Khi những tiếng nổ đầu tiên vang lên trên bầu trời Tehran vào cuối tháng 2 năm 2026, không ai ở Washington hay Jerusalem còn nghi ngờ rằng cục diện Trung Đông đã bước vào một chương mới – chương mà Tổng thống Donald Trump từng cảnh báo từ lâu, nhưng thế giới tự do lại chọn phớt lờ. Hôm nay, chỉ hơn một tháng sau, Iran không còn là một cường quốc tên lửa kiêu ngạo nữa. Thủ đô của họ chìm trong khói lửa, các hầm ngầm từng được ca ngợi là “bất khả xâm phạm” rung chuyển như động đất, và hơn 850 quả tên lửa hành trình Tomahawk của Mỹ đã biến giấc mơ bá quyền khu vực của chế độ Ayatollah thành tro bụi.
Chiến dịch “Operation Epic Fury” – tên gọi chính thức mà Lầu Năm Góc sử dụng – bắt đầu bằng những đòn phối hợp không kích quy mô lớn giữa Mỹ và Israel. Ngay từ giờ phút đầu, không quân Israel đã mở màn bằng hàng loạt cuộc tấn công sâu vào lãnh thổ Iran, nhắm thẳng vào các trung tâm chỉ huy, kho vũ khí và cơ sở sản xuất tên lửa tại Tehran, Isfahan, Shiraz và nhiều tỉnh thành khác. Nhân chứng địa phương mô tả những vụ nổ liên tiếp khiến mất điện cục bộ, rung chuyển cả các khu dân cư gần sân bay và đại học. Bộ trưởng Quốc phòng Israel khẳng định rõ ràng: bất kỳ quả tên lửa nào nữa bắn về phía dân thường Israel sẽ bị đáp trả bằng sức mạnh lớn hơn, rộng hơn. Và lời tuyên bố ấy không phải suông.
Nhưng đòn chí mạng thực sự đến từ phía Mỹ. Theo những nguồn tin am hiểu nội bộ được Washington Post tiết lộ, chỉ trong bốn tuần đầu của cuộc xung đột, Hải quân Mỹ đã phóng hơn 850 quả Tomahawk – con số khổng lồ khiến ngay cả một số quan chức Lầu Năm Góc cũng phải giật mình vì tốc độ tiêu hao kho vũ khí chính xác cao. Mỗi quả Tomahawk hiện đại có giá lên tới 3,6 triệu USD, thời gian sản xuất kéo dài hai năm, và ngân sách gần đây chỉ mua được vài chục quả mỗi năm. Việc sử dụng chúng với mật độ dày đặc như vậy cho thấy quyết tâm của Tổng thống Trump: không để Iran có cơ hội thở, không cho phép chương trình tên lửa và hạt nhân của họ phục hồi.
Những quả Tomahawk không bay một mình. Chúng được hỗ trợ bởi hệ thống phòng không Patriot và THAAD bắn hạ hàng trăm quả tên lửa đạn đạo Iran nhằm vào các căn cứ Mỹ và đồng minh. Đồng thời, các phi công Mỹ, sau khi hệ thống phòng không Iran bị vô hiệu hóa phần lớn, đã bay sâu vào không phận đối phương để thả bom dẫn đường. Đặc biệt đáng chú ý là sự xuất hiện của những quả bom xuyên đất GBU-57 Massive Ordnance Penetrator – “mẹ của tất cả bom hầm ngầm” – được B-2 Spirit tàng hình mang đến từ Missouri. Một cơ sở kho tên lửa ngầm gần khu vực Kermanshah ở Tây Iran đã hứng chịu đòn đánh kinh hoàng: những vụ nổ thứ cấp liên tiếp, khói bụi bốc cao, rung chấn lan tới hàng chục kilomet. Những hầm sâu mà Iran đầu tư hàng tỷ USD để bảo vệ chương trình tên lửa giờ đây lộ rõ điểm yếu chết người trước công nghệ Mỹ.
Tehran thực sự chìm trong địa ngục. Không chỉ quân sự, mà cả hạ tầng năng lượng cũng bị ảnh hưởng. Các nhà máy lọc dầu, kho chứa nhiên liệu phục vụ trực tiếp cho máy bay không người lái và tên lửa bị không kích. Điện lưới sụp đổ cục bộ ở nhiều quận. Dân thường Iran, dù không phải mục tiêu chính, vẫn phải chịu đựng cảnh mất điện, khói lửa và hoảng loạn. Đây chính là cái giá mà chế độ phải trả vì đã liên tục khiêu khích, phóng tên lửa vào Israel, hỗ trợ khủng bố và che giấu tham vọng hạt nhân.
Nhưng câu chuyện không dừng lại ở sức mạnh hỏa lực. Cái khiến giới phân tích địa chính trị thực sự choáng váng là sự xoay trục nhanh chóng của các quốc gia Vùng Vịnh. Suốt nhiều thập niên, Saudi Arabia, UAE, Bahrain và các tiểu vương quốc đã cố gắng duy trì chính sách “trung dung” – vừa giữ quan hệ kinh tế với Iran, vừa dựa vào ô bảo vệ của Mỹ. Giờ đây, mọi thứ đã thay đổi. Các cuộc tấn công tên lửa và drone của Iran vào lãnh thổ các nước này, cùng với mối đe dọa đóng cửa Eo biển Hormuz, đã xóa sổ không gian trung lập ấy. Qatar cho phép Mỹ tiếp cận căn cứ không quân sâu trong nội địa, giảm phụ thuộc vào các cơ sở dễ bị tấn công gần Vịnh. UAE và Bahrain siết chặt mạng lưới liên kết với lực lượng dân quân thân Iran, trục xuất tùy viên quân sự. Bahrain dẫn đầu nỗ lực tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc lên án Tehran. Một liên minh Ả Rập – Mỹ mới đang hình thành, không còn e dè, mà quyết liệt hơn bao giờ hết.
Châu Âu, sau nhiều năm né tránh và phủ nhận, cuối cùng cũng phải thừa nhận sự thật phũ phàng. Cuộc tấn công thất bại của Iran bằng hai quả tên lửa đạn đạo tầm trung vào căn cứ Diego Garcia – cách Iran hơn 4.000 km – đã phơi bày hết thảy. Tehran từng khẳng định tầm bắn tên lửa chỉ giới hạn ở 2.000 km để trấn an phương Tây. Giờ đây, London và Paris nhận ra rằng chính họ cũng nằm trong tầm ngắm. Hệ thống phòng thủ tên lửa châu Âu chưa đủ mạnh để đối phó. Lệnh fatwa của lãnh tụ tối cao Iran về việc cấm vũ khí hạt nhân giờ chỉ còn là trò cười. Nếu họ nói dối về tên lửa, họ chắc chắn nói dối về hạt nhân. Tổng thống Trump đã đúng từ đầu: Iran không phải là mối đe dọa khu vực, mà là mối đe dọa toàn cầu. Các thủ đô châu Âu đang vội vã điều chỉnh, sát cánh cùng Washington và Jerusalem để vô hiệu hóa hoàn toàn năng lực quân sự của chế độ này.
Phía sau khói lửa ấy, một bóng ma khác đang hiện rõ: vai trò của Trung Quốc. Dù Bắc Kinh vẫn giữ lớp vỏ trung lập, nhưng bằng chứng về linh kiện Trung Quốc trong drone và tên lửa Iran ngày càng nhiều – từ cảm biến, mạch điện tử đến công nghệ định vị. Dầu mỏ Iran bán giá rẻ cho Trung Quốc đã giúp chế độ Ayatollah cầm cự qua lệnh trừng phạt. Cuộc chiến này đang trở thành phòng thí nghiệm thực chiến, nơi Mỹ không chỉ nghiền nát Iran mà còn phơi bày giới hạn của bất kỳ thế lực nào muốn thử thách trật tự do Mỹ dẫn dắt. Trung Quốc có thể học hỏi, nhưng họ chưa dám – và có lẽ sẽ không dám – bước qua lằn ranh đỏ đối đầu trực tiếp. Nga và Triều Tiên hỗ trợ gián tiếp, nhưng mạng lưới ấy thiếu sự gắn kết và dễ vỡ vụn trước sức mạnh phối hợp của Mỹ – Israel – các đồng minh Ả Rập.
Tổng thống Trump, với bản năng chiến lược sắc bén, đã biến lời cảnh báo thành hành động quyết liệt. Ông không chờ Iran hoàn thiện ICBM hay bom hạt nhân. Ông hành động trước khi quá muộn. Kết quả là Iran đang bị đẩy vào thế phòng thủ tuyệt vọng. Khả năng sản xuất và triển khai tên lửa bị suy giảm nghiêm trọng. Không quân và hải quân Iran gần như tê liệt. Chương trình hạt nhân bị đặt dưới đòn búa nặng nề nhất từ trước đến nay.
Tuy nhiên, chiến tranh chưa kết thúc. Nguy cơ leo thang vẫn hiện hữu: Iran có thể cố gắng phá hoại tàu chở dầu, kích động dân quân Shiite ở Iraq hay Yemen, hoặc tìm cách trả đũa bằng khủng bố. Nhưng bức tranh chiến lược đã nghiêng hẳn về phía Mỹ và đồng minh. Kho Tomahawk có thể cạn dần, nhưng nhà máy sản xuất sẽ được đẩy nhanh. Công nghệ B-2 và MOP đã chứng minh giá trị. Liên minh mới ở Vùng Vịnh mang lại chiều sâu chiến lược chưa từng có.
Trong dòng chảy lịch sử hỗn loạn của Trung Đông, khoảnh khắc này có thể trở thành bước ngoặt. Không phải vì Mỹ muốn chiến tranh, mà vì Mỹ và các đồng minh không còn lựa chọn nào khác ngoài việc chấm dứt mối đe dọa tồn vong từ một chế độ đã lừa dối thế giới quá lâu. Tehran đang cháy. Và từ đống tro tàn ấy, hy vọng về một Trung Đông ổn định hơn, ít bị chi phối bởi chủ nghĩa cực đoan hơn, có thể dần hình thành – nếu thế giới tự do giữ vững quyết tâm mà Tổng thống Trump đang dẫn dắt.