Trong căn phòng khánh tiết của Nhà Trắng, dưới thời kỳ đương nhiệm của Tổng thống Donald Trump, không khí chưa bao giờ đặc quánh sự quyết liệt đến thế. Trong khi Washington thực hiện các bước đi quân sự cứng rắn, thì trên mặt trận truyền thông, một cuộc thảm sát về mặt lập luận đang diễn ra. Các quan chức Iran, những người vốn quen với việc thao túng đám đông bằng diễn ngôn tôn giáo và chủ nghĩa dân tộc cực đoan, đang run rẩy khi đối diện với những câu hỏi trần trụi từ các hãng thông tấn phương Tây.
Sự kiện một người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran bị "dồn vào chân tường" về cuộc thảm sát tháng Giêng vừa qua không đơn thuần là một cuộc phỏng vấn thất bại. Đó là khoảnh khắc sự thật phơi bày: Một chế độ tự xưng là bảo vệ người Hồi giáo lại đang dùng đạn chì để bắn nát đầu và ngực của chính đồng bào mình. Khi Amnesty International – một tổ chức vốn chẳng mặn mà gì với các chính sách của Mỹ hay Israel – đưa ra các bằng chứng không thể chối cãi về việc lực lượng an ninh Iran nấp trên nóc nhà, trong thánh đường để xả súng vào người biểu tình, phía Tehran chỉ có thể đưa ra một lời giải thích rẻ tiền: "Đó là video giả của Israel".
Sự mâu thuẫn của những kẻ nhân danh thần thánh
Hãy nhìn vào cái cách họ định nghĩa về cái chết. Tehran thừa nhận có khoảng 2.400 người thiệt mạng, nhưng tráo trở gọi họ là "liệt sĩ" (martyrs) bị giết bởi "những kẻ xâm nhập". Đây là đỉnh cao của sự thối nát chính trị: Giết chết người dân rồi sau đó cưỡng ép họ mặc bộ áo choàng của sự vinh quang để phục vụ mục đích tuyên truyền.
Nhưng những báo cáo y tế từ Tehran không biết nói dối. Những bác sĩ bị ra lệnh không được chữa trị cho người bị thương, mà phải báo cáo họ cho lực lượng an ninh, chính là những nhân chứng sống cho một thời kỳ đen tối. Dưới áp lực của chính quyền Trump, Tehran đang cố gắng duy trì một vẻ ngoài dân chủ thông qua "Hội đồng chuyên gia". Nhưng thực chất, đó là một vòng lặp quyền lực khép kín, nơi Giáo chủ tối cao định đoạt ai được phép tranh cử. Điều mà Ayatollah Khomeini từng kịch liệt phản đối – sự chuyển hóa từ Cộng hòa Hồi giáo thành một nền quân chủ độc tài – nay đã trở thành hiện thực hiển nhiên.
Chiến lược "Nỗi đau toàn cầu" và phản ứng ngược của vùng Vịnh
Trong tính toán của Tehran, việc tấn công vào cơ sở hạ tầng dân sự từ trung tâm thương mại, cảng biển đến các tàu chở dầu tại eo biển Hormuz sẽ tạo ra một cú sốc kinh tế toàn cầu. Họ tin rằng bằng cách làm cho thế giới đau đớn, Mỹ sẽ buộc phải nhượng bộ và chấm dứt các lệnh trừng phạt hoặc các hành động quân sự của Trump. Ngay cả Oman, một quốc gia trung lập không có căn cứ Mỹ, cũng trở thành mục tiêu.
Tuy nhiên, Tehran đã sai lầm một cách thê thảm. Họ không hiểu rằng địa chính trị Trung Đông năm 2025 đã thay đổi hoàn toàn. Thay vì sợ hãi và yêu cầu một lệnh ngừng bắn, các quốc gia vùng Vịnh như Saudi Arabia, UAE và Kuwait đang làm điều ngược lại. Họ đang vận động hành lang ráo riết tại Washington để yêu cầu Tổng thống Trump không được dừng lại.
Các quốc gia này đã nhận ra rằng một lệnh ngừng bắn vào thời điểm này chỉ là sự trì hoãn cho thảm họa tiếp theo. Họ yêu cầu một giải pháp cuối cùng: "Giải quyết triệt để" (taken care of) năng lực hạt nhân, kho tên lửa đạn đạo và các lực lượng ủy nhiệm của Iran. Đối với Riyadh và Abu Dhabi, sự tồn tại của nền thần quyền Tehran hiện nay là một khối u cần phải được cắt bỏ tận gốc, thay vì chỉ dùng thuốc giảm đau ngoại giao.
Tiếng nói của những kẻ bị tước đoạt
Đỉnh điểm của sự mỉa mai là khi Ngoại trưởng Iran trả lời phỏng vấn qua Zoom – một công cụ cần Internet – trong khi hàng triệu người dân Iran đang bị cắt đứt hoàn toàn với thế giới. Câu trả lời "Tôi có Internet vì tôi là tiếng nói của người dân Iran" là một lời tự thú về sự đặc quyền và tách biệt hoàn toàn với nỗi khổ đau của quần chúng.
Tehran đang chiến đấu trong một cuộc chiến mà họ đã thua về mặt đạo đức và đang dần kiệt quệ về mặt lực lượng. Dưới sự lãnh đạo của Trump, một liên minh thực tế (de facto) giữa Mỹ và các quốc gia Ả Rập đang hình thành với mục tiêu duy nhất: Đảm bảo rằng sau cuộc chiến này, Iran không còn là một mối đe dọa thường trực. Thế giới không cần một nền hòa bình tạm bợ; thế giới cần một Trung Đông nơi các tàu dầu có thể đi qua Hormuz mà không phải lo sợ những tên lửa từ một chế độ đang trên đà sụp đổ.