Tehran đang đứng trước bờ vực sụp đổ. Những trạm kiểm soát Basij – biểu tượng của nỗi kinh hoàng 40 năm đàn áp – giờ đây biến thành những đống tro tàn dưới những quả drone lảng vảng từ bầu trời không phòng không. Nhà nước Iran, lần đầu tiên trong lịch sử, buộc phải thừa nhận trên truyền hình quốc gia: ít nhất 10 điểm kiểm soát tại thủ đô đã bị phá hủy hoàn toàn. Không phải lời tuyên truyền từ kẻ thù, mà là lời thú nhận cay đắng từ chính miệng chế độ.
Từ ngày 10 tháng 3, chiến dịch không kích của liên minh Mỹ-Israel đã chuyển hướng sắc bén: không còn nhắm vào các căn cứ tên lửa hay hầm ngầm chiến lược, mà trực tiếp vào bộ máy kiểm soát dân chúng. Basij, lực lượng dân quân bán thời gian dưới quyền Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), những kẻ từng dùng dùi cui và súng trường bắn vào đám đông biểu tình, giờ đây trở thành mục tiêu ưu tiên. Những bức tường bao cát, súng máy hạng nặng, xe bọc thép chĩa nòng vào dân thường – tất cả tan biến trong những quả cầu lửa chính xác từ loitering munitions. Drone giá chỉ 20.000 đô la đã lật ngược thế cờ: chúng lượn lờ hàng giờ, chờ đợi khoảnh khắc Basij dừng xe dân thường để quấy rối, rồi tấn công khi không có dân thường gần đó. Chiến thuật lá chắn con người của chế độ bị vô hiệu hóa hoàn toàn.
Hình ảnh nhiệt từ camera drone của IDF cho thấy rõ: các tay súng Basij hoảng loạn chạy tán loạn, bỏ lại vũ khí, lao vào địa hình trống trải – mục tiêu dễ dàng hơn cho đòn đánh tiếp theo. Không có quy trình phân tán có kỷ luật như một đơn vị quân sự thực thụ. Chỉ có nỗi sợ hãi nguyên thủy. Điều này phơi bày bản chất thật của Basij: hung hãn trước dân thường vô vũ trang, nhưng yếu ớt trước sức mạnh quân sự thực sự. Sự tan rã nội bộ đang diễn ra chóng mặt. Báo cáo tình báo xác nhận: hàng loạt tay súng bỏ vị trí, vứt đồng phục, lẫn vào dân chúng. Chỉ huy cấp cao IRGC trốn trong bệnh viện dân sự, dùng bệnh nhân làm lá chắn sống. Đây không phải rút lui chiến thuật – đây là sự đào tẩu kiểu mafia của một tổ chức đã mất hết uy tín và khả năng chỉ huy.
Không phận Tehran giờ là hành lang mở. Trong 10 ngày đầu chiến tranh, hơn 3.000 mục tiêu chiến lược đã bị san phẳng: radar cảnh báo sớm, hệ thống phòng không, bệ phóng tên lửa. Không còn mắt để phát hiện drone bay thấp. Sự mù lòa này mở đường cho không chỉ drone Israel, mà cả những lựa chọn tàn khốc hơn từ Mỹ. Lầu Năm Góc đang cân nhắc triển khai A-10 Thunderbolt II – “Warthog” – trực tiếp vào lãnh thổ Iran. Chiếc máy bay được thiết kế quanh khẩu pháo GAU-8 30mm bắn 3.900 viên/phút, xé toạc xe bọc thép như cắt giấy. A-10 đã chứng minh hiệu quả ở Iraq, nghiền nát các vị trí dân quân thân Iran ở Mosul và Baghdad. Kết hợp drone (dao mổ) và A-10 (búa tạ), lực lượng mặt đất của chế độ sẽ đối mặt với cơn ác mộng toàn diện: không nơi ẩn náu, không tuyến hậu cần, không chỉ huy.
Sự sụp đổ kiểm soát đường phố không chỉ là thất bại quân sự – nó là đòn chí mạng vào tính hợp pháp của chế độ. Từ cuối 2025, làn sóng biểu tình khổng lồ đã bùng nổ sau sụp đổ tiền tệ, đòi thay đổi căn bản hệ thống. Tháng 1/2026 chứng kiến cuộc thảm sát dân sự quy mô lớn, hàng nghìn người chết dưới tay lực lượng an ninh. Basij là công cụ thực thi bạo lực ấy. Giờ đây, khi trạm kiểm soát cháy rực, dân chúng Tehran cảm nhận được: kẻ áp bức đang run sợ. Thông tin từ dân thường Iran – qua mạng xã hội tiếng Ba Tư của Israel – đang dẫn đường cho drone: vị trí checkpoint, hình ảnh từ điện thoại, mọi thứ được xác minh rồi tấn công. Đây là cuộc nổi dậy kỹ thuật số kết hợp hỏa lực chính quy, nơi dân chúng trở thành mắt xích quyết định.
Chế độ Tehran, trong cơn tuyệt vọng, đã chuyển sang chiến lược “nếu ta chết thì kéo cả thế giới theo”. Tấn công tàu chở dầu quốc tế, kho dầu Fujairah của UAE, cảng Salalah của Oman bằng drone cảm tử – không mục tiêu quân sự, chỉ nhằm làm tê liệt kinh tế toàn cầu. Thậm chí tấn công cả tàu chở dầu Iraq – một đồng minh tiềm năng – trong lãnh hải Iran. Đây là dấu hiệu của sự mù quáng chiến lược: không còn tính toán, chỉ còn bản năng sinh tồn. IRGC, từng khét tiếng với chiến tranh ủy nhiệm, giờ đây hành động như thú dữ bị dồn vào chân tường.
Dưới thời Tổng thống Donald Trump – người đang ngồi vững Nhà Trắng – Mỹ không ngần ngại leo thang. Trump đã công khai ủng hộ việc tạo điều kiện cho “người dân Iran dũng cảm nắm lấy số phận”. Liên minh Mỹ-Israel hoạt động nhịp nhàng: trao đổi radio giữa phi công hai bên toát lên sự tự tin tuyệt đối. “Strike hard. See you.” – lời chào bình thản giữa những phi công đang thống trị bầu trời. Hàng chục Basij thiệt mạng chỉ trong vài phút, checkpoint hóa thành lửa địa ngục, hình ảnh chạy trốn lan truyền toàn cầu.
Nhưng Tehran chưa sụp đổ hoàn toàn. Chế độ vẫn nắm giữ một số lực lượng trung thành, vẫn kiểm soát truyền thông và ngân hàng trung ương (dù SEA Bank đã bị tấn công). Làn sóng biểu tình lớn có thể bùng nổ bất cứ lúc nào nếu kiểm soát đường phố tiếp tục tan rã. Netanyahu đã tuyên bố: Israel đang tạo điều kiện tối ưu để lật đổ chế độ từ bên trong. Trump thì cảnh báo: nếu Iran không nhượng bộ, “đợt tấn công lớn” sẽ đến. A-10 có thể là bước ngoặt: khi chúng gầm rú trên bầu trời Tehran, không còn nơi nào cho Basij ẩn náu.
Cuộc chiến không còn ở biên giới hay sa mạc – nó đã vào tận tim chế độ. Mỗi checkpoint cháy là minh chứng vật lý cho sự sụp đổ của hệ thống áp bức 40 năm. Truyền hình nhà nước thừa nhận thất bại là hồi chuông báo tử. Dân chúng Iran, sau bao thập kỷ chịu đựng, đang chứng kiến kẻ áp bức run rẩy. Lửa từ drone không chỉ thiêu rụi bao cát – nó đang đốt cháy cả ảo tưởng rằng chế độ này bất khả xâm phạm.