.png)
.png)
Ngày 4 tháng 7 năm 2025, thế giới chứng kiến một loạt biến động địa chính trị làm rung chuyển trật tự toàn cầu, từ những tiết lộ gây sốc về âm mưu của Trung Quốc nhắm đến Siberia, cuộc tấn công táo bạo của Ukraine phá hủy khí tài Nga trị giá hàng trăm triệu USD, đến chiến lược thương mại sắc bén của Tổng thống Mỹ Donald Trump khiến Bắc Kinh hoảng loạn. Những sự kiện này không chỉ phơi bày những điểm yếu của các cường quốc mà còn làm dấy lên lo ngại về một cuộc khủng hoảng toàn diện đang đến gần.
Một tài liệu rò rỉ từ cơ quan tình báo Nga đã làm bùng nổ những đồn đoán rằng Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) có thể đang âm mưu chiếm lấy Siberia – vùng đất giàu tài nguyên của Nga. Theo học giả Harvard Lagren trong bài viết trên The Hill, Siberia, với trữ lượng dầu mỏ, khí đốt tự nhiên, đất hiếm và đặc biệt là hồ Baikal chứa 20% lượng nước ngọt chưa đóng băng của thế giới, là mục tiêu hấp dẫn hơn nhiều so với Đài Loan. So với một cuộc tấn công vào Đài Loan – nơi đối mặt với sự phòng thủ quyết liệt từ Mỹ và các đồng minh, cùng nguy cơ thiệt hại kinh tế toàn cầu lên tới 10 nghìn tỷ USD – Siberia là một “kho báu” dễ tiếp cận hơn. Tài liệu rò rỉ cho thấy Moskva lo ngại sâu sắc về sự bành trướng của Trung Quốc tại vùng Viễn Đông, nơi Bắc Kinh đã âm thầm đánh dấu Vladivostok là “Vladimirost” trên bản đồ, ngụ ý tuyên bố chủ quyền lịch sử. Với việc Nga dồn lực lượng sang mặt trận Ukraine, tuyến phòng thủ Viễn Đông gần như trống rỗng, tạo cơ hội cho quân đội hiện đại của Trung Quốc. Nếu Bắc Kinh hành động, Nga – vốn ngày càng phụ thuộc kinh tế vào Trung Quốc – có thể chỉ còn cách nuốt giận bất lực.
Trong khi đó, tại Trung Quốc, những thông tin nội bộ gây sốc về tình hình chính trị đã làm dậy sóng dư luận. Theo ông Gregory Cley, Chủ tịch Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế Hoa Kỳ, Tổng thống Donald Trump đã nắm được “bí mật lớn nhất” của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình: quyền lực của ông Tập đang bị lung lay nghiêm trọng. Các nguồn tin cho biết Tập đã bị tước đoạt quyền lực một cách trắng trợn, với những người thân tín như Hà Vệ Đông và Miêu Hoa bị thanh trừng hoặc kiểm soát. ĐCSTQ hiện được cho là đang vận hành dưới hình thức lãnh đạo tập thể, với khả năng cựu Chủ tịch Ủy ban Hội nghị Hiệp thương Chính trị Uông Dương sẽ kế nhiệm tại hội nghị Bắc Đới Hà vào tháng 8 hoặc tháng 11 năm 2025. Trump, dù cân nhắc thúc đẩy thay đổi chế độ tại Trung Quốc, đã quyết định giữ ổn định để tránh gây rối loạn thị trường toàn cầu. Sự vắng mặt của Tập Cận Bình tại hội nghị thượng đỉnh G20 ở Brazil từ ngày 6 đến 7 tháng 7 càng làm dấy lên đồn đoán về cuộc khủng hoảng quyền lực tại Bắc Kinh. Trong bối cảnh này, Trung Quốc dự kiến tổ chức sự kiện kỷ niệm 88 năm kháng chiến chống Nhật Bản vào ngày 7 tháng 7, với sự xuất hiện của Tập nhằm trấn an dư luận rằng ông vẫn kiểm soát tình hình.
Ở một diễn biến khác, Ukraine tiếp tục làm rung chuyển Nga bằng một cuộc tấn công táo bạo vào Crimea. Lực lượng hải quân Ukraine đã phá hủy một tổ hợp radar Nebo-M trị giá 100 triệu USD gần làng Mayak, bán đảo Crimea, bằng cách sử dụng UAV bốn cánh quạt mang đạn – một bước tiến công nghệ chưa từng thấy. Cuộc tấn công, được ghi lại qua video và xác nhận bằng hình ảnh vệ tinh, nhắm vào ba bộ phận chính của hệ thống radar, bao gồm module radar băng tần M, băng tần DM, và cabin chỉ huy. Với khả năng phát hiện mục tiêu trong bán kính 600 km và theo dõi đồng thời 200 mục tiêu, Nebo-M là một phần quan trọng trong hệ thống phòng không Nga. Sự thất bại của hệ thống tác chiến điện tử Nga trong việc ngăn chặn UAV Ukraine cho thấy những lỗ hổng nghiêm trọng trong phòng thủ của Moskva. Cuộc tấn công này không chỉ làm suy yếu khả năng phòng không của Nga tại Crimea mà còn là lời khẳng định mạnh mẽ về năng lực quân sự ngày càng tinh vi của Ukraine.
Trong khi đó, Nga đã gây sốc khi trở thành quốc gia đầu tiên chính thức công nhận chính quyền Taliban tại Afghanistan. Ngày 3 tháng 7, Nga chấp nhận quốc thư từ đại sứ Taliban, mở đường cho hợp tác song phương trong các lĩnh vực năng lượng, vận tải, nông nghiệp và chống khủng bố. Động thái này, sau khi Nga gỡ bỏ Taliban khỏi danh sách khủng bố vào tháng 10 năm 2024, đã vấp phải chỉ trích gay gắt từ các nhà hoạt động nhân quyền. Họ cảnh báo rằng việc hợp pháp hóa một chế độ vi phạm nhân quyền nghiêm trọng – từ cấm phụ nữ học hành đến hành hình công khai – có thể gây tổn hại đến an ninh toàn cầu và làm suy giảm niềm tin vào trật tự quốc tế.
Trên mặt trận kinh tế, Tổng thống Trump tiếp tục khiến Bắc Kinh run sợ với hiệp định thương mại mới giữa Mỹ và Việt Nam, được công bố vào ngày 2 tháng 7. Hiệp định này áp thuế 20% đối với hàng hóa sản xuất tại Việt Nam và 40% đối với hàng hóa trung chuyển từ các nước khác, đặc biệt nhắm vào Trung Quốc – quốc gia sử dụng Việt Nam như điểm trung chuyển để né thuế Mỹ. Chuyên gia Vương Hách nhận định rằng Trump đang xây dựng một “liên minh thuế quan toàn cầu” nhằm cô lập kinh tế Trung Quốc. Với các thỏa thuận tương tự dự kiến được ký với hàng chục quốc gia vào tháng 7 và tháng 8, xuất khẩu của Trung Quốc không chỉ bị chặn ở Mỹ mà còn đối mặt với áp lực từ ASEAN, EU, châu Phi và Mỹ Latinh. Trong bối cảnh nền kinh tế Trung Quốc đang suy thoái, với nhu cầu nội địa yếu và mô hình tăng trưởng dựa vào xuất khẩu bị đe dọa, hiệp định Mỹ-Việt có thể là đòn giáng mạnh vào tham vọng kinh tế của Bắc Kinh.
Xa hơn về phía Đông, Triều Tiên đối mặt với mối đe dọa kép từ thiên nhiên và không gian mạng. Các tin tặc Bắc Triều Tiên, sử dụng mã độc viết bằng ngôn ngữ lập trình Nim, đã tấn công các công ty tiền điện tử trên toàn cầu, nhắm vào ví tiền mã hóa và mật khẩu trình duyệt. Báo cáo từ công ty an ninh mạng SentinelLabs cho thấy mã độc này khó bị phát hiện và có khả năng hoạt động trên nhiều nền tảng, đánh dấu bước tiến mới trong chiến dịch tấn công mạng do nhà nước tài trợ. Trong khi đó, Triều Tiên chuẩn bị đối phó với mưa lớn và nguy cơ lũ lụt nghiêm trọng, với lượng mưa dự kiến lên tới 150 mm từ ngày 3 đến 5 tháng 7. Tờ Rodong Sinmun kêu gọi các quan chức duy trì “tư thế phản ứng khẩn trương”, nhấn mạnh rằng bất kỳ sự lơ là nào cũng là biểu hiện của “suy thoái tư tưởng”. Những ký ức về lũ lụt tàn khốc năm 2024, khiến lãnh đạo Kim Jong-un cách chức quan chức cấp cao, đang làm gia tăng áp lực lên chính quyền Bình Nhưỡng.
Thế giới đang đứng trước lằn ranh của những biến động chưa từng có. Từ âm mưu của Trung Quốc tại Siberia, chiến lược sắc bén của Trump, đến những đòn đánh quân sự của Ukraine và các động thái ngoại giao gây tranh cãi của Nga, mỗi sự kiện đều như một mảnh ghép trong bức tranh địa chính trị đầy bất ổn. Trong bối cảnh Tổng thống Trump tiếp tục định hình lại trật tự thế giới, câu hỏi đặt ra là liệu các cường quốc có thể tránh được một cuộc đối đầu toàn diện hay sẽ bị cuốn vào vòng xoáy xung đột không thể kiểm soát.