Khi những quả drone Ukraine xuyên thủng không phận Leningrad vào những đêm tháng Ba năm 2026, chúng không chỉ chạm đến những bồn chứa dầu khổng lồ tại cảng Primorsk – nơi xuất khẩu hơn một triệu thùng dầu thô mỗi ngày – mà còn đốt cháy một lớp vỏ bọc mong manh cuối cùng của quyền lực Kremlin. Khói lửa bốc lên từ các kho nhiên liệu, hệ thống phòng không Nga phải khai hỏa ngay giữa khu dân cư, và chỉ trong vài giờ, sân bay Pulkovo – cửa ngõ danh giá thứ hai của Nga – biến thành một trại tị nạn khổng lồ. Hàng trăm chuyến bay bị hủy, hành khách nằm la liệt trên sàn lạnh, ngủ trên vali, khuôn mặt họ không còn là mệt mỏi của chuyến đi bị delay mà là nỗi tuyệt vọng trước một nhà nước không còn khả năng bảo vệ chính công dân mình.
Cảnh tượng ấy không phải ngẫu nhiên. Nó là hệ quả trực tiếp của một chuỗi tấn công chính xác mà Ukraine đã thực hiện sâu vào hậu phương Nga, nhắm thẳng vào trái tim kinh tế chiến tranh. Cảng Primorsk, với công suất xử lý hàng trăm triệu tấn sản phẩm dầu mỏ hàng năm, bị đánh trúng khiến hoạt động xuất khẩu dầu thô qua Baltic tạm thời tê liệt. Ust-Luga lân cận cũng phải dừng tải, buộc Moscow phải chuyển hướng dòng chảy năng lượng – một đòn đau vào nguồn thu ngoại tệ lớn nhất của Nga trong bối cảnh chiến tranh kéo dài và giá dầu toàn cầu biến động mạnh do xung đột Iran. Những quả drone bay hơn 1000 km, xuyên qua lưới phòng không được cho là kiên cố, không chỉ chứng minh khả năng tấn công ngày càng tinh vi của Kyiv mà còn phơi bày khoảng trống chết người trong hệ thống bảo vệ thủ đô thứ hai của Liên bang Nga.
Nhưng nỗi đau thực sự không dừng lại ở khói lửa và sân bay. Trong khi Pulkovo chìm trong hỗn loạn, một bóng tối khác bao trùm Moscow và St. Petersburg: mạng di động và internet di động bị cắt đứt hoàn toàn. Hàng triệu cư dân – từ nhân viên văn phòng trắng đến tài xế taxi, từ dược sĩ đến bệnh nhân cần thuốc cấp cứu – đột ngột rơi vào trạng thái cô lập kỹ thuật số. Ứng dụng gọi xe, thanh toán không tiếp xúc, giao hàng thực phẩm, thậm chí cả máy nạp thẻ tàu điện ngầm đều ngừng hoạt động. Người ta phải xếp hàng dài tại quầy vé truyền thống, quay về thời kỳ điện thoại bàn cố định, và ở một số nơi xa xôi hơn, thậm chí lái xe hàng giờ sang Abkhazia chỉ để gửi một tin nhắn WhatsApp qua SIM nước ngoài. Những hình ảnh lan truyền trên mạng xã hội – trước khi chúng cũng bị chặn – cho thấy một phụ nữ trẻ ở trung tâm Moscow không thể trả tiền nhà vệ sinh công cộng vì POS terminal chết ngắt. Bình luận tràn ngập: “Các người muốn Liên Xô trở lại? Chúc mừng, nó đã đến.”
Kremlin giải thích đây là biện pháp cần thiết để ngăn drone Ukraine sử dụng tháp di động làm điểm dẫn đường. Nhưng đằng sau lý do an ninh ấy là một thực tế lạnh lùng hơn: Nga đang đẩy nhanh thử nghiệm hệ thống “danh sách trắng” (whitelist) – chỉ cho phép truy cập các trang web và ứng dụng được phê duyệt trước bởi nhà nước. Trong những giờ phút blackout, các thiết bị được “ưu tiên” của quan chức và cơ quan an ninh vẫn hoạt động bình thường, trong khi điện thoại của người dân thường biến thành gạch. Đây không phải là phòng thủ tạm thời mà là bước đi chiến lược để xây dựng một “Internet chủ quyền” toàn diện, nơi mọi luồng thông tin đều nằm dưới sự kiểm soát chặt chẽ của FSB. Các chuyên gia an ninh mạng phương Tây nhận định đây là bài kiểm tra quy mô lớn cho khả năng cắt đứt giao tiếp hàng loạt nhằm ngăn chặn bất kỳ cuộc nổi dậy phối hợp nào từ bên trong.
Hậu quả kinh tế thì thảm khốc. Theo ước tính từ các nguồn kinh doanh Nga, chỉ riêng năm ngày mất mạng đã khiến thương mại và dịch vụ thiệt hại từ 47 đến 70 triệu USD, tương đương khoảng một tỷ rúp mỗi ngày. Trung tâm mua sắm vắng tanh, nhà hàng nhỏ ở ngoại ô đóng cửa, chuỗi cung ứng thuốc men và thực phẩm bị tắc nghẽn. Ngành công nghệ thông tin – chiếm tới 36% GRP của Moscow – chịu đòn nặng nề nhất. Doanh nghiệp nhỏ và vừa, vốn đóng góp lớn cho ngân sách thủ đô, đứng trước nguy cơ phá sản hàng loạt. Bán máy bộ đàm tăng 27%, máy nhắn tin pager vọt lên 73%, bản đồ giấy in sẵn tăng vọt 170%. Năm 2025, Nga đã dẫn đầu thế giới về số giờ mất internet với hơn 37.000 giờ, ảnh hưởng đến gần 146 triệu dân. Nhưng đợt sóng tháng 3/2026 này, tập trung ngay vào trung tâm tài chính và hành chính, đang phá vỡ mọi kỷ lục trước đó.
Điều đáng báo động hơn là sự thức tỉnh của chính những người từng trung thành tuyệt đối. Những “Z-patriot” – những blogger, nhà tuyên truyền cuồng nhiệt ủng hộ chiến tranh – nay công khai nổi loạn trên video. Họ than vãn về Telegram bị hạn chế, về cuộc sống bị đẩy lùi về thập niên 1990, thậm chí gọi Nga là “Triều Tiên phương Bắc”. Ekaterina Mizulina, khuôn mặt tiêu biểu của kiểm duyệt internet Kremlin, cũng không giấu nổi sự bực tức. Khi ứng dụng nhắn tin nội địa Max – do cháu trai Putin sở hữu – được đẩy mạnh, bản chất lợi ích cá nhân đằng sau các biện pháp “an ninh” càng lộ rõ. Ngay cả những tiếng nói trung thành nhất cũng bắt đầu nghi ngờ: liệu việc tự bóp nghẹt nền kinh tế để chống vài quả drone có thực sự là chiến lược hay chỉ là nỗi sợ hãi cá nhân của một lãnh đạo đang mất kiểm soát?
Nỗi sợ ấy không phải vô căn cứ. Trong các hành lang tối tăm của Kremlin, không khí đảo chính luôn hiện hữu như một bóng ma lịch sử. Từ cuộc nổi dậy của Prigozhin năm 2023 với Wagner, Putin đã chứng kiến rõ ràng hệ thống quyền lực của mình mong manh đến mức nào. Giờ đây, khi các cuộc tấn công drone ngày càng sâu và chính xác, khi ông Trump – Tổng thống Mỹ đương nhiệm – đang theo đuổi đường lối mạnh tay với các lãnh đạo thù địch qua các ví dụ Venezuela và Iran, nỗi ám ảnh càng tăng vọt. Những hình ảnh xe bán tải lắp súng máy tuần tra quanh Kremlin, lính bắn tỉa trên bục Lenin’s Mausoleum, không phải để bảo vệ tòa nhà mà để bảo vệ chính chế độ. Putin tránh gặp trực tiếp các tướng lĩnh, rút vào biệt thự ngầm trị giá một tỷ USD ở Gelendzhik – được mô tả như hang ổ của ác nhân Bond – và giảm thiểu các chuyến đi đến Valdai quen thuộc. Video họp tướng lĩnh được cho là tại tiền tuyến thực ra quay ở trung tâm quốc gia Moscow, với hàng nghìn vệ sĩ, chó nghiệp vụ và tuần tra chống drone.
Cùng lúc, “hội chứng chết đột ngột Nga” tiếp tục diễn ra. Hàng loạt quan chức cao cấp, tướng lĩnh, doanh nhân ngã từ cửa sổ hoặc “tự sát” trong hoàn cảnh đáng ngờ. Từ Ravil Maganov năm 2022 đến Artur Pryakhin đầu 2025, Andrei Badalov giữa năm, và gần đây là Tư lệnh Phòng không Không quân Nga – tất cả tạo nên một bức tranh thống kê bất thường. Dù mỗi vụ có thể có giải thích riêng, chuỗi sự kiện ấy làm rõ một điều: giữ vị trí trong tầng lớp thượng tầng Kremlin đang trở thành nghề nguy hiểm nhất nước Nga. Việc thanh trừng nội bộ chỉ làm thu hẹp vòng tròn tin cậy, càng tăng nguy cơ những người bị đẩy vào góc tường sẽ hành động tuyệt vọng.
Trong bối cảnh ấy, các biện pháp blackout internet không chỉ là phản ứng với drone Ukraine mà còn là công cụ để ngăn chặn bất kỳ sự phối hợp nào từ phe đối lập nội bộ hoặc từ những phần tử trung thành đang lung lay. Putin sợ hơn cả là một cuộc nổi dậy từ chính đồng minh cũ – những người nắm giữ bí mật nhạy cảm nhất của nhà nước. Và ông Trump, với triết lý “loại bỏ lãnh đạo thực sự và thay bằng người có thể làm việc cùng”, đang vô tình hoặc cố ý khuếch đại nỗi ám ảnh ấy. Dù chưa có bằng chứng cụ thể về kế hoạch thay đổi chế độ ở Moscow, tín hiệu từ Washington đủ để khiến Putin tin rằng ông có thể là mục tiêu tiếp theo.
Nhưng chính chiến lược sinh tồn ấy đang tự đào hố chôn mình. Bằng cách cô lập người dân, Putin đẩy họ ra khỏi trạng thái thờ ơ chính trị. Cuộc chiến không còn là chuyện xa xôi ở tiền tuyến mà đã len vào túi tiền, vào điện thoại, vào cuộc sống hàng ngày. Những người từng im lặng nay bàn tán về di cư, về thoát khỏi “nhà tù kỹ thuật số”. Kinh tế bị tê liệt, lòng tin bị xói mòn, và ngay cả những người ủng hộ nhiệt thành nhất cũng bắt đầu quay lưng. Lịch sử Nga dạy chúng ta rằng đảo chính, ám sát và âm mưu cung đình không phải ngoại lệ mà là quy luật. Nỗi sợ bóng tối của chính mình thường là kẻ thù lớn nhất của nhà độc tài.
Hôm nay, khi khói vẫn còn bay từ Primorsk, khi hành khách vẫn nằm trên sàn Pulkovo, và khi Moscow chìm trong im lặng kỹ thuật số, Nga đang đối mặt với một nghịch lý bi thảm: để bảo vệ quyền lực, Putin đang phá hủy chính nền tảng mà quyền lực ấy dựa vào. Paranoia không chỉ làm tê liệt đất nước – nó đang đẩy nhanh ngày sụp đổ mà ông ta kinh hoàng nhất. Liệu Kremlin có thể duy trì sự kiểm soát bằng cách tự tay siết chặt cổ họng của chính mình? Hay chính nỗi sợ hãi ấy sẽ trở thành ngòi nổ cho cơn bão mà không drone Ukraine hay quyết sách từ Washington nào có thể sánh bằng?
Câu trả lời đang nằm ở những con phố tối tăm của Moscow và St. Petersburg, nơi người dân Nga – lần đầu tiên sau nhiều năm – bắt đầu nhìn thẳng vào bóng dáng thực sự của chế độ mà họ từng im lặng chịu đựng.