Sáng thứ Năm tại Washington, không khí bên trong Phòng Bầu dục không phải là sự tĩnh lặng chiến lược của một siêu cường đang kiểm soát tình hình, mà là một cơn bão của những lời thỉnh cầu và sự phẫn nộ. Tổng thống Donald Trump, trong một loạt thông điệp dồn dập, đã mô tả các nhà đàm phán Iran như những kẻ "đang cầu xin như chó". Nhưng bên ngoài những bức tường dát vàng của Mar-a-Lago hay Phòng Nội các, thực tế địa chính trị lại đang vẽ nên một bức tranh hoàn toàn tương phản và tàn khốc: Nước Mỹ đang sa lầy vào một cuộc chiến mà chính họ không còn nắm giữ quyền chủ động.
Ván bài ngửa tại Eo biển Hormuz
Trong khi Tổng thống tuyên bố Iran đã bị "hủy diệt về quân sự", thì các báo cáo tình báo lại cho thấy một thực tế nhức nhối. Tehran không hề sụp đổ; ngược lại, họ đang siết chặt yết hầu kinh tế toàn cầu tại Eo biển Hormuz. Không còn là những lời đe dọa suông, Iran hiện đang thu "phí quá cảnh" từ các tàu bè của đồng minh Mỹ – một sự sỉ nhục trực tiếp đối với quyền tự do hàng hải mà Hải quân Hoa Kỳ đã bảo trợ suốt tám thập kỷ qua.
Mục tiêu chiến lược của Washington đã bị hạ thấp một cách đáng kinh ngạc: từ "thay đổi chế độ" xuống còn "mở lại tuyến đường thủy". Đây không phải là vị thế của một kẻ chiến thắng; đó là phản ứng của một thực thể đang bị bóp nghẹt về kinh tế. Cùng lúc đó, lực lượng Houthi tại Yemen – những "con tốt" sắc bén của Iran – đã sẵn sàng kích hoạt lệnh đóng cửa Biển Đỏ tại eo biển Bab al-Mandab. Nếu điều này xảy ra, dòng chảy thương mại thế giới sẽ bị cắt đứt hoàn toàn, đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào trạng thái chết lâm sàn.
Sự rạn nứt xuyên Đại Tây Dương
"NATO không làm gì cả." Lời chỉ trích của Trump dành cho các đồng minh truyền thống đã đạt đến đỉnh điểm của sự cay nghiệt. Tuy nhiên, sự thật cay đắng là chính chính sách "Nước Mỹ trên hết" (America First) đang biến thành "Nước Mỹ đơn độc" (America Alone). Việc Trump chuyển hướng 2 tỷ USD từ các quỹ cứu trợ thiên tai và giữ hòa bình sang "Hội đồng Hòa bình" (Board of Peace) do chính ông thành lập đã gây sốc cho các nhà ngoại giao kỳ cựu.
Trong mắt các đồng minh châu Âu, đây không phải là một chiến lược quân sự mà là một sự bòn rút ngân sách cho những mục đích mơ hồ. Khi Trump tuyên bố NATO đã "thất bại trong bài kiểm tra", ông thực tế đang đẩy các cường quốc lục địa già vào vòng tay của sự trung lập tự vệ, để mặc nước Mỹ tự xoay x sở với đống đổ nát ở Trung Đông.
Tiếng gầm của động cơ và sự im lặng của các căn cứ
Trong vòng 12 giờ tới, hàng ngàn lính Thủy quân lục chiến và các đơn vị đặc nhiệm Tier 1 sẽ đổ bộ xuống Trung Đông. Một cuộc tấn công trên bộ dường như là điều không thể tránh khỏi. Nhưng hãy nhìn vào những gì đang xảy ra trước khi phát súng đầu tiên của bộ binh vang lên: 13 căn cứ quân sự của Mỹ tại khu vực đã phải sơ tán.
Những khí tài tối tân nhất của Lầu Năm Góc đang phải lùi bước trước những bầy đàn UAV Shahid và tên lửa đạn đạo giá rẻ của Iran. Sự đối lập giữa những lời khoe khoang của Trump về "sức mạnh vô song" và hình ảnh các binh sĩ Mỹ phải rút lui khỏi các vị trí chiến lược là một minh chứng cho sự lỗi thời của tư duy chiến tranh quy ước trước các cuộc tấn công phi đối xứng.
Nga: Kẻ hưởng lợi trong bóng tối
Trong khi Washington đốt tiền vào lửa đạn, Vladimir Putin đang âm thầm thu hoạch một "mẻ lưới" khổng lồ. Với giá dầu leo thang do xung đột, Điện Kremlin đang bỏ túi ít nhất 760 triệu USD mỗi ngày. Doanh thu từ dầu khí của Nga dự kiến sẽ tăng gấp đôi, đạt mức gần 250 tỷ USD trong năm nay – một con số không tưởng đối với một quốc gia đang chịu hàng loạt lệnh trừng phạt.
Trớ trêu thay, chính cuộc chiến của Trump tại Iran lại đang trực tiếp tài trợ cho bộ máy chiến tranh của Putin tại Ukraine. Mỹ đang rơi vào một cái bẫy chiến lược hoàn hảo: Càng gây áp lực lên Iran, họ càng làm giàu cho đối thủ lớn nhất của mình ở Đông Âu.
Cơn ác mộng kinh tế tại quê nhà
Đối với cử dân Mỹ, chiến tranh không chỉ là những bản tin trên truyền hình; nó là hóa đơn tại trạm xăng và siêu thị. Dự báo từ OECD chỉ ra rằng lạm phát tại Mỹ sẽ vọt lên mức 4,2% – cao nhất trong khối G7. Sự tăng trưởng GDP bị kìm hãm, và bóng ma lãi suất tăng cao đang quay trở lại bàn nghị sự.
Giữa lúc đó, tại các sân bay, những dòng người rồng rắn chờ đợi trong vô vọng vì thiếu hụt nhân sự TSA, trong khi Tổng thống vẫn mải mê tranh cãi về các vấn đề văn hóa cốt lõi thay vì ưu tiên ngân sách cho an ninh nội địa. Sự mất kết nối giữa chương trình nghị sự của Tòa Bạch ốc và nhu cầu thiết yếu của người dân đang tạo ra một hố sâu ngăn cách nguy hiểm.
Lời kết của một "vòng vo"
Donald Trump gọi đây là một "chuyến đi vòng" (detour) ngắn ngủi trước khi kết thúc đám cháy ở Iran. Nhưng lịch sử đã chứng minh, những "chuyến đi vòng" ở Trung Đông thường trở thành những bãi lầy kéo dài hàng thập kỷ. Với một Tổng thống liên tục tự hào về các bài kiểm tra nhận thức (cognitive exams) trong khi thế giới xung quanh ông đang bốc cháy, nước Mỹ dường như đang được điều hành bởi một sự tự tin mù quáng.
Sự leo thang này không chỉ là một cuộc thử nghiệm về vũ khí; đó là bài kiểm tra cuối cùng về vị thế của Mỹ trên toàn cầu. Và tính đến thời điểm hiện tại, khi những con tàu vẫn đang bị chặn tại Hormuz và đồng minh đang quay lưng, kết quả của bài kiểm tra đó dường như không hề khả quan như những gì được tuyên bố trong các phòng họp dát vàng của Trump.