Năm 2026, Trump tuyên bố kiểm soát Venezuela sau bắt Maduro, lên kế hoạch chiếm và tái sinh dầu mỏ khổng lồ nhằm hạ giá năng lượng.
Vào ngày 4 tháng 1 năm 2026, sau chiến dịch quân sự chớp nhoáng của Mỹ bắt giữ Nicolás Maduro, Tổng thống đương nhiệm Donald Trump tuyên bố Washington đang kiểm soát Venezuela và lên kế hoạch seize – chiếm đoạt – rồi revitalize ngành dầu mỏ khổng lồ của quốc gia Nam Mỹ này bằng bàn tay các tập đoàn Mỹ. Với trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới, Venezuela từng là nguồn cung cấp dầu nặng lý tưởng cho các nhà máy lọc dầu Mỹ, nhưng giờ đây, tham vọng hạ giá năng lượng toàn cầu của Trump đang đối mặt với vô vàn trở ngại: cơ sở hạ tầng đổ nát, bất ổn chính trị kéo dài và những câu hỏi pháp lý quốc tế gay gắt. Liệu đây có phải là bước đi táo bạo để củng cố vị thế siêu cường Mỹ, hay chỉ là một cuộc phiêu lưu đế quốc mới đầy rủi ro?
Cuộc Đột Kích Quân Sự: Bắt Giữ Maduro Và Tuyên Bố Kiểm Soát Chớp Nhoáng
Chiến dịch quân sự Mỹ diễn ra nhanh chóng và bất ngờ, dẫn đến việc Nicolás Maduro bị bắt giữ chỉ trong vài giờ. Ngay lập tức, Donald Trump tuyên bố Mỹ "đang nắm quyền kiểm soát Venezuela" và sẽ "khai thác dầu mỏ để mang lại lợi ích cho người dân Mỹ". Đây không phải lời nói suông: Nhà Trắng nhanh chóng áp đặt lệnh trừng phạt mới lên bốn công ty dầu mỏ Venezuela và bốn tàu chở dầu, đồng thời seize một tàu chở dầu "ma" ngoài khơi bờ biển Caribbean.
Hành động này nằm trong chiến lược năng lượng rộng lớn hơn của Trump từ nhiệm kỳ đầu: hạ giá xăng dầu để kích thích kinh tế Mỹ và gây áp lực lên các đối thủ địa chính trị như Nga. Bằng cách loại bỏ Maduro – nhân vật mà Washington từ lâu coi là "độc tài" – Trump mở đường cho các tập đoàn Mỹ như ExxonMobil, ConocoPhillips và Chevron quay lại. Chevron hiện là công ty Mỹ duy nhất còn hoạt động tại Venezuela, sản xuất khoảng 250.000 thùng/ngày qua liên doanh với PDVSA – công ty dầu khí nhà nước Venezuela.
Nhưng đằng sau cú đột kích này là những diễn biến ngầm kéo dài. Từ năm 2019, Mỹ đã công nhận Juan Guaidó là tổng thống lâm thời, áp đặt trừng phạt nghiêm ngặt khiến sản lượng dầu Venezuela tụt từ 3,5 triệu thùng/ngày xuống còn khoảng 1,1 triệu thùng/ngày. Giờ đây, với Maduro bị loại bỏ, Trump muốn biến Venezuela thành "một cường quốc dầu mỏ Mỹ" – như lời một cố vấn Nhà Trắng tiết lộ.
Kho Báu Dầu Mỏ Bị Lãng Quên: Thực Trạng Đổ Nát Và Tham Vọng Revitalize
Venezuela sở hữu trữ lượng dầu mỏ chứng minh lớn nhất thế giới – khoảng 303 tỷ thùng, chiếm 17% tổng trữ lượng toàn cầu. Đây chủ yếu là dầu nặng, loại nguyên liệu lý tưởng cho các nhà máy lọc dầu phức tạp tại Vùng Vịnh Mỹ, đồng thời đáp ứng nhu cầu diesel toàn cầu đang khan hiếm do trừng phạt Nga và Venezuela trước đó.
Tuy nhiên, ngành dầu mỏ Venezuela đã suy thoái nghiêm trọng qua hàng thập kỷ tham nhũng, quản lý yếu kém và quốc hữu hóa dưới thời Hugo Chávez năm 2007. Các tập đoàn lớn như ExxonMobil và ConocoPhillips bị đuổi khỏi, cơ sở hạ tầng mục nát, giàn khoan cũ kỹ, đường ống rò rỉ. Chuyên gia Patrick De Haan của GasBuddy nhận định: "Dù chiến dịch quân sự không làm hỏng thêm cơ sở hạ tầng, nhưng nó đã suy thoái từ nhiều năm nay và cần thời gian dài để phục hồi."
Phil Flynn, nhà phân tích tại Price Futures Group, lạc quan hơn: "Nếu Mỹ kiểm soát ổn định trong 24 giờ tới, các công ty năng lượng Mỹ có thể nhanh chóng revitalize ngành dầu Venezuela." Ông dự báo sản lượng tăng có thể "củng cố giá dầu thấp dài hạn" và gây áp lực lớn lên Nga – quốc gia đang phụ thuộc vào xuất khẩu dầu để tài trợ chiến tranh.
Đầu Tư Khổng Lồ Và Rủi Ro Chính Trị
Nhưng thực tế phũ phàng hơn nhiều. Francisco Monaldi, giám đốc chương trình năng lượng Mỹ Latinh tại Đại học Rice, cảnh báo: "Để tăng từ 1 triệu lên 4 triệu thùng/ngày, cần khoảng một thập kỷ và 100 tỷ USD đầu tư." Các công ty nước ngoài sẽ không đổ tiền nếu chưa có ổn định chính trị, hợp đồng rõ ràng và bảo đảm pháp lý. Ai sẽ là chính phủ hợp pháp tại Caracas? Phó tổng thống Venezuela đang tranh chấp quyền lực trước tòa án, trong khi Mỹ chưa công nhận bất kỳ lãnh đạo mới nào.
Những Rào Cản Pháp Lý Quốc Tế: Ai Sở Hữu Dầu Mỏ Venezuela?
Một trong những trở ngại lớn nhất là câu hỏi pháp lý: Ai thực sự sở hữu dầu mỏ Venezuela? Matthew Waxman, giáo sư luật Đại học Columbia và cựu quan chức an ninh quốc gia dưới thời George W. Bush, nhấn mạnh: "Một lực lượng chiếm đóng không thể tự enrich bằng tài nguyên của quốc gia khác." Chính quyền Trump có thể lập luận rằng chế độ Maduro "không chính đáng" nên tài nguyên không thuộc về họ, nhưng điều này bị cộng đồng quốc tế chỉ trích gay gắt vì vi phạm luật quốc tế.
Chính quyền Trump đã nhiều lần bày tỏ thái độ coi thường luật quốc tế trong vấn đề Venezuela. Hành động seize tàu chở dầu và trừng phạt mới cho thấy Washington sẵn sàng hành động đơn phương. Nhưng nếu không có sự công nhận rộng rãi từ Liên Hợp Quốc hay Tổ chức Các Quốc gia Châu Mỹ (OAS), các tập đoàn Mỹ sẽ đối mặt rủi ro kiện tụng kéo dài từ phía Venezuela tương lai hoặc các đối tác quốc tế.
Tác Động Ngắn Hạn Đến Giá Dầu: Không Đáng Kể
Thị trường dầu mỏ không mấy biến động. Do cuối tuần, giao dịch đóng cửa, và sản lượng hiện tại của Venezuela đã được OPEC tính toán trong hạn ngạch. Với nguồn cung toàn cầu dư thừa, không có cú sốc giá tức thì. Các nhà phân tích đồng thuận: tác động ngắn hạn gần như bằng không.
Hệ Quả Địa Chính Trị: Áp Lực Lên Nga Và Rủi Ro Mỹ Latinh
Nếu thành công dài hạn, kế hoạch của Trump có thể thay đổi cục diện năng lượng toàn cầu. Tăng sản lượng dầu nặng Venezuela sẽ lấp đầy khoảng trống do trừng phạt Nga, giúp nhà máy lọc dầu Mỹ hoạt động hiệu quả hơn với nguyên liệu rẻ, đồng thời giảm giá diesel toàn cầu. Quan trọng hơn, nó sẽ gây áp lực kinh tế lên Vladimir Putin, làm suy yếu khả năng tài trợ xung đột Ukraine.
Nhưng ở Mỹ Latinh, hành động này có thể khơi mào làn sóng chống Mỹ mới. Các quốc gia như Cuba, Nicaragua và thậm chí Brazil dưới chính quyền cánh tả có thể lên án đây là "chủ nghĩa đế quốc dầu mỏ". Tại châu Âu, đồng minh NATO có thể e ngại về tiền lệ chiếm đóng tài nguyên.
ConocoPhillips – công ty từng bị Chávez quốc hữu hóa – chỉ tuyên bố "đang theo dõi diễn biến" và từ chối bình luận về đầu tư tương lai. Sự thận trọng này phản ánh thực tế: không ai muốn đổ hàng tỷ USD vào một quốc gia vẫn hỗn loạn.
Liệu Donald Trump có thể biến Venezuela thành nguồn cung dầu mỏ ổn định cho Mỹ mà không đánh đổi bằng một cuộc khủng hoảng địa chính trị kéo dài, hay tham vọng này sẽ chỉ chứng minh rằng đế quốc Mỹ đang bước vào giai đoạn suy tàn không thể đảo ngược?
