Tehran đang chìm trong bóng tối khói đen đặc quánh, nơi những cột lửa khổng lồ từ các kho dầu bị đánh bom đã biến đêm thành ngày, và ngày thành một thứ gì đó gần như địa ngục. Vào đêm thứ Bảy, ngày 7 tháng 3 năm 2026, không quân Israel – với sự hỗ trợ ngầm nhưng rõ ràng từ các lực lượng Mỹ – đã thực hiện một loạt cuộc không kích quy mô lớn nhắm thẳng vào hạ tầng năng lượng của Iran, tập trung vào các kho chứa dầu lớn quanh thủ đô Tehran và tỉnh Alborz lân cận. Shahran, Aghdasieh, nhà máy lọc dầu Tehran ở phía nam, và kho dầu Karaj – những cái tên giờ đây đồng nghĩa với sự sụp đổ kinh tế đang diễn ra – bốc cháy dữ dội, tạo nên những quả cầu lửa khổng lồ và khói đen dày đặc đến mức che khuất cả bầu trời, khiến người dân thức dậy trong một buổi sáng mà mặt trời dường như đã bị nuốt chửng.
Đây không phải là một cuộc tấn công ngẫu nhiên. Đây là đòn đánh trực diện vào nguồn sống còn của chế độ Hồi giáo, vào chính cái túi tiền mà Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) đã biến thành nguồn tài trợ riêng cho mạng lưới khủng bố xuyên biên giới. Theo xác nhận từ Bộ Dầu mỏ Iran, ít nhất bốn kho chứa dầu và một trung tâm vận chuyển sản phẩm dầu mỏ bị trúng đòn, khiến bốn người thiệt mạng – bao gồm hai tài xế xe bồn – và gây gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung nhiên liệu nội địa. IDF công khai tuyên bố: các mục tiêu này thuộc về “hạ tầng khủng bố của chế độ Iran”, được IRGC kiểm soát và sử dụng để tài trợ cho Hezbollah, Hamas, Houthis, và chương trình tên lửa hạt nhân. Không phải hạ tầng dân sự thông thường, mà là một phần của mạng lưới hậu cần quân sự – hợp pháp theo luật chiến tranh quốc tế.
Tổng thống Donald Trump, người đang ngồi vững trong Nhà Trắng nhiệm kỳ thứ hai, đã cảnh báo trước đó chỉ vài ngày: “Iran sẽ bị đánh rất mạnh, các khu vực chưa từng được cân nhắc trước đây giờ đang nằm trong tầm ngắm.” Lời cảnh báo ấy không phải lời nói suông. Khi Iran liên tục tấn công các nhà máy lọc dầu ở Ả Rập Xê Út, Kuwait, Bahrain – những đòn đánh nhằm tống tiền giá dầu toàn cầu – họ đã tự đào hố chôn mình. Chiến lược “đánh vào dầu mỏ để làm tê liệt kinh tế đối phương” giờ quay ngược lại cắn xé chính Tehran. Iran phụ thuộc vào dầu hơn bất kỳ quốc gia nào: xuất khẩu dầu đen bất hợp pháp là nguồn thu duy nhất của chế độ, trong khi nguồn cung nội địa – đặc biệt từ nhà máy lọc dầu Tehran chiếm tới 50% nhu cầu năng lượng quốc gia – giờ đang cháy rụi.
Những hình ảnh từ hiện trường thật sự kinh hoàng: đường cao tốc quanh Tehran bị lửa bao phủ, khói đen đặc đến mức mưa rơi xuống mang theo dầu loang, biến thành những giọt đen ngòm rơi trên mái nhà, trên đường phố. Nhân chứng kể với BBC: “Đêm biến thành ngày, khói bay vào tận nhà, mùi cháy khét lẹt.” Một tài xế trên đường cao tốc nhìn thấy nhà máy lọc dầu phía xa bốc cháy như địa ngục. CNN, được phép vào Tehran dưới sự giám sát của chế độ, mô tả những tiếng nổ nặng nề kéo dài hàng giờ, máy bay gầm rú trên đầu, khói đen bao trùm phía tây và nam thành phố. Đây là đợt không kích lớn nhất kể từ khi chiến tranh bùng nổ ngày 28 tháng 2 năm 2026 – ngày Ayatollah Ali Khamenei bị tiêu diệt trong đòn đánh mở màn của Mỹ-Israel.
Khi dầu cháy, chế độ run sợ
Đòn đánh này đến vào thời điểm tồi tệ nhất đối với Tehran. Cuộc chiến đã bước sang ngày thứ chín, với hơn 1.300 người Iran thiệt mạng theo thống kê chính thức, và chế độ vừa trải qua cú sốc lớn: Mojtaba Khamenei, con trai thứ hai của cố Lãnh tụ Tối cao, được Hội đồng Chuyên gia bổ nhiệm làm người kế vị – một quyết định vội vã nhằm duy trì sự liên tục, nhưng cũng lộ rõ sự hoảng loạn nội bộ. IRGC lập tức tuyên bố trung thành với tân Lãnh tụ, nhưng trên đường phố Tehran, lực lượng an ninh phải tuần tra bằng loa phóng thanh, ép dân chúng tham gia biểu tình ủng hộ, hô khẩu hiệu “Chết cho Israel, chết cho Mỹ” trong khi lửa vẫn cháy.
Chế độ biết rõ: dầu không chỉ là tiền, mà còn là oxy cho cỗ máy đàn áp. Khi nguồn cung nội địa bị cắt đứt, lạm phát vốn đã phi mã – một tháng lương chỉ mua được tám quả trứng – sẽ bùng nổ thành hỗn loạn. Những cuộc biểu tình kinh tế đầu tháng 1, nhanh chóng chuyển thành chính trị đòi lật đổ, có thể bùng phát trở lại bất cứ lúc nào. IRGC đang cố dập tắt bằng bạo lực: chỉ huy trên truyền hình nhà nước đe dọa “ai xuống đường sẽ bị xử như lính Israel”, nhưng lời đe dọa ấy giờ nghe yếu ớt giữa khói lửa.
Chiến thuật quân sự: Đánh vào điểm yếu chí mạng
Từ góc nhìn quân sự, đây là một đòn đánh chính xác và tàn nhẫn. Không quân Israel sử dụng khoảng 30 mục tiêu lớn – chủ yếu là các bồn chứa dầu khổng lồ – với độ chính xác cao, tránh lan sang khu dân cư nhưng tối đa hóa thiệt hại kinh tế. Các cuộc không kích kéo dài 1-1,5 giờ, phối hợp đa hướng từ đông, tây, nam Tehran, chứng tỏ sự thông tin tình báo vượt trội. Mỹ, dù công khai bày tỏ “lo ngại” về quy mô (Axios đưa tin Trump không hài lòng vì lo giá xăng tăng), nhưng vẫn cung cấp hỗ trợ hậu cần – từ máy bay ném bom B-1B đến tình báo vệ tinh.
Iran đáp trả bằng tên lửa đạn đạo Khaibar Shekan nhắm vào nhà máy lọc dầu Haifa của Israel – cơ sở cung cấp 50-60% nhiên liệu nội địa Do Thái – và tiếp tục tấn công các nhà máy khử mặn ở Bahrain, Kuwait. Nhưng sự đáp trả ấy lộ rõ sự tuyệt vọng: Iran đang mất dần khả năng duy trì chiến tranh dài hơi. Hạ tầng dầu mỏ bị phá hủy không chỉ cắt nguồn thu mà còn làm tê liệt hậu cần quân sự – IRGC phụ thuộc vào dầu để di chuyển xe tăng, tên lửa, drone.
Tác động địa chính trị: Cú sốc toàn cầu
Giá dầu toàn cầu đã vọt lên mức cao nhất kể từ 2022, vượt 115 USD/thùng, và Trump gọi đó là “cái giá nhỏ để đổi lấy an ninh thế giới”. Nhưng thực tế phũ phàng hơn: Eo biển Hormuz bị đe dọa, chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu rung chuyển, lạm phát có nguy cơ quay lại. Các nước vùng Vịnh – dù bị Iran tấn công – chưa đáp trả trực tiếp, nhưng sự im lặng ấy có thể là dấu hiệu họ đang chờ Mỹ-Israel làm phần việc bẩn. Trump tuyên bố: “Không thỏa thuận nào trừ đầu hàng vô điều kiện.” Tehran đáp: “Đó là giấc mơ mà các người nên mang xuống mồ.”
Ánh sáng cuối đường hầm?
Giữa khói đen và lửa cháy, một sự thật nổi lên rõ ràng: chế độ Iran đang bị bóp nghẹt từ bên trong. Dân chúng – những người từng xuống đường đòi nước, lương thực, tự do – giờ chứng kiến lãnh đạo của mình biến tài nguyên quốc gia thành nhiên liệu cho chiến tranh ủy nhiệm. IRGC không phải “lực lượng kháng chiến” như một số người phương Tây ảo tưởng; họ là những kẻ chiếm đoạt, đàn áp chính dân tộc mình. Như một người Iran nói: “Kháng chiến thực sự là những bác sĩ bị tử hình vì cứu người biểu tình, là những gia đình tìm xác con trong đống thi thể.”
Chiến tranh này chưa kết thúc. Nhưng đòn đánh vào dầu mỏ có thể là bước ngoặt: khi kinh tế sụp đổ, khi lửa cháy không dập tắt, chế độ sẽ phải đối mặt với kẻ thù lớn nhất – chính nhân dân mình.