Nhật Bản âm thầm tái vũ trang công nghệ cao: Drone tự chủ, năng lượng bất khả xâm phạm, hải quân tàng hình – Bắc Kinh và Moscow đang mất ngủ vì cán câ
Trong bối cảnh địa chính trị châu Á-Thái Bình Dương ngày càng căng thẳng vào cuối năm 2025, những bước tiến công nghệ quốc phòng của Nhật Bản đang âm thầm nhưng quyết liệt thay đổi cán cân quyền lực, khiến Bắc Kinh và Moscow phải ngồi trên đống lửa lo âu. Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov, trong cuộc phỏng vấn tổng kết năm với hãng thông tấn TASS ngày 27 tháng 12, đã tái khẳng định lập trường cứng rắn: Moscow phản đối mọi hình thức độc lập của Đài Loan, coi hòn đảo này là bộ phận không thể tách rời của Trung Quốc, và sẽ ủng hộ Bắc Kinh bảo vệ sự thống nhất quốc gia nếu xung đột leo thang. Những lời lẽ này không chỉ là tuyên bố ngoại giao thông thường mà phản ánh nỗi bất an chiến lược sâu sắc trước sự trỗi dậy công nghệ của Tokyo, một đồng minh then chốt của Washington dưới thời Tổng thống Donald Trump.
Quan hệ Trung-Nhật đã chạm đáy lịch sử, trong khi Moscow cũng đang ở mức thấp nhất với Tokyo. Nhưng nguyên nhân thực sự không nằm ở những tuyên bố chính trị bề mặt mà ở những tiến bộ cụ thể, lặng lẽ nhưng mang tính đảo ngược lâu dài mà Nhật Bản đang đạt được trong lĩnh vực quốc phòng. Nhật Bản không phô trương sức mạnh theo kiểu truyền thống – không chạy đua số lượng tàu chiến khổng lồ hay tổ chức tập trận ồn ào để gửi thông điệp. Thay vào đó, Tokyo đầu tư sâu vào nền tảng công nghệ, những thứ một khi thành công sẽ rất khó bị đối thủ lật ngược. Chính cách tiếp cận này mới thực sự đáng sợ, vì nó không tạo ra điểm nổ tức thì để phản ứng mà dần dần làm thay đổi cán cân một cách bền vững và không thể đảo ngược.
Một trong những đòn đánh mạnh mẽ nhất nhằm vào trụ cột sức mạnh của Trung Quốc là nỗ lực tự chủ chuỗi cung ứng drone. Bắc Kinh đã xây dựng vị thế gần như độc quyền toàn cầu về linh kiện UAV lưỡng dụng – từ động cơ điện, pin lithium, bộ điều tốc, cảm biến đến bo mạch điều khiển – trong hơn một thập kỷ. Ngay cả khi các nước không mua drone thành phẩm từ Trung Quốc, họ vẫn phụ thuộc vào linh kiện của Bắc Kinh, tạo ra đòn bẩy chiến lược khổng lồ: gây áp lực, thu thập dữ liệu hoặc gián đoạn nguồn cung trong khủng hoảng. Thế nhưng, Nhật Bản đang phá vỡ giả định này một cách quyết liệt. Dù chưa có tuyên bố chính thức từ Palmer Luckey – nhà sáng lập Anduril Industries – về việc drone Kizuna được chế tạo hoàn toàn từ linh kiện Nhật Bản không phụ thuộc Trung Quốc, nhưng sự mở rộng mạnh mẽ của Anduril tại Nhật vào tháng 12/2025, với kế hoạch sản xuất lớn và hợp tác địa phương, đã gửi tín hiệu rõ ràng: Tokyo đang đẩy mạnh tự chủ công nghệ drone, giảm thiểu rủi ro phụ thuộc vào chuỗi cung ứng Trung Quốc. Điều này không chỉ là câu chuyện doanh nghiệp mà là đòn đánh chiến lược, làm suy yếu lợi thế độc quyền mà Bắc Kinh dày công xây dựng, buộc đối thủ phải đối mặt với thực tế rằng sự phụ thuộc không còn là tất yếu.
Chưa dừng lại ở đó, Nhật Bản đã khánh thành nhà máy điện thẩm thấu đầu tiên tại Fukuoka vào tháng 8/2025 – cơ sở thứ hai trên thế giới sau Đan Mạch, và là đầu tiên ở châu Á. Công nghệ này khai thác chênh lệch độ mặn giữa nước ngọt và nước biển qua màng bán thấm, tạo áp suất quay tua-bin phát điện mà không phụ thuộc thời tiết, không phát thải carbon, và hoạt động liên tục 24/7. Nhà máy tại Fukuoka dự kiến sản xuất 880.000 kWh điện mỗi năm, đủ cung cấp cho hàng trăm hộ gia đình hoặc hỗ trợ cơ sở khử mặn địa phương. Đây không chỉ là bước tiến năng lượng tái tạo mà là vũ khí chiến lược thực thụ. Trong kịch bản đối đầu hiện đại, năng lượng là mạch máu của hệ thống quân sự – từ radar, trung tâm chỉ huy đến tàu chiến và drone. Điện thẩm thấu có đặc tính ổn định, phân tán dọc bờ biển, khó bị vô hiệu hóa bằng một đòn duy nhất. Nó làm suy yếu hiệu quả của chiến tranh tiêu hao kéo dài – chiến thuật quen thuộc của cả Trung Quốc ở biển Hoa Đông lẫn Nga ở Ukraine, nơi Moscow từng tấn công hạ tầng điện để làm tê liệt đối thủ nhưng thất bại vì khả năng chống sốc của Kiev.
Bài học từ Ukraine quá rõ ràng: dù bị đánh bom liên tục, hệ thống điện Ukraine không sụp đổ hoàn toàn nhờ phân tán, dự phòng và sửa chữa nhanh. Nhật Bản đang nâng cấp chống sốc này ngay từ nền tảng, trước khi xung đột bùng nổ. Với hạ tầng ven biển dài, Tokyo có thể triển khai hàng loạt điểm phát điện nhỏ, gắn với công nghiệp địa phương, khiến bất kỳ nỗ lực phong tỏa hay gián đoạn năng lượng nào từ đối thủ trở nên tốn kém và kém hiệu quả. Bắc Kinh có thể mơ tưởng kịch bản gây sức ép lâu dài ở chuỗi đảo thứ nhất, nhưng Nhật đang khiến cú "choáng" ban đầu trở nên khó xảy ra. Moscow, vốn quen tư duy chịu đòn giỏi hơn đối thủ, cũng phải bất an vì chiến tranh tiêu hao giờ đây mất đi tính quyết định. Một quốc gia như Nhật – giàu có, kỷ luật, công nghệ cao – với nguồn điện phân tán sẽ không dễ bị bóp nghẹt từ từ, không dễ tê liệt nhanh chóng.
Song song đó, Lực lượng Phòng vệ Hàng hải Nhật Bản đã hoàn tất chương trình chế tạo lớp tàu khu trục tàng hình Mogami với việc hạ thủy chiếc thứ 12 – JS Yoshii – vào ngày 22 tháng 12/2025 tại xưởng đóng tàu Nagasaki của Mitsubishi Heavy Industries. Đây là chiếc cuối cùng trong loạt 12 tàu ban đầu, đánh dấu sự hoàn thiện của một trong những chương trình tàu chiến mặt nước tiên tiến nhất thế giới. Lớp Mogami không phải tàu lớn nhất hay đông nhất, nhưng đại diện cho học thuyết khác biệt: tàng hình vượt trội, tự động hóa cao, thủy thủ đoàn ít, nhiệm vụ module linh hoạt. Trong môi trường tác chiến ven đảo và biển hẹp như Hoa Đông hay biển Nhật Bản, chất lượng cảm biến, kết nối và khả năng làm rối đối thủ quan trọng hơn số lượng thân tàu. Điều này trực tiếp làm loãng lợi thế áp đảo số lượng mà hải quân Trung Quốc dày công xây dựng – một hạm đội đông nhưng dễ bị phát hiện sẽ gặp khó khăn trước các tàu tàng hình tích hợp drone như Mogami. Với Nga, đặc biệt hải quân Viễn Đông yếu kém về nguồn lực, đây là sự so sánh bất lợi rõ rệt: Tokyo đã vượt xa Moscow về chất lượng hải quân mặt nước.
Khi ghép các mảnh ghép lại – tự chủ drone giảm phụ thuộc Trung Quốc, điện thẩm thấu tăng chống sốc năng lượng, lớp Mogami thách thức áp đảo số lượng – bức tranh chiến lược trở nên sắc nét và đáng báo động. Nhật Bản đang xây dựng sức mạnh khiến đối thủ không thể đánh gục nhanh, không thể bóp nghẹt từ từ. Mọi kịch bản gây sức ép – từ phong tỏa Đài Loan đến căng thẳng Hoa Đông hay đe dọa Viễn Đông Nga – đều trở nên tốn kém, rủi ro hơn bao giờ hết. Tokyo không cần tuyên bố cứng rắn hay phô trương; chỉ riêng việc lặng lẽ vô hiệu hóa các đòn bẩy quen thuộc của đối thủ đã đủ viết lại luật chơi. Vùng Viễn Đông Nga rộng lớn, thưa dân, hạ tầng mỏng, lực lượng tập trung phía Tây chống NATO – giờ đây phải đối mặt với Nhật Bản công nghệ cao, được Mỹ hậu thuẫn sâu sắc. Moscow không sợ Tokyo tấn công trực tiếp mà sợ phải tính toán lại khi không có dư địa tăng cường phòng thủ tương xứng.
Lịch sử từng chứng kiến sức mạnh Nhật Bản: tinh nhuệ, tập trung kỹ thuật đúng chỗ, công nghiệp thực dụng. Ngày nay, Tokyo kế thừa những nền tảng đó bằng công nghệ thế kỷ 21 – tự động hóa, AI, vật liệu tiên tiến – mà không đơn độc như Thế chiến II. Là đồng minh cốt lõi của Mỹ dưới thời Tổng thống Trump, Nhật được tích hợp sâu vào mạng lưới tình báo, quân sự Washington. Những đột phá này không chỉ là tiến bộ kỹ thuật mà là lời cảnh báo nghiêm khắc: đánh giá thấp Nhật Bản một lần nữa sẽ phải trả giá đắt. Dù Tokyo nhấn mạnh hòa bình, tình hình Đài Loan đang đẩy Nhật vào ngã rẽ lớn nhất kể từ sau chiến tranh – một Nhật Bản cứng rắn, tự chủ, sẵn sàng gánh vác vai trò lớn hơn trong liên minh Mỹ-Nhật.
Những diễn biến này giải thích tại sao Nga phải mượn vấn đề Đài Loan để gây sức ép gián tiếp, phân tán chú ý khỏi sườn Đông yếu kém. Bắc Kinh và Moscow đang đối mặt với thực tế phũ phàng: công nghệ siêu việt của Nhật không chỉ bảo vệ Tokyo mà còn củng cố trục Mỹ-Nhật, làm lung lay logic sức mạnh truyền thống của họ. Cán cân châu Á đang nghiêng dần, và lửa lo âu đang cháy rừng rực ở Bắc Kinh cùng Moscow.
