Ukraine đề xuất đàm phán hòa bình mới với Nga vào tuần tới

Tuy nhiên, lời đề xuất này không phải là một tia sáng bất ngờ trong bóng tối. Nó xuất hiện trong bối cảnh chiến tranh đang leo thang với tốc độ chóng mặt. Nga đã tăng cường các cuộc tấn công tầm xa vào các thành phố Ukraine, từ những cuộc oanh tạc bằng tên lửa đến các đợt tấn công bằng máy bay không người lái giá rẻ nhằm áp đảo hệ thống phòng không của Kyiv. Chỉ trong đêm thứ Sáu rạng sáng thứ Bảy, Nga đã phóng 20 máy bay không người lái vào Odesa, giết chết ít nhất một người, trong khi một tên lửa khác nhắm vào khu vực Dnipropetrovsk, một trung tâm công nghiệp quan trọng, khiến hai người thiệt mạng. Ở phía bên kia, Ukraine cũng không khoan nhượng, với các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào vùng Rostov của Nga, gây gián đoạn giao thông đường sắt và làm bị thương một nhân viên đường sắt. Cả hai bên đang mắc kẹt trong một cuộc chiến tiêu hao, nơi hàng trăm máy bay không người lái được triển khai gần như hàng ngày, đẩy căng thẳng lên mức nguy hiểm chưa từng thấy.

Lịch sử các cuộc đàm phán giữa Kyiv và Moscow không mang lại nhiều lạc quan. Hai vòng đàm phán trước đó tại Istanbul, gần đây nhất là vào đầu tháng Sáu, đã thất bại trong việc đạt được bất kỳ tiến bộ nào hướng tới lệnh ngừng bắn. Thay vào đó, chúng chỉ mang lại các thỏa thuận trao đổi tù nhân quy mô lớn và việc trao trả thi thể binh sĩ tử trận – những bước đi nhân đạo nhưng không đủ để chấm dứt xung đột. Theo các nguồn tin, Ukraine đã nhận lại thi thể của 1.000 binh sĩ vào thứ Năm, trong khi Nga cho biết họ nhận được 19 thi thể từ phía Ukraine. Những con số này là lời nhắc nhở đau lòng về cái giá của cuộc chiến kéo dài hơn ba năm này, kể từ khi Nga phát động cuộc xâm lược toàn diện vào tháng 2 năm 2022

Lần này, lời đề xuất đàm phán đến từ Rustem Umerov, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine, người vừa được bổ nhiệm làm thư ký Hội đồng An ninh và Quốc phòng Quốc gia vào thứ Sáu. Umerov, người đã dẫn đầu phái đoàn Ukraine trong các cuộc đàm phán trước đó tại Istanbul, được giao nhiệm vụ thổi hồn mới vào quá trình thương thảo đang đình trệ. Zelenskyy nhấn mạnh rằng “động lực của các cuộc đàm phán phải được tăng cường,” một dấu hiệu cho thấy Kyiv đang tìm cách phá vỡ thế bế tắc. Nhưng liệu nỗ lực này có thể thành công khi các điều kiện trên thực địa ngày càng khắc nghiệt?

Bối cảnh địa chính trị càng làm phức tạp thêm vấn đề. Tổng thống Mỹ Donald Trump, người đang nắm quyền, đã đưa ra một tối hậu thư vào đầu tháng này, yêu cầu Nga đạt được thỏa thuận hòa bình trong vòng 50 ngày nếu không muốn đối mặt với các biện pháp trừng phạt nghiêm khắc, bao gồm thuế quan 100% áp lên các đối tác thương mại còn lại của Moscow. Đồng thời, Trump cam kết cung cấp thêm viện trợ quân sự cho Ukraine thông qua các đồng minh NATO, khi các thành phố Ukraine đang hứng chịu các cuộc tấn công ngày càng gia tăng của Nga. Tuy nhiên, Moscow đã thẳng thừng bác bỏ tối hậu thư này, với Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Ryabkov tuyên bố rằng các mối đe dọa về thuế quan là “không thể chấp nhận được” và nhấn mạnh rằng Nga vẫn ủng hộ một giải pháp ngoại giao. Nhưng sự “ủng hộ” này dường như chỉ là lời nói, khi Nga tiếp tục đẩy mạnh các cuộc tấn công trên khắp Ukraine, bất chấp cảnh báo của Trump.

Các cuộc đàm phán trước đây đã vấp phải những rào cản không thể vượt qua, chủ yếu do các yêu cầu cứng rắn của Nga. Trong vòng đàm phán gần nhất vào tháng trước, Moscow đưa ra một loạt yêu sách bị Kyiv coi là “không thể chấp nhận được,” bao gồm việc Ukraine nhượng thêm lãnh thổ và từ chối mọi hình thức hỗ trợ quân sự từ phương Tây. Những yêu cầu này không chỉ bị Zelenskyy bác bỏ mà còn khiến Ukraine đặt câu hỏi về ý nghĩa của việc tiếp tục đàm phán nếu Nga không sẵn sàng nhượng bộ. Vào thời điểm đó, Zelenskyy cáo buộc Moscow “làm mọi thứ có thể để đảm bảo cuộc gặp tiếp theo không mang lại kết quả.”

Tuy nhiên, lời kêu gọi đàm phán mới nhất của Zelenskyy dường như mang một sắc thái khác. Bằng cách nhấn mạnh vào một cuộc gặp trực tiếp với Putin, ông đang đặt cược vào khả năng một cuộc đối thoại ở cấp cao nhất có thể mở ra cánh cửa cho một giải pháp lâu dài. Đây không phải là lần đầu tiên Zelenskyy bày tỏ sẵn sàng gặp trực tiếp Putin – ông đã nhiều lần lặp lại lời kêu gọi này kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Nhưng mỗi lần, nỗ lực này đều bị cản trở bởi sự cứng rắn của Kremlin, vốn coi các yêu cầu của Ukraine – như rút quân hoàn toàn và khôi phục toàn vẹn lãnh thổ – là không thể thương lượng.

Trong khi đó, cộng đồng quốc tế tiếp tục gây áp lực lên cả hai bên. Liên minh Châu Âu vào thứ Sáu đã thông qua gói trừng phạt thứ 18 nhằm vào Moscow, nhắm vào các ngân hàng Nga và hạ mức trần giá dầu xuất khẩu để hạn chế khả năng tài trợ chiến tranh của Nga. Nhưng các biện pháp này dường như không làm lung lay quyết tâm của Nga, khi các lực lượng của họ tiếp tục tiến vào các khu vực như Dnipropetrovsk và duy trì kiểm soát khoảng 20% lãnh thổ Ukraine, bao gồm bán đảo Crimea bị sáp nhập từ năm 2014.

Cuộc chiến này không chỉ là một cuộc xung đột quân sự mà còn là một bài kiểm tra ý chí của cả hai quốc gia. Ukraine, với sự hỗ trợ của phương Tây, đã cho thấy sự kiên cường đáng kinh ngạc, từ cuộc phản công thành công tại Kherson và Kharkiv vào năm 2022 đến cuộc tấn công táo bạo vào vùng Kursk của Nga vào tháng Tám năm 2024. Nhưng cái giá phải trả là quá lớn: hàng ngàn người thiệt mạng, các thành phố bị tàn phá, và một nền kinh tế bị bóp nghẹt bởi chiến tranh. Nga, trong khi đó, vẫn duy trì thế thượng phong về quân sự, nhưng phải đối mặt với áp lực quốc tế ngày càng tăng và những thách thức kinh tế do các lệnh trừng phạt.en.

Liệu vòng đàm phán sắp tới có thể phá vỡ vòng xoáy bạo lực này? Câu trả lời phụ thuộc vào việc liệu cả hai bên có thể tìm thấy điểm chung giữa những yêu sách đối lập. Đối với Ukraine, hòa bình phải đi đôi với công lý – khôi phục toàn vẹn lãnh thổ và đảm bảo an ninh lâu dài. Đối với Nga, bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải củng cố vị thế chiến lược của họ, bao gồm việc giữ vững các vùng lãnh thổ đã chiếm được. Sự khác biệt này dường như là một hố sâu không thể lấp đầy, nhưng lời kêu gọi của Zelenskyy cho thấy một tia hy vọng, dù mong manh, rằng đối thoại có thể mở ra một con đường mới.

Khi thế giới dõi theo, tuần tới sẽ là một thời điểm then chốt. Một cuộc gặp giữa Zelenskyy và Putin, nếu diễn ra, sẽ là lần đầu tiên hai nhà lãnh đạo đối mặt trực tiếp kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Nhưng ngay cả khi cuộc gặp này trở thành hiện thực, nó sẽ phải đối mặt với một thực tế khắc nghiệt: hòa bình không chỉ là vấn đề ký kết một thỏa thuận, mà còn là việc xây dựng lòng tin giữa hai quốc gia bị chia cắt bởi máu và thù hận. Trong khi các máy bay không người lái vẫn gầm rú trên bầu trời và các thành phố tiếp tục cháy, thế giới chỉ có thể hy vọng rằng lời kêu gọi hòa bình của Zelenskyy sẽ không bị nhấn chìm trong tiếng súng.