Trump thú nhận: “Cuộc chiến Iran sẽ rất lâu” – Khamenei chết, Hormuz tê liệt, bom rơi không ngừng. Liệu đây là chiến thắng hay sai lầm lịch sử?
Khi những quả bom chính xác đầu tiên rơi xuống Tehran vào rạng sáng ngày 28 tháng 2 năm 2026, Donald Trump – Tổng thống Hoa Kỳ đương nhiệm – không chọn cách đứng trước quốc dân mà thay vào đó, đăng một dòng trạng thái ngắn gọn trên Truth Social: “Khamenei, một trong những kẻ ác độc nhất lịch sử, đã chết.” Lời thừa nhận ấy không chỉ là đòn chí mạng vào chế độ Hồi giáo Iran mà còn là lời thú nhận lạnh lùng rằng nước Mỹ đã bước vào một cuộc chiến tranh dài hơi, không phải vài ngày, mà có thể kéo dài hàng tuần, thậm chí hàng tháng. “Buckle up,” ông viết tiếp, “cuộc chiến này sẽ kéo dài rất, rất lâu.” Câu nói ấy vang lên như một lời cảnh báo đanh thép: hòa bình qua sức mạnh quân sự, không phải qua ngoại giao, chính là chiến lược mà Trump đang theo đuổi – dù ông từng tranh cử với khẩu hiệu chấm dứt các cuộc chiến thay đổi chế độ.
Chỉ trong vòng 48 giờ sau cuộc tấn công phối hợp Mỹ-Israel mang tên Operation Epic Fury, cái chết của Ayatollah Ali Khamenei đã được truyền thông nhà nước Iran xác nhận. Không còn là tin đồn hay tuyên bố một chiều từ Washington hay Jerusalem nữa. Lãnh tụ tối cao, người nắm quyền tuyệt đối suốt 37 năm, đã bị tiêu diệt bởi một loạt tên lửa dẫn đường chính xác, dựa trên tình báo CIA chia sẻ với Israel. Cùng với ông, hàng chục lãnh đạo cấp cao khác – bao gồm cả những nhân vật từng được coi là ứng cử viên kế nhiệm – bị xóa sổ trong đòn đánh chớp nhoáng. Trump gọi đó là “một phát bắn một lần tiêu diệt 48 lãnh đạo,” nhưng đằng sau con số ấy là một thực tế phũ phàng: chế độ Iran vẫn chưa sụp đổ. Thay vào đó, Tehran đáp trả bằng cơn bão tên lửa đạn đạo và drone Shahed nhắm vào các căn cứ Mỹ ở Bahrain, Kuwait, UAE, Jordan, thậm chí cả khu vực dân cư và khách sạn biểu tượng Burj Al Arab ở Dubai. Sân bay Bahrain cháy rực, khu Palm Resort ở Dubai bị trúng đạn, và các tòa nhà dân sự ở thủ đô các nước vùng Vịnh rung chuyển. Iran không co cụm – họ leo thang.
Chiến thuật quân sự của Mỹ-Israel lộ rõ sự tính toán lạnh lùng: tấn công decapitation strike nhằm phá hủy đầu não chỉ huy, kết hợp với các đợt không kích liên tục nhắm vào cơ sở hạt nhân, kho tên lửa, và hạ tầng IRGC. Không có dấu hiệu rõ ràng về lực lượng bộ binh đổ bộ – ít nhất là chưa – nhưng các quan chức Lầu Năm Góc thừa nhận đang chuẩn bị cho chiến dịch kéo dài hàng tuần. Trump, trong cuộc phỏng vấn với Daily Mail, khẳng định: “Nó luôn là quá trình bốn tuần. Chúng tôi dự tính bốn tuần hoặc ít hơn.” Nhưng lời nói ấy mâu thuẫn với chính những gì ông đăng tải: “nặng nề và chính xác, sẽ tiếp tục không gián đoạn suốt tuần hoặc lâu hơn nữa để đạt mục tiêu hòa bình Trung Đông và thế giới.” Hòa bình qua chiến tranh – khẩu hiệu ấy gợi nhớ đến những lời hùng biện của George W. Bush năm 2003, thứ mà Trump từng chỉ trích gay gắt. Giờ đây, ông chính là người thực thi nó.
Tác động địa chính trị lan tỏa như sóng thần. Eo biển Hormuz – nơi 20% dầu mỏ thế giới chảy qua – đang bị tê liệt de facto. Các công ty vận tải và dầu khí lớn tạm dừng hoạt động, bảo hiểm hủy hợp đồng, phí bảo hiểm tăng vọt 50%. Dù Iran chưa chính thức phong tỏa, các tín hiệu VHF từ IRGC cảnh báo “không tàu nào được qua” đã đủ khiến thương mại toàn cầu chùn bước. Giá dầu Brent vọt lên hơn 9% chỉ trong vài giờ, và các nhà phân tích cảnh báo nếu kéo dài, thế giới có thể đối mặt cú sốc năng lượng kiểu thập niên 1970. Trung Quốc và Ấn Độ – hai khách hàng lớn nhất của dầu Iran – đang phải tìm nguồn thay thế khẩn cấp, trong khi Nga âm thầm hưởng lợi từ giá dầu tăng vọt. Châu Âu, vốn phụ thuộc vào LNG Mỹ, giờ phải đối mặt với nguy cơ lạm phát kép: năng lượng và chiến tranh.
Trump gọi đây là “hòa bình qua sức mạnh,” nhưng thực tế phơi bày sự thiếu kế hoạch rõ ràng cho ngày sau. Ông hy vọng IRGC sẽ “hòa nhập hòa bình” với “người dân yêu nước Iran,” nhưng lịch sử tình báo Mỹ – từ CIA đến DIA – luôn cảnh báo: giết lãnh tụ tối cao chỉ dẫn đến một kẻ cứng rắn hơn lên thay. Không có dấu hiệu nổi dậy quần chúng lan rộng; thay vào đó, Tehran củng cố nội bộ, tuyên bố báo thù là “quyền hợp pháp.” Các cuộc tấn công trả đũa vào đồng minh Mỹ ở vùng Vịnh không chỉ là biểu tượng – chúng làm lung lay liên minh Arab mà Trump từng khoe khoang xây dựng. Saudi Arabia, UAE im lặng đáng ngờ; Bahrain và Kuwait chịu thiệt hại nặng nề nhất. Jordan, vốn trung lập, giờ bị kéo vào vòng xoáy.
Ở Washington, sự chia rẽ bùng nổ. Thượng nghị sĩ Dân chủ Tim Kaine chuẩn bị buộc bỏ phiếu War Powers Resolution để hạn chế quyền hành động của Trump. Dân biểu Jason Crow, cựu Army Ranger, chỉ trích gay gắt: “Trump không gửi con cái mình hay con cái các nhà tài trợ tỷ phú ra chiến trường – ông gửi người lao động.” Thậm chí trong phe Cộng hòa, một số tiếng nói lo ngại về “chiến tranh lựa chọn” mà không có bằng chứng đe dọa trực tiếp. Trump chưa từng trình bày đầy đủ trước Quốc hội hay công chúng về lý do chuyển từ “ngăn chặn làm giàu uranium” sang “thay đổi chế độ.” Iran từng đồng ý ngừng làm giàu qua trung gian Oman, nhưng Washington-Israel bác bỏ, đòi hỏi nhiều hơn. Kết quả: một cuộc chiến không có sự đồng thuận quốc gia, không có kế hoạch hậu chiến, và không có lời giải thích rõ ràng cho người Mỹ.
Trump tiếp tục lịch trình cá nhân giữa lúc bom rơi: tham dự gây quỹ tại Mar-a-Lago, nơi từng gắn với những bê bối quá khứ. Phòng Tình huống tạm thời tại khu nghỉ dưỡng của ông trở thành biểu tượng cho sự hỗn loạn – một trợ lý cấp cao đeo Apple Watch trong buổi họp mật, vi phạm quy trình SCIF nghiêm ngặt. Trong khi đó, binh sĩ Mỹ ở vùng Vịnh đối mặt nguy cơ thực sự: ba người đã thiệt mạng, và Trump cảnh báo “có thể còn nhiều hơn.” Lời thừa nhận ấy – “chiến tranh thì người ta chết, biết làm sao được” – vang lên với chiếc mũ USA trên đầu, nhưng thiếu hẳn sự nghiêm túc cần thiết của một tổng tư lệnh.
Iran, dù mất lãnh tụ, vẫn giữ được sức mạnh phản công. Hệ thống kế thừa đã sẵn sàng: một lãnh đạo cứng rắn hơn sẽ lên thay trong vài ngày. IRGC, lực lượng tinh nhuệ, chưa tan rã; chúng đang chỉ huy các cuộc tấn công proxy từ Yemen đến Lebanon. Việc Trump “ủy thác” thay đổi chế độ cho người dân Iran – kêu gọi nổi dậy – giống như canh bạc lớn nhất của ông. Lịch sử cho thấy: không có lực lượng đối lập có tổ chức, không có sự hỗ trợ nội bộ mạnh mẽ, không khí bom đạn chỉ củng cố tinh thần kháng cự. Iraq 2003, Libya 2011 – những bài học ấy vẫn còn nguyên giá trị.
Cuộc chiến này không chỉ là về hạt nhân hay tên lửa. Nó là đỉnh điểm của chính sách “áp lực tối đa” mà Trump khởi xướng từ nhiệm kỳ đầu, khi xé bỏ JCPOA. Iran đáp trả bằng cách đẩy mạnh làm giàu uranium lên mức gần vũ khí. Giờ đây, Trump chọn giải pháp quân sự – nhưng với cái giá khổng lồ. Kinh tế toàn cầu rung chuyển, đồng minh Arab dao động, Nga-Trung chờ thời cơ. Và người Mỹ? Họ chưa được hỏi ý kiến. Trump không tổ chức họp báo, không phát biểu quốc gia – chỉ những dòng trạng thái rời rạc và video ngắn. Sự im lặng ấy không phải vô tình; nó phản ánh một tổng thống tin rằng sức mạnh cá nhân đủ thay thế cho sự đồng thuận quốc gia.
Khi khói lửa vẫn bao trùm Tehran, khi giá dầu leo thang và tên lửa bay qua vùng Vịnh, câu hỏi lớn nhất vẫn treo lơ lửng: Liệu Trump có đạt được “hòa bình qua chiến tranh,” hay ông đang mở ra một chương mới của hỗn loạn Trung Đông – một chương mà chính ông từng hứa sẽ khép lại? Cuộc chiến dài hơi đã bắt đầu, và thế giới đang buộc phải thắt dây an toàn.
