Bốn năm sau ngày định mệnh 24/2/2022, Ukraine vẫn đứng vững giữa viện trợ Mỹ sụt giảm mạnh dưới Trump và chia rẽ châu Âu – liệu hòa bình sẽ đến...
.jpg)
Ngày 24 tháng 2 năm 2026, bốn năm tròn kể từ khi những đoàn xe tăng Nga ầm ầm vượt biên giới, gieo rắc tang thương không chỉ lên đất nước Ukraine mà lên cả trật tự thế giới. Không phải “chiến dịch đặc biệt” ngắn ngủi như Kremlin hứa hẹn, mà là một cuộc chiến tranh tiêu hao đẫm máu kéo dài, nơi những dự đoán ban đầu về sự sụp đổ nhanh chóng của Kyiv đã tan vỡ tan tành trước ý chí sắt đá của Tổng thống Volodymyr Zelenskyy. “Tôi không cần một chiếc taxi. Tôi cần vũ khí.” Lời tuyên bố lịch sử ấy, được đưa ra trong giờ phút đen tối nhất khi thủ đô bị bao vây từ mọi phía, không chỉ cứu vãn Ukraine mà còn khơi dậy một làn sóng đoàn kết dân tộc chưa từng có trong lịch sử hiện đại.
Bốn năm trước, thế giới đã chuẩn bị sẵn kịch bản bi thảm: Ukraine sẽ sụp đổ trong vài tuần, Zelenskyy sẽ chạy trốn trên chuyến bay do Mỹ sắp xếp. Ngay cả những nhà phân tích quân sự giàu kinh nghiệm nhất cũng lắc đầu ngao ngán. Thế nhưng, chính khoảnh khắc ấy đã trở thành bước ngoặt. Zelenskyy ở lại, dân Ukraine đứng lên, và một quốc gia từng bị coi là “yếu đuối, chia rẽ” đã biến thành pháo đài kiên cường. Cuộc xâm lược của Nga không những không diệt được Ukraine mà còn rèn luyện nó thành một dân tộc thống nhất, sẵn sàng đổ máu để bảo vệ chủ quyền.
Quân sự, Nga đã thất bại thảm hại ngay từ những ngày đầu. Kế hoạch blitzkrieg chiếm Kyiv trong 72 giờ tan vỡ hoàn toàn. Không một chiếc máy bay Nga nào kiểm soát được bầu trời Ukraine lâu dài, không một hạm đội nào dám đổ bộ bờ biển. Những đoàn xe tăng huyền thoại từng khiến cả châu Âu run sợ giờ đây nằm rải rác trên đồng ruộng Ukraine, bị drone tự sát và tên lửa Javelin bắn tan tành. Thương vong của Nga vượt quá 1,2 triệu người – con số kinh hoàng mà ngay cả Bộ Quốc phòng Mỹ cũng phải thừa nhận. Lính đánh thuê Wagner, lính Bắc Triều Tiên, lính Iran… tất cả đều được huy động để lấp chỗ trống, nhưng vẫn không đủ để bù đắp cho những tổn thất khủng khiếp.
Công nghệ Nga lộ rõ sự lạc hậu. Những hệ thống tác chiến điện tử từng được ca ngợi giờ đây bị drone Ukraine chế tạo thủ công phá hủy hàng loạt. Hải quân Hạm đội Biển Đen – một thời là niềm tự hào – đã bị thu hẹp đáng kể sau hàng loạt cuộc tấn công táo bạo của Ukraine. Tất cả những điều ấy chứng minh một sự thật phũ phàng: Nga không phải siêu cường quân sự mà chỉ là “con cọp giấy” như chính Tổng thống Trump từng nhận định.
Kinh tế, Nga cũng đang trả giá đắt. Dù có sự hỗ trợ từ Trung Quốc và Ấn Độ, nền kinh tế “pháo đài” của Putin vẫn lung lay. Lạm phát phi mã, đồng rúp mất giá, phụ nữ Nga phải tìm kiếm sự bảo đảm tài chính bằng cách kết hôn với người nước ngoài – một hiện tượng được ghi nhận rộng rãi trên mạng xã hội. Những năm sung túc trước chiến tranh đã biến mất. Con cái lớn lên lo sợ bị đưa ra chiến trường, người dân lo sợ tương lai đen tối. Putin có thể che giấu con số thống kê, nhưng ông không thể che giấu nỗi tuyệt vọng đang lan tỏa trong xã hội Nga.
Chiến lược, thất bại còn nặng nề hơn. Liên minh CSTO từng là công cụ của Moscow giờ đây gần như tan rã. Không một quốc gia nào trong số sáu đồng minh cũ gửi binh sĩ hỗ trợ Nga. Azerbaijan, Armenia, Kyrgyzstan, Kazakhstan… tất cả đều quay lưng hoặc giữ khoảng cách. Chỉ còn Belarus và Triều Tiên là những “đồng minh” cuối cùng, và ngay cả Belarus cũng đang bị Zelenskyy khéo léo chọc thủng bằng lời kêu gọi gia nhập Liên minh châu Âu. Một nước cờ thông minh, sắc bén, nhằm tạo mâu thuẫn nội bộ giữa Putin và Lukashenko.
Trong bối cảnh ấy, phát biểu của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron hôm 24/2/2026 mang tính biểu tượng đặc biệt: Nga thất bại quân sự, thất bại kinh tế và thất bại chiến lược. Ít khi nào một lãnh đạo châu Âu lại nói thẳng như vậy, nhưng sự thật không thể chối cãi. Ngay cả cựu Thủ tướng Anh Boris Johnson – người từng bị chỉ trích vì ngoại hình rối bù – cũng lên tiếng chỉ trích gay gắt sự hèn nhát của châu Âu: “Các bạn đứng sau lưng Ukraine, chứng kiến họ đổ máu mà vẫn run sợ, vẫn do dự, vẫn tính toán từng đồng euro.” Lời nói ấy đanh thép, lạnh lùng, và hoàn toàn đúng.
Châu Âu đang tự làm tổn thương chính mình. Thủ tướng Hungary Viktor Orbán và Thủ tướng Slovakia Robert Fico biến Ukraine thành con tin để đòi hỏi quyền mua năng lượng Nga. Họ dùng viện trợ cho Ukraine làm vật trao đổi, dùng nỗi đau của người dân Ukraine làm con bài mặc cả. Trong khi người Ukraine chết cóng vì thiếu điện mùa đông -30°C, hai nhà lãnh đạo này lại đòi “quyền” mua dầu mỏ Nga. Đó không phải chính trị, đó là sự phản bội trắng trợn đối với tinh thần đoàn kết châu Âu.
Còn ở Washington, Tổng thống Donald Trump – người đang ngồi trong Nhà Trắng năm thứ hai nhiệm kỳ thứ hai – đã thực hiện đúng cam kết “America First”. Viện trợ quân sự cho Ukraine bị cắt giảm hơn 90%. Không còn những gói hỗ trợ hàng chục tỷ đô la mỗi tháng. Châu Âu buộc phải tự mình gánh vác. Một số nước như Ba Lan, Anh, Baltic đã tăng mạnh viện trợ, nhưng tổng thể vẫn thiếu sự quyết đoán. Trump đang ép Ukraine ngồi vào bàn đàm phán, với những nhượng bộ lãnh thổ có thể xảy ra. Đó là logic lạnh lùng của một Tổng thống thực dụng: không đổ thêm máu Mỹ vào một cuộc chiến không có lợi ích trực tiếp.
Nhưng chính sự thực dụng ấy lại đặt ra câu hỏi lớn: nếu Ukraine bị buộc phải nhượng bộ, liệu Nga có dừng lại? Hay Putin sẽ coi đó là phần thưởng cho hành vi xâm lược và tiếp tục nuốt chửng các nước láng giềng khác? Lịch sử đã cho thấy: càng sợ chiến tranh, chiến tranh càng đến gần hơn.
Từ góc độ toàn cầu, cuộc chiến đã thay đổi mọi thứ. Giá năng lượng tăng vọt, lạm phát lan rộng, ngay cả ở Việt Nam – nơi giá gạo, nước mắm, xăng dầu tăng gấp đôi. Hàng triệu gia đình trên thế giới phải tính toán từng đồng khi đi chợ. Covid-19 chưa kịp hồi phục thì chiến tranh Ukraine đã đẩy kinh tế thế giới vào một cuộc khủng hoảng kép. Nga không chỉ gieo tang thương cho Ukraine mà còn cho cả nhân loại.
Bốn năm qua, hơn một triệu người đã nằm xuống. Mỗi người chết là hàng chục người rơi nước mắt. Đó không phải con số, đó là nỗi đau nhân loại. Putin có thể thay đổi lý do chiến tranh mỗi tháng – từ “bảo vệ người nói tiếng Nga” đến “ngăn NATO mở rộng” – nhưng đến nay ông vẫn không đưa ra được một lý do chính đáng nào. Cuộc chiến này, như chính người dân Nga đang cảm nhận, là một sai lầm lịch sử.
Ukraine vẫn cầm cự. Họ không chỉ bảo vệ lãnh thổ mà còn bảo vệ trật tự thế giới dựa trên luật lệ. Họ đang trả giá bằng máu, bằng nước mắt, bằng những đêm đông giá buốt không có điện. Nhưng họ vẫn đứng vững. Và thế giới – dù do dự, dù chia rẽ – vẫn phải nhìn nhận sự thật ấy.
Năm thứ năm đã bắt đầu. Không ai biết khi nào hòa bình sẽ đến. Nhưng một điều chắc chắn: Nga đã không thắng. Nga đã thất bại. Và lịch sử sẽ ghi nhận rằng, một dân tộc nhỏ bé đã dạy cho cả thế giới bài học về lòng dũng cảm và giá trị của tự do.
.jpg)
.jpg)
