập. Chúng tạo thành chuỗi đòn hệ thống nhằm tước bỏ trụ cột của Iran: nguồn thu dầu mỏ, kiểm soát Hormuz, chương trình hạt nhân, và cuối cùng là sự ổn định nội bộ. Các vết nứt trong Vệ binh Cách mạng Hồi giáo đã xuất hiện, với một số tướng lĩnh bất mãn. Chuyên gia Israel Doron Cample cho rằng Mỹ và Israel có thể đang thúc đẩy “cách mạng từ bên trong” qua mạng lưới đặc vụ. Nếu lực lượng Mỹ đổ bộ trở thành chất xúc tác, chế độ Tehran có nguy cơ sụp đổ từ gốc rễ – kịch bản thay đổi chế độ không còn là viễn tưởng.
Nhưng đừng ảo tưởng. Iran vẫn sở hữu lợi thế địa hình, dân số đông, và khả năng chiến tranh du kích kéo dài. Việc duy trì kiểm soát bất kỳ đảo nào cũng đòi hỏi giá máu cao, hậu cần khổng lồ, và rủi ro leo thang khu vực. Giá dầu tăng vọt đã gây chấn động kinh tế toàn cầu, và bất kỳ sai lầm nào cũng có thể kéo theo xung đột rộng hơn, ảnh hưởng đến đồng minh Arab và thậm chí châu Âu. Trump, với bản năng của một nhà đàm phán cứng rắn, đang chơi ván cờ hai mặt: vừa đe dọa “không dễ chịu chút nào” nếu Iran không nhượng bộ, vừa khẳng định Mỹ có thể rút quân trong 2-3 tuần mà không cần thỏa thuận, miễn là Hormuz mở cửa trở lại.
Trong khoảnh khắc này, Vịnh Ba Tư không chỉ là vùng nước nóng bỏng về khí hậu mà còn là lò lửa địa chính trị. Hơn 6.000 lính Mỹ áp sát không phải để diễu binh, mà để chuẩn bị cho viễn cảnh mà không bên nào mong muốn nhưng đều phải đối mặt: cuộc chiến trên bộ có thể định hình lại bản đồ Trung Đông thế kỷ 21. Iran đang gài min cho tử chiến, Mỹ đang siết chặt vòng vây với sức mạnh áp đảo. Liệu đàm phán có cứu vãn được hòa bình mong manh, hay súng sẽ nổ vang trời? Lịch sử đang chờ câu trả lời, và nó có thể đến rất nhanh, trong những ngày tháng 4 đầy biến động này.