Khi những người lính Nga, mệt mỏi và tuyệt vọng, thốt lên qua camera rằng “không ai đánh đập chúng tôi ở đây, họ cho ăn, cho thuốc lá”, cả Kremlin phải rùng mình. Không phải một, không phải hai, mà theo dự án “Tôi Muốn Sống” của tình báo Ukraine, con số đã vượt 10.000 quân nhân Nga chọn buông súng thay vì chết vô ích trên chiến trường Donetsk, Kharkiv và Zaporizhzhia. Đây không còn là những trường hợp cá biệt. Đây là một làn sóng đầu hàng có hệ thống, được ghi nhận qua bản đồ đỏ rực trên các tuyến mặt trận, nơi mà chỉ cách đây vài tháng thôi, quân Nga vẫn còn ảo tưởng về một “chiến dịch đặc biệt” ngắn ngày. Và đằng sau những lời thú nhận ấy là một bức tranh địa chính trị đen tối hơn bao giờ hết: một siêu cường hạt nhân đang tự gặm nhấm chính mình từ bên trong.
Hãy dừng lại một giây để hình dung. Mùa đông khắc nghiệt đã qua. Đường sá khô ráo. Logistics lẽ ra phải thông thoáng. Thế mà số lượng đầu hàng không giảm, ngược lại còn tăng vọt. Lý do? Không phải thời tiết. Đó là sự sụp đổ đa tầng của toàn bộ hệ thống chiến tranh Nga. Đầu tiên là giao thông liên lạc – thứ mà quân Nga phụ thuộc nặng nề vào Starlink. Khi các thiết bị bị phát hiện và vô hiệu hóa, các đơn vị đột nhiên trở nên mù và điếc: không gọi được pháo binh, không biết vị trí đơn vị lân cận, drone không bay nổi. Telegram bị siết chặt càng làm tình hình tồi tệ hơn. Trong chiến tranh hiện đại, liên lạc chính là oxy. Không oxy, bạn chỉ còn cách chết hoặc đầu hàng.
Tiếp theo là logistics tan vỡ. Các tuyến đường cung cấp bị cắt đứt một cách có hệ thống bởi drone và tên lửa Ukraine. Mỗi ngôi làng được giải phóng, mỗi tuyến đường tiếp tế bị chặn là một cú đấm vào dạ dày quân Nga. Không xăng, không đạn dược, không thức ăn – họ không chỉ chiến đấu với Ukraine mà còn với chính cơn đói và khát. Một người lính Buriat 19 tuổi tên Vadim Shish, sau khi đầu hàng SBU, đã thẳng thắn: “Chỉ huy bảo chúng tôi cướp bóc nhà cửa, uống rượu nếu tìm thấy, và ‘mọi thứ được phép’ với phụ nữ. Tôi không gia nhập quân đội để làm điều đó”. Lời khai ấy không chỉ là nỗi day dứt của một cá nhân. Đó là tài liệu sống động về sự phá sản đạo đức của toàn bộ chuỗi chỉ huy Nga – từ cấp tiểu đoàn đến cấp cao hơn.
Nhưng sâu xa hơn là sự sụp đổ tâm lý. Không còn niềm tin. Không còn lý tưởng. Một video khác cho thấy người lính Andre từ Astrakhan nhìn thẳng vào camera với ánh mắt vô hồn: “Một nửa đơn vị tôi đã mất. Chết trong hầm hào vì Putin có anh hùng không?”. Câu hỏi ấy vang vọng như một lời tuyên án. Và khi niềm tin sụp đổ, không lệnh tướng nào, không mối đe dọa nào từ Moscow giữ nổi người lính trong giao hào. Đây chính là giai đoạn nguy hiểm nhất: khi quân đội không còn là lực lượng có tổ chức mà trở thành đám đông chỉ biết sinh tồn.
Những nỗ lực tuyệt vọng của Nga càng lộ rõ sự hoảng loạn. Ở khu vực Sumy, lực lượng đặc nhiệm Nga cố bò qua đường ống khí đốt cũ để vượt tuyến. Hình ảnh vệ tinh cho thấy họ bị tiêu diệt sạch. Hơn 35 người thiệt mạng. Đó không phải chiến thuật – đó là sự tuyệt vọng trước drone Ukraine. Họ sợ drone đến mức chọn đường ống ngầm thay vì mặt đất. Một đội đặc nhiệm tinh nhuệ biến thành những con chuột trong cống. Đó là minh chứng sống động cho sự thống trị của công nghệ bất đối xứng mà Ukraine đang nắm giữ.
Và rồi, cú sốc trực tiếp vào tầng chỉ huy. Đội đặc nhiệm GUR Ukraine đột nhập Kherson lúc nửa đêm, bắt sống một trung tá Nga đang ngủ trong chính trụ sở của mình – mặc pijama, bịt đầu, lúng túng. Hình ảnh ấy lan truyền như virus: nếu quân đội Nga không bảo vệ nổi chỉ huy của mình trong chính sở chỉ huy, thì làm sao bảo vệ nổi lính thường trên tuyến đầu? Các binh sĩ trong đơn vị của trung tá ấy sau khi đầu hàng cũng xác nhận: sự tan rã đã bắt đầu từ dưới lên. Không phải từ trên xuống. Bản năng sinh tồn của người lính đã phá vỡ chuỗi chỉ huy trước khi Kremlin kịp phản ứng.
Những vết nứt ấy không dừng lại ở mặt trận. Chúng lan vào tận Moscow. Victoria Bonya – một influencer từng ủng hộ Kremlin – đã khóc trong video 18 phút, xem hơn 24 triệu lần: “Mọi người sợ ông. Nghệ sĩ sợ. Thống đốc sợ. Nhưng tôi không sợ. Dầu loang, giá cả tăng vọt, kinh tế sụp đổ, drone kamikaze nổ tung mỗi ngày”. Bà ấy liệt kê hết: ô nhiễm dầu từ các nhà máy lọc dầu bị đánh, doanh nghiệp phá sản, lạm phát. Hàng triệu người Nga giờ đây google “cách rời Nga”. Đây không phải tiếng nói của phe đối lập truyền thống. Đây là tiếng nói từ chính tầng lớp từng im lặng. Và khi tầng lớp ấy cất tiếng, Kremlin biết rằng bức tường sợ hãi đã nứt.
Trong Duma, những giọng nói “đủ rồi” bắt đầu vang lên mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Những ghế nghị sĩ từng cúi đầu trước Kremlin giờ quay lưng. Đây là dấu hiệu của cuộc nổi loạn nội bộ thực sự – không phải âm mưu đảo chính, mà là sự tan rã chính trị khi thất bại quân sự trở nên không thể che đậy. Oligarch chạy tiền ra nước ngoài. Công chúng la ó. Kinh tế lung lay. Mỗi ngày một drone nổ trong lãnh thổ Nga. Và Putin, thay vì nhìn vào gương, lại đập vỡ tất cả gương xung quanh. Ông thanh trừng tướng lĩnh. FSB tướng Alex Titov xe nổ. Phó giám đốc GRU Vladimir Alexeyev nhập viện. Truyền thông Nga gọi thẳng là “thanh trừng nội bộ”. Lịch sử lặp lại: Stalin năm 1937 và 1941 cũng thanh trừng khi Đức đến cửa. Kết quả là quân đội không còn chỉ huy. Putin đang viết lại kịch bản ấy.
Trong khi đó, Ukraine tiếp tục chứng minh một sự khác biệt văn minh. Đội Omega cứu thành công sĩ quan đặc nhiệm “Karat” sau 27 ngày nằm sâu sau tuyến Nga – một chiến dịch kéo dài hai ngày dưới hỏa lực liên tục, sử dụng robot và UAV. Chỉ huy Pavlo Yatsuk nói: “Không giống như kẻ xâm lược, chúng tôi không bỏ rơi binh sĩ của mình”. Câu ấy không chỉ là tuyên truyền. Đó là khoảng cách giữa hai nền văn minh: một bên coi lính là con số để hy sinh, bên kia coi lính là giá trị cần cứu. Sự khác biệt ấy chính là lý do tại sao làn sóng đầu hàng Nga ngày càng lớn.
Ukraine không dừng ở cứu người. Họ đánh vào mạch máu của cỗ máy chiến tranh Nga. Năm trong mười nhà máy lọc dầu lớn nhất Nga bị hư hại nặng, chiếm 55% công suất. Tuapse – tài sản quý giá của Rosneft trên bờ Biển Đen – bị đánh liên tục. Lửa cháy ba ngày rưỡi, khói bay 300 km, dầu mưa xuống xe dân. Quan chức Nga ban đầu nói “lửa nhỏ, kiểm soát được”. Rồi Ukraine đánh tiếp. Lửa bùng lên lần nữa. Hạm đội Biển Đen không còn là “hồ Nga” mà là “nghĩa địa tàu”. Yamal, Azov, Olshansky, Nikolai Filchenkov – hàng loạt tàu đổ bộ và trinh sát trị giá hàng chục triệu USD bị drone Ukraine đánh chìm hoặc hỏng nặng. Những con tàu từng là xương sống logistics cho Crimea giờ nằm dưới đáy biển. Giấc mơ đổ bộ Odessa tan vỡ.
Và rồi kho đạn. Theo tình báo Ukraine và OSINT, Nga từng nhập 8-11 triệu quả đạn pháo từ Triều Tiên trong 2,5 năm. Nhưng từ đầu 2026, chỉ còn một chuyến. Hoặc kho Triều Tiên cạn, hoặc tuyến đường bị cắt. Dù sao thì pháo Nga cũng im tiếng. Một quân đội không pháo binh giống boxer không nắm đấm. Và mới đây nhất, kho đạn lớn ở Kamensk-Shakhtinsky, Rostov – trung tâm cung cấp cho mặt trận nam – bùng nổ dữ dội. Ảnh vệ tinh cho thấy hố bom khổng lồ. Ukraine xác nhận tấn công bằng UAV. Không quân phòng Nga để kho đạn chiến lược bị đánh mà không bảo vệ nổi – trong khi Moscow thì phủ kín hệ thống Pantsir. Đây là sự sụp đổ logistics hoàn toàn.
Nhìn trên bản đồ hoạt động, mặt trận gần như đông cứng. Nga chỉ tiến được ở một khu rừng nhỏ gần Civerk. Còn lại là bế tắc. Ngay cả các blogger quân sự Nga cũng thừa nhận: “Quân Ukraine không cho chúng ta tiến, họ đang mài mòn phòng tuyến của ta”. Ở Zaporizhzhia, Nga buộc phải rút khỏi Stepove và Primorske. Ukraine phản công ở Shakhtarske và Mali Shcherbaki. Cân bằng đã nghiêng về Kyiv – không chỉ phòng thủ mà còn phản công.
Tất nhiên, chúng ta không được phép ngây thơ. Putin vẫn nắm quyền. Ông ta vẫn thanh trừng, vẫn tuyên truyền. Gerasimov vẫn vẽ bản đồ đỏ trên giấy, tuyên bố “Cộng hòa Nhân dân Luhansk đã được giải phóng hoàn toàn” – dù Novoy và Nadia vẫn dưới tay Ukraine. Nhưng những vết nứt ngày càng rộng. Với Donald Trump đang ngồi ở Nhà Trắng, áp lực đàm phán có thể tăng. Mỹ dưới Trump có thể cắt giảm viện trợ hoặc thúc đẩy thỏa thuận – điều mà Kyiv lo ngại nhưng Moscow cũng không muốn nếu phải nhượng bộ lãnh thổ.
Câu hỏi lớn nhất vẫn còn đó: làn sóng đầu hàng 10.000 người này có dừng lại không, hay sẽ lên 15.000, 20.000? Những tiếng nói trong Duma có đủ sức lay chuyển Kremlin không, hay Putin sẽ dập tắt bằng đàn áp? Lịch sử cho thấy các đế chế sụp đổ không phải từ một trận đánh lớn, mà từ hàng ngàn vết nứt nhỏ tích tụ. Nga hôm nay đang ở ngưỡng ấy. Ukraine, với sự kiên cường và sáng tạo bất đối xứng, đang biến từng vết nứt thành vực thẳm.
Nhưng chiến tranh chưa kết thúc. Mỗi ngày vẫn có máu đổ. Mỗi kho đạn nổ vẫn chỉ là một đòn đánh. Để thắng thực sự, Ukraine cần tiếp tục duy trì đà này – và thế giới cần nhận ra rằng sự sụp đổ của Nga không phải là ảo tưởng, mà là quá trình đang diễn ra ngay trước mắt chúng ta. Putin có thể phá gương, nhưng ông ta không thể phá vỡ sự thật: quân đội của ông đang tan rã, xã hội của ông đang kêu gào, và lịch sử đang gõ cửa.