Khamenei chết dưới bom Mỹ-Israel, drone Nga cạn nguồn, dầu mỏ lung lay – Putin im lặng một ngày rồi chỉ... lên án suông. Nga đang bị mắc kẹt thực sự
Trong một đêm định mệnh cuối tháng Hai năm 2026, bầu trời Tehran rực sáng bởi những vệt lửa từ tên lửa Mỹ và Israel. Operation Epic Fury – cái tên mà Lầu Năm Góc chọn để mô tả chiến dịch – đã không chỉ san phẳng hàng trăm mục tiêu quân sự, mà còn xóa sổ Ayatollah Ali Khamenei, lãnh tụ tối cao của Cộng hòa Hồi giáo Iran suốt gần bốn thập kỷ. Tổng thống Donald Trump, với giọng điệu không chút do dự trên Truth Social, xác nhận cái chết của ông ta: một "kẻ ác độc nhất lịch sử" đã bị loại bỏ. Tehran, trong hỗn loạn, thừa nhận sự thật qua truyền thông nhà nước. Và ở Moscow, Vladimir Putin im lặng suốt một ngày đầy đủ trước khi lên tiếng – lời lẽ đanh thép, nhưng hành động thì... không có.
Đó không phải là sự trùng hợp. Đó là khoảnh khắc mà Nga nhận ra mình đang bị mắc kẹt trong một liên minh mà họ từng coi là "oxy" để thở dưới sức ép trừng phạt phương Tây. Iran không chỉ là đồng minh; Iran là đường ống cung cấp drone Shahed rẻ tiền, là kênh rửa tiền và buôn dầu lậu, là cầu nối chiến lược để Nga xây dựng hành lang Bắc-Nam tránh Suez, là chuyên gia sống sót dưới cấm vận. Bây giờ, với Khamenei nằm dưới đống đổ nát, toàn bộ hệ thống đó đang lung lay dữ dội. Nga không chỉ mất một người bạn – Nga mất một phần linh hồn sinh tồn của mình trong cuộc chiến Ukraine kéo dài.
Hãy nhìn lại hành trình. Từ năm 2022, khi Nga xâm lược Ukraine và bị phương Tây cô lập tài chính, Iran trở thành cứu cánh. Drone Shahed – những quả bom bay ồn ào, chậm chạp nhưng không ngừng nghỉ – đã thay đổi cục diện không chiến. Nga sản xuất chúng hàng loạt tại Tatarstan, nhưng công nghệ cốt lõi, linh kiện then chốt, chuyên gia huấn luyện, tất cả đều xuất phát từ Tehran. Chúng rẻ, dễ sản xuất, và hiệu quả trong việc làm mòn hệ thống phòng không Ukraine bằng số lượng áp đảo. Giờ đây, với các nhà máy Iran bị đánh bom, chuỗi cung ứng đứt gãy, kỹ sư Iran không còn sang Nga huấn luyện, sản lượng Shahed sẽ giảm sút nghiêm trọng. Ukraine, ngược lại, nhận thêm drone tiên tiến từ Mỹ và châu Âu, cùng lớp phòng thủ nhiều tầng. Nga từng dùng số lượng để bù chất lượng; nay số lượng đó đang cạn kiệt. Mặt trận không chiến – nơi Nga từng giữ thế thượng phong tương đối – giờ trở thành điểm yếu chết người.
Nhưng tổn thất không dừng ở drone. Iran là "sách hướng dẫn" sống sót dưới cấm vận. Tehran dạy Moscow cách vận hành đội tàu chở dầu bóng tối, cách dùng ngân hàng ngầm tránh SWIFT, cách giao dịch bằng đồng nội tệ hoặc vàng thay vì đô la. Thương mại song phương tăng vọt lên hàng tỷ đô la, dự án hạt nhân Bushehr mở rộng, hành lang vận tải Bắc-Nam kết nối Nga với Ấn Độ qua cảng Iran rút ngắn thời gian hàng hóa đáng kể. Nga đầu tư hàng tỷ vào hạ tầng Iran: bốn lò phản ứng hạt nhân, đường sắt, cảng biển. Tất cả nhằm xây dựng một hệ thống kinh tế Á-Âu song song, thoát khỏi sự kìm kẹp của châu Âu. Giờ đây, với nội bộ Iran hỗn loạn – lạm phát vẫn ở mức 40%, biểu tình âm ỉ, tranh giành quyền lực giữa các phe phái – những hợp đồng đó có nguy cơ bị đóng băng, đàm phán lại hoặc hủy bỏ hoàn toàn nếu chính quyền mới nghiêng về phương Tây.
Putin hiểu rõ rủi ro này. Tại Diễn đàn Kinh tế St. Petersburg tháng 6/2025, khi bị hỏi trực tiếp về khả năng Israel hoặc Mỹ ám sát Khamenei, ông ta đã cắt ngang: "Tôi thậm chí không muốn thảo luận về điều đó." Đó không phải kiêu ngạo; đó là nỗi sợ. Nga đã chứng kiến đồng minh sụp đổ trước đây – Gaddafi 2011, Saddam 2006, Assad 2024 – và lần nào Moscow cũng chỉ dừng ở lời lên án. Hành động thực sự phụ thuộc vào chi phí. Với Iran, chi phí quá cao: quân đội đang kiệt quệ ở Ukraine, ngân sách eo hẹp vì trừng phạt, và nguy cơ đụng độ trực tiếp với Mỹ-Israel là không thể chấp nhận. Putin gửi thư chia buồn, gọi cái chết của Khamenei là "vi phạm trắng trợn đạo đức và luật pháp quốc tế", ca ngợi ông ta như người xây dựng "đối tác chiến lược thực sự". Nhưng không có chuyển quân, không tăng cường lực lượng, không liên minh bảo vệ. Chỉ có lời nói.
Sự im lặng đó đang gửi tín hiệu chết người đến các đồng minh còn lại. Nga từng hứa hẹn một thế giới đa cực, nơi các cường quốc khu vực chống lại bá quyền Mỹ. Iran là trụ cột quan trọng nhất ở Trung Đông. Giờ đây, với mạng lưới dân quân Iran – từ Hezbollah đến các nhóm ở Iraq, Syria – đang tan rã vì thiếu tiền và chỉ huy, ảnh hưởng của Nga ở khu vực co lại đáng kể. Các căn cứ Hmeimim và Tartus vẫn còn, nhưng không có lực lượng mặt đất Iran che chắn, chúng trở nên dễ bị tổn thương. Thổ Nhĩ Kỳ – với tham vọng kiểm soát miền Bắc Syria – đang chờ thời cơ để tiến sâu hơn. Các nước vùng Vịnh, đặc biệt Ả Rập Xê Út và UAE, sẽ lấp khoảng trống. Và Trung Quốc – kẻ hưởng lợi lớn nhất – đang lặng lẽ bước vào. Bắc Kinh đã mua hơn 80% dầu Iran năm 2025; một Iran yếu hơn chỉ làm tăng sự phụ thuộc đó. Trung Quốc không cần gửi quân; họ chỉ cần dầu rẻ, hợp đồng hạ tầng, và vai trò trung gian. Nga, trong khi đó, đứng ngoài nhìn chính sách "thế giới đa cực" của mình dần trở thành sân chơi riêng của Bắc Kinh.
Dầu mỏ – mạch máu kinh tế Nga – cũng đang bị cuốn vào vòng xoáy. Các cuộc tấn công khiến Iran đe dọa phong tỏa Eo biển Hormuz, đẩy giá Brent vượt 84 USD/thùng chỉ trong một ngày – mức tăng mạnh nhất kể từ 2022. Nga hưởng lợi ngắn hạn: doanh thu dầu tăng vọt, bù đắp phần nào thiệt hại từ cấm vận. Nhưng dài hạn thì khác. Nếu chính quyền mới ở Tehran ổn định và tái gia nhập thị trường toàn cầu, lượng dầu Iran (khoảng 1,39 triệu thùng/ngày trước chiến tranh) sẽ quay lại, chủ yếu chảy về châu Á – nơi Nga phụ thuộc nặng nề vào Trung Quốc và Ấn Độ. Moscow vừa lập kỷ lục xuất khẩu sang Trung Quốc (1,86 triệu thùng/ngày tháng 1/2026), nhưng nếu nguồn cung tăng, các nhà máy lọc dầu châu Á sẽ ép giá, đòi chiết khấu sâu hơn. Nga có thể kiếm nhiều hơn mỗi thùng trong ngắn hạn, nhưng mất thị phần và đòn bẩy đàm phán trong dài hạn. Đó là nghịch lý: chiến thắng của Trump ở Iran có thể vô tình làm suy yếu vị thế năng lượng của Putin.
Tất cả hội tụ thành một bức tranh u ám cho Moscow. Chiến tranh Ukraine vẫn ngốn hàng tỷ đô la mỗi tháng, lực lượng mỏng dần, dự trữ tên lửa cạn kiệt. Không còn Iran, Nga mất đi "lá chắn" gián tiếp ở Trung Đông, mất nguồn drone ổn định, mất chuyên gia cấm vận, mất hành lang kinh tế thay thế. Đồng minh nhìn thấy rõ: Nga nói hay nhưng hành động yếu. Khi Gaddafi, Assad, và nay Khamenei sụp đổ mà không được cứu vớt, uy tín của Moscow tan biến. Các nước nhỏ hơn sẽ tính toán lại: liệu Nga có đáng tin để dựa vào chống phương Tây?
Đây không phải kết thúc của Nga – chưa đâu. Nhưng đây là bước ngoặt khiến biên độ sai lầm của Putin thu hẹp đến mức nguy hiểm. Mỗi quyết định giờ đây đều mang hậu quả nhân lên gấp bội. Tehran đang hỗn loạn, Moscow đang im lặng, và thế giới đang chờ xem liệu Nga có còn khả năng duy trì cuộc chiến dài hơi khi các đường ống oxy của mình lần lượt bị cắt đứt. Cái chết của Khamenei không chỉ là mất một lãnh tụ – đó là tiếng chuông báo tử cho một liên minh từng tưởng chừng bất khả xâm phạm.
