TT.Trump thúc giục Hamas chấp nhận “đề xuất cuối cùng” cho lệnh ngừng bắn 60 ngày tại Gaza

Cuộc chiến ở Gaza, bùng nổ sau vụ tấn công của các tay súng do Hamas dẫn đầu vào Israel ngày 7 tháng 10 năm 2023, đã để lại những vết thương sâu sắc cho cả hai phía. Theo thống kê từ phía Israel, vụ tấn công khiến 1.200 người thiệt mạng và 251 người bị bắt làm con tin. Trong khi đó, Bộ Y tế do Hamas điều hành tại Gaza báo cáo rằng các cuộc tấn công quân sự của Israel sau đó đã khiến hơn 56.000 người Palestine thiệt mạng, gây ra khủng hoảng đói kém, khiến toàn bộ dân chúng Gaza phải di tản trong nước, và dẫn đến những cáo buộc về tội diệt chủng tại Tòa án Công lý Quốc tế cũng như tội ác chiến tranh tại Tòa án Hình sự Quốc tế – những cáo buộc mà Israel kiên quyết bác bỏ. Trong bối cảnh này, lời kêu gọi của Trump không chỉ nhằm mục tiêu chấm dứt bạo lực tạm thời mà còn là nỗ lực để mở ra một con đường dẫn đến hòa bình lâu dài, dù con đường đó đầy chông gai.

Theo bài đăng của Trump, các đại diện của ông đã có một cuộc họp “dài và hiệu quả” với các quan chức Israel, bao gồm Bộ trưởng Chiến lược Ron Dermer, một cố vấn cấp cao của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Mặc dù Trump không nêu rõ danh tính các đại diện Mỹ, nhưng các nguồn tin cho biết Đặc phái viên Hoa Kỳ Steve Witkoff, Ngoại trưởng Marco Rubio và Phó Tổng thống JD Vance đã được lên kế hoạch gặp Dermer tại Washington. Kết quả của cuộc họp là sự đồng thuận từ phía Israel về các điều kiện cần thiết để hoàn tất lệnh ngừng bắn 60 ngày, trong thời gian đó, các bên sẽ làm việc để chấm dứt cuộc chiến. Trump nhấn mạnh rằng Qatar và Ai Cập, hai quốc gia đóng vai trò trung gian hòa giải, sẽ chuyển “đề xuất cuối cùng” này đến Hamas. Tuy nhiên, các chi tiết cụ thể của đề xuất – từ số lượng con tin được thả đến các điều khoản về viện trợ nhân đạo – vẫn chưa được công khai hoàn toàn, làm dấy lên những câu hỏi về tính khả thi của thỏa thuận.

Trong một tuyên bố tại Florida, Trump bày tỏ sự lạc quan rằng một thỏa thuận ngừng bắn để đổi lấy con tin có thể đạt được ngay trong tuần tới. “Chúng tôi hy vọng điều đó sẽ xảy ra. Và chúng tôi mong chờ nó diễn ra vào một thời điểm nào đó trong tuần tới,” ông nói với các phóng viên, đồng thời nhấn mạnh rằng ông sẽ “rất cứng rắn” với Netanyahu về nhu cầu đạt được một lệnh ngừng bắn nhanh chóng. Trump cũng khẳng định rằng chính Netanyahu cũng mong muốn chấm dứt xung đột, một tuyên bố gây tranh cãi khi xét đến lập trường kiên quyết của Thủ tướng Israel rằng Hamas phải bị loại bỏ hoàn toàn khỏi Gaza. Lời khẳng định này của Trump dường như nhằm gây áp lực lên cả hai phía, đặc biệt là Hamas, để chấp nhận các điều khoản của đề xuất.

Tuy nhiên, phản ứng từ Hamas cho thấy sự thận trọng và những yêu cầu không khoan nhượng. Trong một tuyên bố vào thứ Tư, ngày 2 tháng 7, Hamas cho biết họ đang xem xét các đề xuất ngừng bắn mới từ các nhà trung gian Ai Cập và Qatar, nhưng nhấn mạnh rằng bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải đảm bảo chấm dứt hoàn toàn cuộc chiến và sự rút quân hoàn toàn của Israel khỏi Gaza. Quan chức cấp cao của Hamas, Taher al-Nunu, nói với BBC rằng nhóm này “sẵn sàng và nghiêm túc” trong việc đạt được một thỏa thuận, nhưng chỉ khi các yêu cầu về chấm dứt chiến tranh được đáp ứng rõ ràng. Điều này trái ngược với lập trường của Israel, vốn đòi hỏi Hamas phải giải giáp và các lãnh đạo cấp cao của nhóm này phải bị lưu đày. Sự bất đồng căn bản này giữa hai bên tiếp tục là trở ngại lớn nhất cho bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào.

Đề xuất ngừng bắn 60 ngày, được soạn thảo bởi Đặc phái viên Steve Witkoff, được cho là bao gồm việc Hamas thả 10 con tin còn sống và thi thể của 18 con tin đã chết trong thời gian ngừng bắn, đổi lại Israel sẽ thả một số tù nhân Palestine và cho phép tăng cường viện trợ nhân đạo vào Gaza thông qua các kênh do Liên Hợp Quốc quản lý, thay vì Tổ chức Nhân đạo Gaza (GHF) gây tranh cãi do Mỹ và Israel hậu thuẫn. Tuy nhiên, Hamas đã bày tỏ mong muốn sửa đổi đề xuất, bao gồm việc thả con tin theo từng giai đoạn và đảm bảo rằng các cuộc đàm phán trong 60 ngày sẽ dẫn đến một lệnh ngừng bắn vĩnh viễn – một điều kiện mà Israel khó có thể chấp nhận, đặc biệt khi Netanyahu công khai tuyên bố rằng “sẽ không có Hamas” và “sẽ không có Hamastan” ở Gaza sau chiến tranh.

Bối cảnh địa chính trị cũng làm phức tạp thêm tình hình. Sự suy yếu gần đây của Iran, đồng minh chính của Hamas, sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào các cơ sở hạt nhân của nước này, có thể đã tạo áp lực buộc Hamas phải cân nhắc nghiêm túc hơn về thỏa thuận. Trump dường như đang tận dụng đòn bẩy này, với các nguồn tin cho rằng chính quyền của ông đang tìm cách sử dụng động lực từ lệnh ngừng bắn mong manh giữa Israel và Iran để thúc đẩy một bước đột phá ở Gaza. Tuy nhiên, các nhà phân tích như Giáo sư Michael Clarke cho rằng ngay cả khi Hamas chấp nhận lệnh ngừng bắn 60 ngày, vấn đề cốt lõi – sự tồn tại của Hamas như một lực lượng quân sự và chính trị ở Gaza – vẫn sẽ là một trở ngại không thể vượt qua trong các cuộc đàm phán dài hạn.

Trong khi đó, tình hình nhân đạo ở Gaza ngày càng trở nên tồi tệ. Các cuộc tấn công của Israel trong tuần này đã khiến hàng trăm người thiệt mạng, bao gồm một vụ không kích vào một quán cà phê ở bờ biển Gaza khiến từ 24 đến 36 người thiệt mạng, trong đó có trẻ em. Một vụ tấn công khác vào thứ Tư đã cướp đi sinh mạng của 40 người, bao gồm bốn trẻ em và bảy phụ nữ, theo Bộ Y tế Gaza. Những vụ việc này, cùng với các cáo buộc về việc binh lính Israel bắn vào dân thường tìm kiếm viện trợ, đã làm gia tăng áp lực quốc tế đòi chấm dứt bạo lực. Hơn 170 tổ chức phi chính phủ, bao gồm Oxfam và Save the Children, đã kêu gọi đóng cửa GHF, cáo buộc tổ chức này không thể ngăn chặn việc cướp bóc viện trợ và thậm chí liên quan đến các hành vi bạo lực.

Áp lực trong nước đối với cả Trump và Netanyahu cũng đang gia tăng. Tại Israel, các cuộc biểu tình đòi thả con tin và chấm dứt chiến tranh diễn ra thường xuyên, với khoảng 50 con tin còn lại ở Gaza, trong đó chỉ khoảng 20 người được cho là còn sống. Lãnh đạo phe đối lập Israel Yair Lapid đã cam kết cung cấp “mạng lưới an toàn” cho chính phủ Netanyahu nếu một thỏa thuận ngừng bắn được thông qua, nhằm ngăn chặn nguy cơ sụp đổ chính phủ từ các thành viên cực hữu phản đối thỏa thuận. Trong khi đó, Trump, với cam kết mạnh mẽ về việc giải cứu con tin và chấm dứt chiến tranh, đang đối mặt với kỳ vọng lớn từ công chúng Mỹ và cộng đồng quốc tế, đặc biệt sau thành công trong việc môi giới lệnh ngừng bắn giữa Israel và Iran vào tháng trước.

Tuy nhiên, lịch sử của các cuộc đàm phán ngừng bắn giữa Israel và Hamas cho thấy sự mong manh của bất kỳ thỏa thuận nào. Một lệnh ngừng bắn tám tuần được ký kết dưới thời chính quyền Biden đã sụp đổ vào tháng 3 khi Israel nối lại các cuộc tấn công, với lý do Hamas chuẩn bị thực hiện các cuộc tấn công khủng bố. Hamas, ngược lại, cáo buộc Israel vi phạm thỏa thuận. Với những tiền lệ này, sự lạc quan của Trump về một thỏa thuận “vào tuần tới” đang bị hoài nghi, đặc biệt khi cả hai bên vẫn kiên quyết bám vào các lập trường đối lập. Một nguồn tin thân cận với Hamas cho biết nhóm này đang tìm kiếm sự làm rõ từ các nhà trung gian trước khi đưa ra phản hồi chính thức, trong khi Bộ trưởng Ngoại giao Israel Gideon Saar nhấn mạnh rằng cơ hội thả con tin “không được bỏ lỡ.”

Khi các nhà trung gian từ Qatar và Ai Cập chuẩn bị chuyển đề xuất tới Hamas, cả thế giới đang dõi theo liệu lời kêu gọi đầy quyết liệt của Trump có thể phá vỡ thế bế tắc hay chỉ là một nỗ lực khác trong chuỗi những thất bại trước đó. Với số phận của hàng chục con tin và hàng triệu dân thường ở Gaza đang treo lơ lửng, áp lực để đạt được một bước đột phá chưa bao giờ lớn đến vậy. Nhưng trong một khu vực đầy rẫy xung đột và ngờ vực, con đường dẫn đến hòa bình vẫn còn xa vời, và thời gian đang cạn dần.