Giữa sự tĩnh lặng đến rợn người của một thủ đô đang chìm trong bóng tối, một cơn chấn động chính trị đã nổ ra ngay tại tâm chấn của quyền lực Mỹ. Vào lúc 2 giờ sáng, khi phần lớn người dân Mỹ đang ngủ say, Thượng viện Hoa Kỳ — nơi đang nằm dưới sự kiểm soát của đảng Cộng hòa — đã thực hiện một cú áp sát ngoạn mục, không phải nhắm vào phe Dân chủ, mà nhắm thẳng vào chính người anh em của mình tại Hạ viện: Chủ tịch Mike Johnson.
Đây không chỉ là một sự bất đồng về ngân sách thông thường; đây là một cuộc nổi loạn trong nội bộ phong trào MAGA ngay dưới triều đại của Tổng thống đương nhiệm Donald Trump.
Cú đánh úp lúc rạng đông và sự tháo chạy của Thượng viện
Kịch bản diễn ra như một bộ phim tâm lý chính trị đầy kịch tính. Thượng viện, dưới sự dẫn dắt của những cái tên kỳ cựu như John Kennedy (Louisiana) và sự đồng thuận của Lãnh đạo đa số John Thune, đã thông qua một nghị quyết đồng thuận nhất trí (unanimous consent) để cấp ngân sách cho Cơ quan An ninh Vận tải (TSA). Điều đáng nói, họ đã hoàn toàn bỏ rơi ưu tiên hàng đầu của phe bảo thủ cứng rắn: cấp vốn cho ICE (Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan) và Border Patrol (Tuần tra Biên giới).
Ngay sau khi bỏ phiếu, các Thượng nghị sĩ đã nhanh chóng rời thủ đô trên những chiếc chuyên cơ để về nghỉ lễ, để lại một Mike Johnson đơn độc và hoảng loạn tại Hạ viện. Hình ảnh John Thune mỉm cười với báo giới khi đang bước ra khỏi tòa nhà Nghị viện, kèm theo câu trả lời đầy ẩn ý "Chúng ta sẽ chờ xem," là một minh chứng đanh thép cho sự chia rẽ sâu sắc. Thượng viện đã gửi đi một thông điệp không thể rõ ràng hơn: "Chúng tôi đã xong việc, phần còn lại là rắc rối của các anh."
Mike Johnson: Con tin của những lý tưởng cực đoan
Tại phòng họp báo vài giờ sau đó, người ta thấy một Mike Johnson khác hẳn với vẻ điềm tĩnh thường ngày. Speaker Johnson, người đang gánh trên vai áp lực từ phe cánh hữu cực đoan tại Hạ viện, đã không ngần ngại dùng những từ ngữ nặng nề nhất như "vô lương tâm" và "trò chơi chính trị" để chỉ trích động thái của Thượng viện.
Tuy nhiên, sự trớ trêu nằm ở chỗ: Johnson đang tấn công phe Dân chủ vì một kế hoạch mà chính các Thượng nghị sĩ MAGA của ông đã đặt bút ký. Sự mâu thuẫn này phơi bày một lỗ hổng lớn trong khả năng quản trị của đảng Cộng hòa. Trong khi các Nghị sĩ như Chip Roy hay Mark Harris cuồng nộ cáo buộc Thượng viện phản bội, thì thực tế lạnh lùng là chính họ đã tự đẩy mình vào thế bí.
Hạ viện muốn dùng việc đình trệ lương của nhân viên TSA để làm đòn bẩy buộc phe Dân chủ phải chấp nhận cấp thêm ngân sách cho hệ thống mà họ gọi là "an ninh biên giới," nhưng thực chất lại là việc mở rộng các trung tâm giam giữ mà phe phản đối gọi là "trại tập trung." Nhưng khi Thượng viện tách riêng TSA ra để cấp vốn, đòn bẩy của Johnson đã gãy làm đôi.
Bóng dáng Tổng thống và quyền lực của sắc lệnh
Donald Trump, trong vai trò Tổng thống đương nhiệm, đã thực hiện một bước đi đầy tranh cãi khi ký một sắc lệnh hành pháp để cấp vốn cho TSA bằng cách rút tiền từ các quỹ khác của Bộ Nội an (DHS). Đây là một động thái mang đậm phong cách Trump: quyết đoán nhưng cũng đầy rủi ro pháp lý.
Tại sao Trump không thực hiện điều này từ nhiều tuần trước để tránh cảnh hỗn loạn tại các sân bay? Câu trả lời nằm ở chiến lược "gây khủng hoảng để quản trị." Việc duy trì sự hỗn loạn cho phép Nhà Trắng gây áp lực lên Quốc hội. Nhưng khi sự hỗn loạn bắt đầu quay lại cắn xé chính nội bộ đảng, Trump buộc phải can thiệp.
Dù vậy, ngay cả khi ủng hộ Mike Johnson trên truyền thông, Trump cũng đồng thời cổ súy cho việc phá bỏ quy tắc "filibuster" (tranh luận không tiền khoáng đại) tại Thượng viện — một hành động có thể thay đổi vĩnh viễn cấu trúc quyền lực của nước Mỹ. Trump đang chơi một ván bài mà ở đó ông sẵn sàng đốt trụi các quy tắc nghị viện để đạt được mục đích kiểm soát biên giới tuyệt đối.
Địa chính trị của sự chia rẽ
Nhìn từ lăng kính chiến lược, cuộc đối đầu này không chỉ là về những con số trong ngân sách DHS. Nó là sự va chạm giữa hai tầm nhìn về tương lai của nước Mỹ. Một bên là các Thượng nghị sĩ thực dụng, những người hiểu rằng việc để Chính phủ đóng cửa kéo dài và làm tê liệt ngành hàng không sẽ là một thảm họa chính trị trong năm bầu cử. Bên kia là phe MAGA tại Hạ viện, những người tin rằng sự thỏa hiệp là phản bội và sẵn sàng để mọi thứ sụp đổ nếu không đạt được sự kiểm soát tuyệt đối đối với vấn đề nhập cư.
Sự rạn nứt này mang lại lợi thế không ngờ cho phe Dân chủ. Chuck Schumer và các đồng sự tại Thượng viện giờ đây chỉ cần ngồi yên và quan sát đảng Cộng hòa tự cấu xé lẫn nhau. Việc Thượng viện "bỏ trốn" khỏi Washington có nghĩa là Hạ viện buộc phải chọn một trong hai con đường: hoặc thông qua y hệt dự luật của Thượng viện (tức là đầu hàng), hoặc để DHS tiếp tục đóng cửa và chịu mọi búa rìu dư luận khi Thượng viện sẽ không quay lại cho đến giữa tháng Tư.
Kết cục của những quân cờ domino
Đây là một thời khắc định mệnh đối với sự nghiệp chính trị của Mike Johnson. Ông đang bị kẹt giữa một bên là Thượng viện "phản phe" và một bên là Tổng thống Trump — người tuy ủng hộ ông nhưng lại thường xuyên thay đổi chiến thuật theo cảm hứng.
Nước Mỹ đang chứng kiến một Chính quyền cầm quyền nhưng lại hành động như một phe đối lập cực đoan đối với chính mình. Khi các nhân viên an ninh biên giới và ICE không nhận được lương trong suốt 42 ngày qua — đợt đóng cửa chính phủ dài thứ hai trong lịch sử — câu hỏi không còn là ai thắng ai thua trong cuộc đấu đá tại Đồi Capitol, mà là bao giờ thì cấu trúc quyền lực này sẽ hoàn toàn sụp đổ dưới sức nặng của chính những mâu thuẫn nội tại.
Washington đang cháy, không phải bởi lửa từ bên ngoài, mà bởi những mồi lửa được thắp lên ngay trong lòng của những người nắm giữ chìa khóa của nền Cộng hòa.