Cuộc chiến ở Ukraine, khởi nguồn từ cuộc xâm lược toàn diện của Nga vào tháng 2 năm 2022, đã biến thành một trong những cuộc xung đột đẫm máu nhất châu Âu kể từ Thế chiến thứ hai. Hơn một triệu người, bao gồm cả binh lính và dân thường, đã thiệt mạng hoặc bị thương, theo các ước tính từ các nhà phân tích phương Tây. Nga hiện kiểm soát gần một phần năm lãnh thổ Ukraine, bao gồm Crimea – bị sáp nhập từ năm 2014 – và các khu vực Luhansk, Donetsk, Kherson, và Zaporizhzhia, dù chỉ kiểm soát khoảng 70% ba khu vực sau. Trong khi đó, Ukraine tuyên bố vẫn giữ một phần nhỏ lãnh thổ Nga ở vùng Kursk, một nỗ lực nhằm tạo đòn bẩy trong các cuộc đàm phán. Nhưng đằng sau những con số và bản đồ lãnh thổ là những câu chuyện về sự đau thương, mất mát, và lòng kiên cường của một dân tộc không chịu khuất phục.
Chuyến đi của Zelenskiy đến Washington được thúc đẩy bởi một cuộc điện đàm kéo dài hơn 90 phút với Trump vào thứ Bảy, trong đó các nhà lãnh đạo châu Âu và NATO cũng tham gia sau một giờ. Cuộc gọi này không chỉ là một cuộc trao đổi thông thường mà là một nỗ lực tuyệt vọng để đảm bảo rằng tiếng nói của Ukraine không bị gạt ra bên lề. Zelenskiy nhấn mạnh rằng một cuộc gặp ba bên với cả Nga và Hoa Kỳ là điều tối quan trọng để chấm dứt cuộc chiến. “Chúng tôi đã thảo luận về những tín hiệu tích cực từ phía Mỹ liên quan đến việc tham gia đảm bảo an ninh cho Ukraine,” ông viết trên X, thể hiện sự lạc quan thận trọng nhưng không che giấu mối lo ngại rằng Kyiv có thể bị ép buộc vào một thỏa thuận bất lợi.
Hội nghị thượng đỉnh Trump-Putin tại Alaska ngày 15 tháng 8 đã làm dấy lên những nỗi sợ hãi sâu sắc ở Kyiv và các thủ đô châu Âu. Trump, người từng cam kết sẽ nhanh chóng chấm dứt cuộc chiến trong chiến dịch tranh cử, đã không đạt được thỏa thuận cụ thể nào với Putin. Tuy nhiên, ông để ngỏ ý tưởng về một cuộc “trao đổi lãnh thổ” – một khái niệm khiến Ukraine và các đồng minh châu Âu rùng mình. Ý tưởng này, dù chưa được công bố chi tiết, gợi ý rằng Ukraine có thể phải nhượng bộ một phần lãnh thổ để đổi lấy hòa bình. Đối với Zelenskiy, điều này không khác gì một sự phản bội. “Người Ukraine sẽ không dâng đất của mình cho kẻ xâm lược,” ông tuyên bố trong một bài phát biểu đầy cảm xúc, nhấn mạnh rằng biên giới Ukraine là bất khả xâm phạm theo hiến pháp.
Trong khi đó, các đồng minh châu Âu của Ukraine đang nỗ lực để đảm bảo rằng Kyiv không bị gạt ra khỏi bàn đàm phán. Ngày 10 tháng 8, các nhà lãnh đạo từ Anh, Pháp, Đức, Ý, Ba Lan, Phần Lan, và Ủy ban Châu Âu đã lên tiếng ủng hộ Zelenskiy, nhấn mạnh rằng bất kỳ giải pháp ngoại giao nào cũng phải bảo vệ lợi ích an ninh của Ukraine và châu Âu. “Hoa Kỳ có sức mạnh để buộc Nga phải đàm phán nghiêm túc,” bà Kaja Kallas, người đứng đầu chính sách đối ngoại của EU, tuyên bố. Bà nhấn mạnh rằng bất kỳ thỏa thuận nào giữa Mỹ và Nga mà không có sự tham gia của Ukraine và EU sẽ là một đòn giáng mạnh vào an ninh châu Âu. NATO, dưới sự dẫn dắt của Tổng thư ký Mark Rutte, cũng khẳng định rằng Ukraine phải tự quyết định tương lai của mình, và bất kỳ thỏa thuận nào cũng không được công nhận hợp pháp sự kiểm soát của Nga đối với lãnh thổ Ukraine.
Tuy nhiên, thực tế trên chiến trường vẫn khắc nghiệt. Nga tiếp tục các cuộc tấn công không ngừng, với 85 máy bay không người lái và một tên lửa đạn đạo nhắm vào Ukraine trong đêm thứ Sáu, trong khi Ukraine đáp trả bằng các cuộc tấn công bằng drone vào Rostov-on-Don của Nga, làm bị thương 13 dân thường. Các cuộc đụng độ trên chiến tuyến dài hơn 1.000 km vẫn diễn ra hàng ngày, với Nga chiếm được khoảng 500 km² lãnh thổ trong tháng Bảy, dù phải trả giá bằng những tổn thất nặng nề. Trong bối cảnh này, Zelenskiy không chỉ đấu tranh với Nga mà còn phải đối mặt với áp lực từ Trump, người từng công khai chỉ trích ông trong một cuộc gặp tại Nhà Trắng vào tháng Hai. Trump, với tham vọng ghi dấu ấn bằng một thỏa thuận hòa bình, dường như đang cân nhắc những lợi ích kinh tế và chính trị từ việc cải thiện quan hệ với Nga, điều mà nhiều nhà phân tích cho rằng có thể đẩy Ukraine vào thế bất lợi.
Phản ứng từ phía Nga cũng không kém phần gay gắt. Cựu Tổng thống Dmitry Medvedev gọi các nỗ lực của châu Âu là “hành động của những kẻ ngu ngốc,” trong khi người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova dùng ngôn từ cay độc để mô tả mối quan hệ giữa Ukraine và EU. Các nhà phân tích thân Kremlin như Sergei Markov thậm chí còn đưa ra những con số không có cơ sở, gợi ý rằng Nga có thể nhận 7.000 km² lãnh thổ Ukraine trong một thỏa thuận trao đổi, trong khi chỉ nhượng lại 1.500 km². Những tuyên bố này làm gia tăng nỗi lo rằng một thỏa thuận giữa Trump và Putin có thể bỏ qua lợi ích của Ukraine, buộc Kyiv phải đối mặt với một lựa chọn đau đớn: chấp nhận một thỏa thuận nhục nhã hay tiếp tục chiến đấu mà không chắc chắn về sự hỗ trợ từ phương Tây.
Trong bối cảnh đó, chuyến đi của Zelenskiy đến Washington mang ý nghĩa sống còn. Ông không chỉ tìm kiếm sự đảm bảo an ninh mà còn cố gắng củng cố liên minh với các đối tác châu Âu, những người đang nỗ lực đưa ra một đề xuất đối trọng với kế hoạch của Trump. “Đối với chúng tôi lúc này, một lập trường chung với các nước châu Âu là nguồn lực chính,” nhà phân tích chính trị Ukraine Volodymyr Fesenko nhấn mạnh. Nhưng ngay cả với sự ủng hộ này, Zelenskiy đối mặt với một nhiệm vụ gần như bất khả thi: thuyết phục Trump, một nhà lãnh đạo nổi tiếng với cách tiếp cận thực dụng và đôi khi khó đoán, rằng Ukraine không thể bị hy sinh trên bàn cờ địa chính trị.
Cuộc gặp giữa Zelenskiy và Trump vào thứ Hai sẽ không chỉ là một cuộc đối thoại giữa hai nhà lãnh đạo mà là một thử thách cho lòng kiên định của Ukraine. Trong khi Trump gọi hội nghị thượng đỉnh Alaska là “10/10” và lạc quan về khả năng đạt được thỏa thuận, Zelenskiy hiểu rằng bất kỳ bước đi sai lầm nào cũng có thể khiến Ukraine trả giá bằng máu và lãnh thổ. Liệu ông có thể thuyết phục Trump đứng về phía Ukraine, hay Kyiv sẽ bị buộc phải chấp nhận một thực tế mới, nơi những hy sinh của họ bị xem nhẹ vì lợi ích của các cường quốc? Câu trả lời nằm ở Washington, nơi Zelenskiy sẽ bước vào một cuộc chiến mới – không phải bằng súng đạn, mà bằng lời nói và ý chí.