.png)
.png)
Vào tối ngày 2 tháng Chín, Nga đã phát động một trong những đợt tấn công lớn nhất trong năm, nhắm vào các cơ sở hạ tầng trọng yếu ở miền tây Ukraine, bao gồm các khu vực giáp ranh với Ba Lan như Lviv, Volyn và Rivne. Theo lực lượng không quân Ukraine, Nga đã sử dụng hơn 500 máy bay không người lái (UAV), cùng với hàng chục tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo, bao gồm cả các tên lửa siêu thanh Kinzhal do Triều Tiên sản xuất. Các cuộc tấn công này không chỉ gây thiệt hại nghiêm trọng về cơ sở hạ tầng mà còn làm dấy lên lo ngại về nguy cơ lan rộng xung đột sang lãnh thổ NATO. Một số báo cáo cho biết các mảnh vỡ tên lửa và máy bay không người lái của Nga đã rơi vào không phận Ba Lan và Romania trong quá khứ, làm gia tăng căng thẳng ở khu vực Đông Âu.
Ba Lan, một trong những quốc gia nằm ở tuyến đầu của NATO, đã nhanh chóng phản ứng. Lệnh báo động được ban hành ngay trong đêm, khi Bộ Quốc phòng Ba Lan thông báo trên mạng xã hội X rằng họ đã kích hoạt “toàn bộ lực lượng và phương tiện sẵn có” để bảo vệ không phận. Các máy bay chiến đấu F-16 của Ba Lan, cùng với các phi đội Gripen của Thụy Điển đang đóng tại miền bắc Ba Lan trong khuôn khổ sứ mệnh tuần tra không phận của NATO, đã được triển khai ngay lập tức. Hệ thống phòng không mặt đất và radar trinh sát cũng được đặt trong tình trạng sẵn sàng cao nhất. “Những biện pháp này nhằm đảm bảo an ninh cho các khu vực giáp ranh với vùng bị đe dọa,” Bộ Quốc phòng Ba Lan nhấn mạnh, đồng thời khẳng định không có dấu hiệu vi phạm không phận trong đợt tấn công mới nhất này.
Cuộc oanh tạc của Nga không chỉ là một hành động quân sự mà còn mang tính biểu tượng, gửi đi thông điệp thách thức trực tiếp đến NATO và các nỗ lực ngoại giao đang diễn ra. Chỉ vài giờ trước đó, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã lên án mạnh mẽ Nga trên X, gọi đây là “sự trơ trẽn của Nga” khi một máy bay không người lái Shahed của Nga được cho là đã xâm phạm không phận Ba Lan, chỉ cách Warsaw 100km. “Chúng không chỉ tấn công các mục tiêu dân sự mà còn nhắm vào một doanh nghiệp Mỹ, ngay sát biên giới EU và NATO,” Zelensky viết, kêu gọi cộng đồng quốc tế áp đặt các biện pháp trừng phạt mạnh mẽ hơn đối với Moscow. Dù Ba Lan chưa xác nhận chính thức vụ vi phạm không phận này, nhưng sự kiện đã làm dấy lên lo ngại rằng Nga đang cố tình khiêu khích các nước láng giềng NATO, đẩy khu vực vào lằn ranh nguy hiểm.
Tình hình càng trở nên phức tạp khi các cuộc đàm phán hòa bình giữa Nga và Ukraine, được Tổng thống Mỹ Donald Trump hậu thuẫn, dường như đang rơi vào bế tắc. Trump, người từng tuyên bố sẽ chấm dứt cuộc chiến trong 24 giờ, đã công khai chỉ trích Nga vì tiếp tục các cuộc tấn công trong khi các nỗ lực hòa bình đang được thúc đẩy. Trong một bài đăng trên Truth Social, Trump cho biết ông đã sắp xếp một cuộc gặp giữa Tổng thống Nga Vladimir Putin và Zelensky, nhưng những đợt oanh tạc liên tiếp của Nga đang “phá hoại” tiến trình này. “Những hành động này chỉ kéo dài thêm chiến trường chết chóc,” Trump viết, đồng thời cam kết gửi thêm vũ khí, bao gồm các tên lửa đánh chặn Patriot, để hỗ trợ Ukraine đối phó với các cuộc tấn công của Nga.
Tuy nhiên, các nhà phân tích tỏ ra nghi ngờ về ý định thực sự của Nga. Trong một cuộc gặp tại Bắc Kinh với Thủ tướng Slovakia Robert Fico, Putin đã ám chỉ khả năng nhượng bộ, bao gồm việc cho phép Mỹ và Ukraine tham gia quản lý nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia. Nhưng các chuyên gia, bao gồm cả nhà báo Brendan Cole của Newsweek, cho rằng đây chỉ là chiêu bài ngoại giao để xoa dịu áp lực quốc tế, trong khi Nga tiếp tục gia tăng các cuộc tấn công. “Putin không có dấu hiệu muốn ngừng lại,” Cole viết, nhấn mạnh rằng các đợt oanh tạc gần đây nhắm vào các khu vực gần biên giới NATO là một lời cảnh báo rõ ràng về ý định của Moscow.
Trong bối cảnh đó, Ba Lan và các quốc gia Đông Âu khác đang phải đối mặt với một thực tế khắc nghiệt: chiến tranh ở Ukraine không chỉ là vấn đề của Kyiv mà còn là mối đe dọa trực tiếp đến an ninh khu vực. Từ đầu năm 2025, Ba Lan đã phải triển khai máy bay chiến đấu ít nhất sáu lần để đối phó với các cuộc tấn công của Nga gần biên giới. Các sự cố trước đây, như vụ tên lửa Nga vô tình bay vào không phận Ba Lan vào tháng 12 năm 2023 hay vụ nổ ở làng Przewodow năm 2022 khiến hai công dân Ba Lan thiệt mạng, đã làm dấy lên lo ngại về nguy cơ xung đột lan rộng. “Đây không chỉ là vấn đề của Ukraine. An ninh của châu Âu, của NATO, đang bị đe dọa,” Ngoại trưởng Ba Lan Radosław Sikorski tuyên bố trên X, gọi vụ vi phạm không phận gần đây là “một lời nhắc nhở rằng nhiệm vụ quan trọng nhất của Ba Lan trong NATO là bảo vệ lãnh thổ của chính mình.”
NATO, dưới sự lãnh đạo của Tổng thư ký Mark Rutte, cũng đang tăng cường hiện diện quân sự ở Đông Âu. Cuộc triển khai máy bay chiến đấu F-35 của Hà Lan và Na Uy tại Ba Lan, dự kiến kéo dài từ tháng Chín đến tháng Mười Hai năm 2025, đánh dấu lần đầu tiên các máy bay thế hệ thứ năm hoạt động dưới sự chỉ huy trực tiếp của NATO tại khu vực này. Theo Jamie Shea, cựu Phó Tổng thư ký NATO, động thái này không chỉ mang tính biểu tượng mà còn là một bước đi chiến lược để củng cố khả năng răn đe của liên minh. “Khi Nga tiến gần hơn đến biên giới Ba Lan, nguy cơ tên lửa hoặc máy bay không người lái rơi vào lãnh thổ NATO ngày càng tăng,” Shea cảnh báo. “Việc triển khai F-35 là thông điệp rõ ràng rằng NATO sẵn sàng đáp trả.”
Trong khi đó, Ukraine tiếp tục hứng chịu những tổn thất nặng nề. Các cuộc tấn công của Nga đã phá hủy nhiều cơ sở hạ tầng năng lượng, khiến hàng triệu người dân rơi vào cảnh mất điện và nước sạch. Tại Kyiv, ít nhất 14 người đã thiệt mạng trong một đợt tấn công vào một khu dân cư vào cuối tháng Tám. “Nga đang khủng bố hàng triệu người,” Zelensky nhấn mạnh, kêu gọi các đồng minh phương Tây cung cấp thêm hệ thống phòng không và máy bay không người lái đánh chặn. Các máy bay F-16 do phương Tây cung cấp đã chứng tỏ hiệu quả trong việc bắn hạ các tên lửa Kinzhal, nhưng Ukraine vẫn thiếu hụt nghiêm trọng các nguồn lực để đối phó với quy mô của các cuộc tấn công.
Cộng đồng quốc tế, đặc biệt là NATO, đang đứng trước ngã rẽ quan trọng. Liệu liên minh có tiếp tục duy trì lập trường phòng thủ, chỉ phản ứng khi không phận bị xâm phạm, hay sẽ có những bước đi táo bạo hơn để ngăn chặn Nga? Các nhà phân tích như Andrew A. Michta từ Hội đồng Đại Tây Dương cho rằng việc triển khai F-35 là một tín hiệu mạnh mẽ, nhưng cần nhiều hơn thế để đối phó với mối đe dọa ngày càng gia tăng từ Nga. “Ba Lan hiện là trung tâm phòng thủ của NATO ở Đông Âu, và việc bảo vệ các tuyến cung ứng cho Ukraine là tối quan trọng,” Michta nhấn mạnh.
Trong khi các cuộc đàm phán hòa bình vẫn bế tắc, và Nga tiếp tục leo thang các cuộc tấn công, nguy cơ xung đột lan rộng sang lãnh thổ NATO không còn là giả thuyết. Mỗi tiếng gầm của máy bay chiến đấu trên bầu trời Ba Lan là một lời nhắc nhở rằng hòa bình ở châu Âu đang mong manh hơn bao giờ hết. Câu hỏi đặt ra là: liệu thế giới có thể ngăn chặn được ngọn lửa chiến tranh trước khi nó thiêu rụi những gì còn lại của trật tự quốc tế?