Bắc Kinh, trung tâm quyền lực của một siêu cường, đang chìm trong cơn bão chính trị dữ dội, nơi những âm mưu và toan tính đan xen như một ván cờ tàn khốc. Lực lượng tên lửa chiến lược, xương sống của sức mạnh hạt nhân Trung Quốc, bất ngờ trở thành tâm điểm của một cuộc thanh trừng chưa từng có. Từ ngày 28 tháng 8 đến ngày 1 tháng 9 năm 2025, Cục Mua sắm và Quản lý Tài sản thuộc Bộ Hậu cần của lực lượng này công bố 180 thông báo xử phạt, nhắm vào 74 chuyên gia thẩm định thầu và 116 nhà cung cấp. Những cái tên lớn, từ các doanh nghiệp nhà nước như Công ty TNHH Cục Kỹ thuật Bắc Kinh đến Công ty Cổ phần Logistics Bưu chính Trung Quốc, bị cáo buộc thông đồng đấu thầu, giả mạo hồ sơ, và chấm điểm thiên vị. Hành vi này không chỉ là vết nhơ tham nhũng mà còn đe dọa trực tiếp đến an ninh quốc gia, khi hệ thống chỉ huy và liên lạc—huyết mạch của lực lượng hạt nhân—bị nghi ngờ thiếu tính toàn vẹn.
Cuộc thanh trừng này, thoạt nhìn, mang danh nghĩa chống tham nhũng, một dấu ấn quen thuộc của Chủ tịch Tập Cận Bình trong chiến dịch “đả hổ diệt ruồi” kéo dài cả thập kỷ. Nhưng quy mô, cường độ, và đặc biệt là mốc thời gian điều tra—truy ngược đến năm 2016—đã làm dấy lên những nghi ngờ về một cuộc chiến quyền lực ngầm ở tầng cao nhất. Liệu đây có phải là đòn đánh của ông Tập nhằm củng cố quyền lực đang lung lay, hay là một cuộc phản kháng tinh vi từ các thế lực đối lập, nhắm thẳng vào chính ông? Những giả thuyết đang lan truyền, từ việc Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương Trương Hữu Hiệp trở thành mục tiêu, đến sự trỗi dậy của phe cánh Giang Trạch Dân, và thậm chí là một âm mưu tấn công vào di sản cải cách quân đội của ông Tập.
Sự bất thường trong mốc thời gian điều tra là tâm điểm của những đồn đoán. Khi Bộ Phát triển Trang bị khởi động thanh tra vào tháng 7 năm 2023, phạm vi điều tra chỉ giới hạn từ năm 2017 trở đi. Tuy nhiên, lần này, lực lượng tên lửa đào bới lại các vụ việc từ năm 2016, thời điểm ngay sau khi lực lượng pháo binh số hai được tái cơ cấu thành lực lượng tên lửa chiến lược. Đây là một tín hiệu mạnh mẽ, cho thấy cuộc thanh trừng có thể không chỉ nhằm vào tham nhũng mà còn nhắm đến những nhân vật hoặc giai đoạn cụ thể trong lịch sử quyền lực của Bắc Kinh. Một chuyên gia thẩm định, Hứa Nguyên Chiêu, bị cấm suốt đời vì chấm điểm sai trong một dự án năm 2016, trở thành biểu tượng cho sự truy cứu không khoan nhượng. Nhưng Hứa là ai? Không có thông tin lý lịch, ông ta như một bóng ma trong hệ thống, làm dấy lên nghi ngờ rằng đây chỉ là con tốt trong một ván cờ lớn hơn.
Cuộc thanh trừng không dừng lại ở các cá nhân nhỏ lẻ. Những gã khổng lồ như Công ty TNHH Cục Kỹ thuật Bắc Kinh, trực thuộc tập đoàn viễn thông quốc gia, và Công ty TNHH Tích hợp Hệ thống China Mobile bị lôi vào vòng xoáy. Những doanh nghiệp này không chỉ là nhà thầu thông thường mà còn nắm giữ vai trò sống còn trong việc duy trì hệ thống chỉ huy và liên lạc của lực lượng tên lửa. Việc họ bị cáo buộc thông đồng đấu thầu không chỉ làm lung lay niềm tin vào tính minh bạch của hệ thống mua sắm quân sự mà còn đặt ra câu hỏi về khả năng chiến đấu của lực lượng hạt nhân Trung Quốc. Nếu huyết mạch thông tin liên lạc bị xâm phạm, liệu Bắc Kinh có thể thực hiện một đòn tấn công hạt nhân hiệu quả trong trường hợp xung đột?
Trong bối cảnh này, giả thuyết đầu tiên nổi lên: cuộc điều tra nhắm vào Trương Hữu Hiệp, một trong những nhân vật quyền lực nhất trong quân đội Trung Quốc. Năm 2016, ông Trương là Bộ trưởng Bộ Phát triển Trang bị, cơ quan giám sát toàn bộ hoạt động mua sắm và phát triển vũ khí. Việc đào bới lại các sai phạm từ thời kỳ này dường như là một mũi dùi trực tiếp vào ông. Nhà bình luận Lý Mộc Dương cho rằng đây là nỗ lực của ông Tập để hạ bệ một đối thủ tiềm tàng, người được đồn đại đang nắm giữ quyền lực quân sự vượt xa tầm kiểm soát của ông Tập. Tuy nhiên, giả thuyết này không phải không có lỗ hổng. Nếu ông Tập thực sự muốn triệt hạ Trương, tại sao không điều tra sâu hơn, từ năm 2012, khi Trương bắt đầu lãnh đạo Bộ Tổng Trang bị? Sự do dự này có thể phản ánh sự suy yếu trong quân quyền của ông Tập, khi ông không còn đủ sức mạnh để tung ra một đòn “knock-out” chính trị.
Một giả thuyết khác chỉ ra rằng cuộc thanh trừng là đòn đánh vào phe cánh của cựu lãnh đạo Giang Trạch Dân, với tâm điểm là con trai ông, Giang Miên Hằng. Lĩnh vực viễn thông, nơi Giang Miên Hằng thống trị từ lâu thông qua các tập đoàn như China Mobile và China Telecom, bị ảnh hưởng nặng nề trong đợt thanh trừng này. Các công ty bị xử phạt đều có liên hệ với đế chế kinh tế mà nhà họ Giang xây dựng. Nếu đây là sự thật, người khởi xướng cuộc điều tra có thể không phải ông Tập, mà là Trương Hữu Hiệp, đang tận dụng cơ hội để tấn công gián tiếp vào các đối thủ và củng cố vị thế của mình. Nhưng sự phức tạp của chính trường Trung Quốc không dừng lại ở đó.
Giả thuyết thứ ba, táo bạo hơn, cho rằng chính ông Tập Cận Bình là mục tiêu cuối cùng. Theo nhà nghiên cứu Tô Tử Vân từ Đài Loan, cuộc thanh trừng mang màu sắc chính trị nhiều hơn là chống tham nhũng. Việc lật lại các vụ việc từ năm 2016, ngay sau cải cách quân đội của ông Tập, có thể là nỗ lực của các phe phái đối lập để phanh phui những bê bối dưới thời ông, làm suy yếu di sản cải cách quân đội—một trong những thành tựu lớn nhất của ông. Những nhân vật thân tín của ông Tập, như Miêu Hoa hay Lý Thượng Phúc, bị hạ bệ trong các vụ thanh trừng gần đây, càng làm dấy lên nghi ngờ rằng các phe phái khác đang buộc ông Tập tự tay chặt đi vây cánh của mình. Mỗi lần một người thân cận bị loại bỏ, uy tín của ông Tập lại bị bào mòn, tạo ra hình ảnh một lãnh đạo mất khả năng kiểm soát.
Bà Thái Hà, cựu giáo sư Trường Đảng Trung ương, đưa ra một góc nhìn sắc bén hơn. Bà mô tả mối quan hệ giữa ông Tập và Trương Hữu Hiệp như một thế cân bằng răn đe, nơi cả hai đều có sức mạnh để hủy diệt đối phương nhưng không ai dám hành động quá mức. Ông Tập nắm quyền lực chính trị, nhưng Trương kiểm soát quân đội—một lực lượng có thể lật đổ cả chế độ nếu bị dồn vào chân tường. Bà so sánh tình thế này với câu thành ngữ “ném chuột sợ vỡ bình”: nếu ông Tập tấn công Trương quá mạnh, cả “con thuyền Bắc Kinh” có thể chìm. Ngược lại, Trương cũng không thể công khai thách thức ông Tập mà không gây ra biến động lớn.
Trong bối cảnh này, các nguyên lão của Đảng Cộng sản Trung Quốc, đặc biệt là phe cải cách của Hồ Cẩm Đào hay Ôn Gia Bảo, đang lo lắng về sự bất ổn. Họ không ủng hộ cách điều hành của ông Tập, vốn khiến Trung Quốc trở thành cái gai trong mắt cộng đồng quốc tế, đặc biệt trong quan hệ với Hoa Kỳ dưới thời Tổng thống Donald Trump. Nhưng họ cũng không muốn một cuộc đấu đá quá khốc liệt làm sụp đổ chế độ. Hội nghị Trung ương 4 sắp tới vào tháng 10 năm 2025 được dự đoán sẽ là một bước ngoặt, nơi các quyết sách có thể định đoạt số phận của các phe phái.
Cuộc chiến quyền lực này không chỉ là câu chuyện nội bộ. Nó ảnh hưởng trực tiếp đến tham vọng chiến lược của Trung Quốc, đặc biệt là mục tiêu đánh chiếm Đài Loan. Khi lực lượng tên lửa, trụ cột của sức mạnh hạt nhân, bị xáo trộn bởi thanh trừng và mất lòng tin, tinh thần chiến đấu của quân đội khó có thể được duy trì. Một cuộc chiến tranh, dù dễ phát động, sẽ khó duy trì và càng khó giành chiến thắng—bài học từ Nga trong cuộc xung đột Ukraine là minh chứng rõ ràng. Với tinh thần binh sĩ lung lay và nội bộ chia rẽ, giấc mộng Đài Loan của ông Tập dường như xa vời hơn bao giờ hết.
Khi Bắc Kinh bước vào những ngày cuối tháng 9, bầu không khí chính trị ngày càng ngột ngạt. Những diễn biến tại Hội nghị Trung ương 4 sẽ là chìa khóa để giải mã ai sẽ đứng vững trong trận chiến quyền lực này. Nhưng dù kết quả ra sao, một điều chắc chắn: sự bất ổn trong nội bộ quân đội Trung Quốc sẽ để lại những vết thương sâu sắc, làm lung lay nền tảng của một siêu cường đang đối mặt với những thách thức chưa từng có.