.png)
.png)
Trong bối cảnh chiến sự Nga - Ukraine tiếp tục leo thang với những đợt tấn công dữ dội và tổn thất nặng nề, vòng đàm phán trực tiếp lần thứ ba giữa hai quốc gia tại Istanbul vào tháng 7/2025 đã kết thúc mà không mang lại bước ngoặt như kỳ vọng. Dù đạt được một số thỏa thuận nhân đạo, bao gồm một đợt trao đổi tù binh quy mô lớn và cam kết sơ tán thương binh, nhưng mục tiêu lớn nhất – một lệnh ngừng bắn toàn diện – vẫn là một viễn cảnh xa vời. Cuộc xung đột, vốn đã kéo dài hơn ba năm, tiếp tục phô bày sự bế tắc chính trị, những khác biệt không thể hòa giải, và cái giá mà cả hai bên đang phải trả bằng máu, nước mắt, và những cơ hội hòa bình ngày càng mong manh.
Cuộc đàm phán lần này, diễn ra dưới sự trung gian của Thổ Nhĩ Kỳ, được cả thế giới theo dõi sát sao, đặc biệt khi Tổng thống Mỹ Donald Trump, người vừa trở lại Nhà Trắng, đang nỗ lực gây ảnh hưởng lên tiến trình hòa bình. Tuy nhiên, những động thái gần đây của ông Trump, từ việc tạm dừng rồi nối lại viện trợ quân sự cho Ukraine, đến các tuyên bố áp thuế mạnh tay nhằm gây áp lực lên Nga và các đối tác thương mại của nước này, cho thấy một chiến lược phức tạp nhưng đầy rủi ro. Trong khi đó, Nga và Ukraine, mỗi bên đều kiên định với lập trường của mình, tiếp tục đẩy thế giới vào trạng thái bất an về nguy cơ một cuộc chiến kéo dài không hồi kết.
Trưởng phái đoàn Ukraine, ông Rustem Umerov, đã không giấu được sự thất vọng khi phát biểu sau cuộc đàm phán. “Chúng tôi đã đạt được một số tiến triển trên kênh nhân đạo, nhưng chưa có bước đột phá nào liên quan đến việc chấm dứt các hành động thù địch,” ông nói, giọng điệu vừa cương quyết vừa mang chút mệt mỏi. Ukraine đã đề xuất một cuộc gặp trực tiếp giữa Tổng thống Volodymyr Zelensky và Tổng thống Nga Vladimir Putin trước cuối tháng 8, coi đó là cơ hội để Nga thể hiện “thiện chí xây dựng.” Tuy nhiên, đề xuất này dường như chỉ là một nỗ lực tuyệt vọng để phá vỡ thế bế tắc, khi Moscow chưa từng tỏ dấu hiệu sẵn sàng ngồi vào bàn đàm phán cấp cao mà không kèm theo những điều kiện khắc nghiệt.
Về phía Nga, trưởng đoàn đàm phán Vladimir Medinsky tỏ ra bình thản nhưng không kém phần cứng rắn. Ông cho biết Moscow đã đề xuất trao trả thêm 3.000 thi thể binh sĩ Ukraine thiệt mạng, thông qua sự trung gian của Hội Chữ thập Đỏ, đồng thời cam kết tổ chức một đợt trao đổi tù binh mới với ít nhất 1.200 binh sĩ từ mỗi bên. Nga cũng đưa ra sáng kiến về các lệnh ngừng bắn tạm thời kéo dài 24 hoặc 48 giờ để tạo điều kiện thu gom thi thể và sơ tán thương binh. “Chúng tôi đã mời Ukraine thành lập ba nhóm làm việc trực tuyến, tập trung vào chính trị, nhân đạo, và quân sự, để tiếp tục đối thoại,” Medinsky nói, nhưng không quên nhấn mạnh rằng các yêu cầu cốt lõi của Nga – bao gồm việc Ukraine rút quân khỏi các vùng lãnh thổ do Nga kiểm soát – vẫn là điều kiện tiên quyết.
Vấn đề trẻ em, một trong những chủ đề nhạy cảm nhất, tiếp tục là tâm điểm tranh cãi. Ukraine cáo buộc Nga đã đưa ít nhất 19.000 trẻ em ra khỏi lãnh thổ nước này kể từ khi xung đột bùng nổ vào năm 2022. Ông Umerov nhấn mạnh: “Chúng tôi tiếp tục yêu cầu thả các thường dân, đặc biệt là trẻ em.” Trong khi đó, Medinsky phản bác, khẳng định Nga chỉ sơ tán trẻ em khỏi vùng chiến sự để đảm bảo an toàn và sẵn sàng trao trả nếu tìm được người thân hoặc người giám hộ hợp pháp. “Trẻ em là điều thiêng liêng đối với chúng tôi,” ông nói, nhưng lập trường này khó xoa dịu được sự phẫn nộ từ phía Ukraine, khi Kiev coi đây là hành động bắt cóc có tổ chức.
Trên chiến trường, tình hình không hề bớt căng thẳng. Chỉ vài ngày trước vòng đàm phán, Nga tiến hành một đợt tấn công tên lửa quy mô lớn vào các mục tiêu chiến lược ở Kiev, Chernihiv, và Rivne, sử dụng tên lửa đạn đạo Iskander-M và tên lửa hành trình Kh-101. Theo kênh AMK Mapping, ít nhất 16 tên lửa Iskander-M đã đánh trúng mục tiêu, xuyên thủng lưới phòng không của Ukraine. Trong khi đó, Ukraine đáp trả bằng các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhắm vào các tuyến hậu cần của Nga, nhưng không đủ để làm lung lay thế chủ động của Moscow. Những diễn biến này cho thấy cả hai bên vẫn đang đặt cược vào sức mạnh quân sự hơn là ngoại giao, bất chấp những nỗ lực đàm phán.
Trong bối cảnh đó, vai trò của Tổng thống Mỹ Donald Trump trở thành một yếu tố khó lường. Sau ba lần điện đàm không thành công với Tổng thống Putin, ông Trump tuyên bố hết kiên nhẫn và nối lại viện trợ vũ khí cho Ukraine, bao gồm hệ thống phòng không Patriot mà Kiev khao khát. Tuy nhiên, động thái này đi kèm một điều kiện gây tranh cãi: NATO phải chi trả 100% chi phí, và Ukraine sẽ phải hoàn lại sau này. Quyết định này không chỉ khiến các đồng minh châu Âu bối rối mà còn làm dấy lên câu hỏi về ý định thực sự của ông Trump. Liệu đây là một “nước cờ mới” để gây áp lực lên cả Nga lẫn EU, hay chỉ là một nỗ lực để Mỹ rút dần trách nhiệm khỏi cuộc xung đột?
Phản ứng từ EU cho thấy sự chia rẽ sâu sắc. Hội đồng Nghị viện châu Âu thẳng thừng bác bỏ ý tưởng trả tiền cho vũ khí Mỹ, trong khi các nước như Pháp, Ý, Cộng hòa Séc, Hungary, và Slovakia từ chối tham gia do những lý do tài chính và chính trị riêng. Pháp nhấn mạnh cần đầu tư vào công nghiệp quốc phòng châu Âu, trong khi Hungary và Slovakia, vốn thân thiện với Nga, gọi yêu cầu của Mỹ là “vô lý.” Điều này đặt EU vào thế tiến thoái lưỡng nan: hoặc chấp nhận gánh nặng tài chính, hoặc đối mặt với các biện pháp trừng phạt thương mại từ Mỹ, bao gồm mức thuế 30% đối với hàng hóa EU và 100% đối với các nước mua dầu Nga.
Trong khi đó, Nga tỏ ra bất chấp trước các đe dọa từ phương Tây. Tổng thống Putin, trong một phát biểu hiếm hoi sau vòng đàm phán thứ hai, khẳng định mong muốn “hòa bình lâu dài” nhưng không quên chỉ trích Mỹ và NATO vì đã “kích động” Ukraine. Moscow cũng đang tận dụng vị thế kinh tế ngày càng vững chắc, với GDP tăng trưởng dương lần đầu tiên sau ba năm, bất chấp các lệnh trừng phạt. Kim ngạch thương mại Nga - Mỹ giảm mạnh xuống còn 4 tỷ USD trong nửa đầu năm 2025, nhưng Nga vẫn nắm giữ lợi thế với các mặt hàng chiến lược như uranium và titanium, khiến các biện pháp áp thuế của Mỹ khó tạo ra tác động đáng kể.
Cuộc xung đột Nga - Ukraine, vì thế, không chỉ là câu chuyện về chiến trường hay ngoại giao, mà còn là một ván cờ địa chính trị phức tạp, nơi các cường quốc như Mỹ, Nga, và EU đang tranh giành ảnh hưởng. Đối với Ukraine, mỗi ngày trôi qua là thêm một ngày đất nước bị tàn phá, với hàng nghìn sinh mạng và tương lai của cả một dân tộc bị đặt vào vòng xoáy bất định. Đối với Nga, đây là cuộc chiến để khẳng định vị thế và bảo vệ lợi ích chiến lược, dù cái giá phải trả không hề nhỏ. Còn với Mỹ, dưới sự dẫn dắt của ông Trump, dường như mục tiêu không phải là chấm dứt xung đột mà là định hình lại trật tự thế giới sao cho “Nước Mỹ trên hết.”
Vòng đàm phán lần ba đã khép lại, nhưng hòa bình vẫn là một giấc mơ xa xỉ. Những thỏa thuận nhân đạo, dù đáng quý, chỉ như những giọt nước nhỏ nhoi giữa sa mạc chiến tranh. Khi Nga và Ukraine vẫn chưa tìm được tiếng nói chung, và khi các cường quốc bên ngoài tiếp tục chơi những nước cờ mang tính toán riêng, thế giới chỉ có thể chờ đợi – và hy vọng – rằng một ngày nào đó, tiếng súng sẽ ngừng vang, để trẻ em Ukraine không còn bị chia cắt khỏi gia đình, và để những người lính không còn phải nằm lại trên chiến trường lạnh lẽo.