Mỹ cam kết với tổng thống Philippines tăng cường răn đe Trung Quốc: Lời hứa táo bạo giữa lòng Biển Đông

Ngày 21 tháng 7 năm 2025, tại Washington, các quan chức cấp cao của Hoa Kỳ đã đưa ra một lời cam kết mạnh mẽ với Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr.: Hoa Kỳ sẽ bảo vệ đồng minh lâu năm của mình và tăng cường nguồn lực quân sự để đối phó với một Trung Quốc ngày càng quyết đoán. Lời hứa này không chỉ là một tuyên bố ngoại giao mà là một tín hiệu rõ ràng rằng chính quyền Tổng thống Donald Trump đang sẵn sàng thay đổi cuộc chơi trong khu vực Biển Đông – một điểm nóng địa chính trị nơi căng thẳng đang leo thang từng ngày. Trong bối cảnh các cuộc đụng độ liên tiếp giữa Philippines và Trung Quốc trên vùng biển tranh chấp, động thái của Mỹ không chỉ củng cố liên minh song phương mà còn gửi đi một thông điệp cứng rắn đến Bắc Kinh: Hoa Kỳ sẽ không khoan nhượng trước tham vọng bành trướng.

Trong các cuộc gặp riêng biệt với Tổng thống Marcos vào thứ Hai, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Ngoại trưởng Marco Rubio, hai nhân vật được Tổng thống Trump bổ nhiệm với quan điểm cứng rắn về Trung Quốc, đã tái khẳng định cam kết của Hoa Kỳ đối với Hiệp ước Phòng thủ Tương hỗ kéo dài bảy thập kỷ giữa hai nước. “Chúng ta cùng nhau cam kết tuân thủ Hiệp ước Phòng thủ Tương hỗ. Hiệp ước này bao gồm cả các cuộc tấn công vũ trang nhằm vào lực lượng vũ trang, máy bay hoặc tàu công của chúng ta, bao gồm cả Lực lượng Bảo vệ Bờ biển, ở bất kỳ đâu trong Thái Bình Dương, bao gồm cả Biển Đông,” ông Hegseth tuyên bố trong cuộc gặp với ông Marcos. Lời khẳng định này không chỉ là một lời nhắc nhở về nghĩa vụ pháp lý của Hoa Kỳ mà còn là một tuyên ngôn chiến lược, đặt Biển Đông vào tâm điểm của chính sách đối ngoại của chính quyền Trump.

Bộ trưởng Hegseth, một cựu chiến binh với lập trường diều hâu, nhấn mạnh rằng Hoa Kỳ và Philippines “phải cùng nhau xây dựng một lá chắn vững chắc để răn đe thực sự, đảm bảo an ninh và thịnh vượng lâu dài cho các quốc gia của chúng ta.” Ông nói thêm: “Chúng ta không tìm kiếm xung đột, nhưng chúng ta đã, đang và sẽ luôn sẵn sàng và kiên quyết.” Lời phát biểu này không chỉ là một lời trấn an đồng minh mà còn là một lời cảnh báo trực tiếp đến Trung Quốc, quốc gia đã liên tục đẩy mạnh các hành động hung hăng ở Biển Đông, bất chấp phán quyết quốc tế năm 2016 bác bỏ yêu sách chủ quyền của Bắc Kinh.

Ngoại trưởng Rubio, người từ lâu đã coi Trung Quốc là mối đe dọa hàng đầu đối với lợi ích của Hoa Kỳ, cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì tự do hàng hải ở Biển Đông. Ông khẳng định rằng Hoa Kỳ sẽ tiếp tục hỗ trợ Philippines trong việc đối phó với các hành động khiêu khích của Trung Quốc, từ việc ngăn chặn tàu tiếp tế đến các vụ va chạm giữa các tàu tuần duyên. Lập trường của Rubio phản ánh một sự thay đổi rõ rệt trong chính sách của chính quyền Trump: không chỉ dừng lại ở lời nói, mà là hành động cụ thể để củng cố vị thế của Hoa Kỳ trong khu vực.

Biển Đông từ lâu đã là một điểm nóng địa chính trị, nơi Trung Quốc tuyên bố chủ quyền gần như toàn bộ vùng biển, bất chấp các phán quyết quốc tế và sự phản đối từ các quốc gia láng giềng như Philippines, Việt Nam, Malaysia và Brunei. Trong những năm gần đây, các cuộc đối đầu giữa Philippines và Trung Quốc đã gia tăng, đặc biệt tại khu vực bãi Cỏ Mây (Second Thomas Shoal), nơi Philippines duy trì một lực lượng nhỏ trên một con tàu hải quân mắc cạn, trong khi Trung Quốc liên tục quấy nhiễu các tàu tiếp tế của Philippines. Chỉ vài ngày trước cuộc gặp tại Washington, một vụ va chạm khác giữa tàu tuần duyên của hai nước đã làm dấy lên lo ngại về nguy cơ leo thang quân sự.

Tổng thống Marcos, người nhậm chức vào năm 2022, đã thể hiện một lập trường cứng rắn hơn so với người tiền nhiệm trong việc bảo vệ lợi ích của Philippines ở Biển Đông. Ông đã tăng cường hợp tác quân sự với Hoa Kỳ, cả dưới thời chính quyền Biden lẫn Trump, thông qua các cuộc tập trận chung, mở rộng quyền tiếp cận của quân đội Mỹ tại các căn cứ ở Philippines và các thỏa thuận an ninh khác. Trong cuộc gặp với ông Hegseth, Marcos bày tỏ sự hoan nghênh trước sự ủng hộ của Hoa Kỳ, nhấn mạnh rằng “những thay đổi trong các lực lượng chính trị và địa chính trị” trong khu vực đòi hỏi một liên minh mạnh mẽ hơn bao giờ hết

Chính Quyền Trump và Chính Sách “Nước Mỹ Trước Tiên”

Sự cam kết của Hoa Kỳ với Philippines diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump tiếp tục thúc đẩy chính sách “Nước Mỹ Trước Tiên,” vốn đã gây tranh cãi ở nhiều khu vực trên thế giới. Trump, người vừa tái đắc cử, đã khiến nhiều đồng minh châu Âu lo ngại khi yêu cầu các nước NATO đóng góp nhiều hơn cho chi phí quốc phòng. Tuy nhiên, trong trường hợp của Philippines, chính quyền Trump dường như đang áp dụng một cách tiếp cận khác, nhấn mạnh vào việc củng cố các liên minh chiến lược ở châu Á để đối phó với Trung Quốc.

Chuyến thăm của Bộ trưởng Hegseth đến Philippines vào tháng 3 năm 2025, chỉ vài tháng sau khi nhậm chức, là minh chứng cho ưu tiên của chính quyền Trump đối với khu vực Indo-Thái Bình Dương. Trong chuyến thăm, ông Hegseth đã tham dự một buổi lễ đặt vòng hoa tại Nghĩa trang Mỹ ở Manila và gặp gỡ các quan chức quân sự cấp cao của Philippines, bao gồm Tổng tham mưu trưởng Lực lượng Vũ trang Philippines, Tướng Romeo Brawner. Việc chọn Philippines là điểm dừng chân đầu tiên trong chuyến công du châu Á của ông Hegseth, tiếp theo là Nhật Bản – một đồng minh khác của Mỹ có tranh chấp lãnh thổ với Trung Quốc – là một tín hiệu mạnh mẽ rằng Washington sẽ không lùi bước trước Bắc Kinh.

Hegseth đã không ngần ngại chỉ trích chính quyền Biden trước đó, cáo buộc rằng “nhiều năm trì hoãn và yếu kém” đã khiến các đối thủ như Trung Quốc trở nên táo bạo hơn. “Chúng ta đang phải đối mặt với những thách thức từ những năm tháng thiếu hành động, và giờ đây chúng ta cần tái lập sức mạnh và khả năng răn đe,” ông nói trong một cuộc họp báo với Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Gilberto Teodoro. Lời phát biểu này không chỉ nhắm vào Trung Quốc mà còn là một lời khẳng định rằng chính quyền Trump sẽ theo đuổi một chính sách đối ngoại cứng rắn hơn, tập trung vào “hòa bình thông qua sức mạnh.”

Cam kết của Hoa Kỳ không chỉ dừng lại ở lời nói. Vào ngày 16 tháng 7 năm 2025, Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Manila thông báo rằng Hải quân Mỹ sẽ xây dựng hai cơ sở sửa chữa tàu tại khu vực phía tây Philippines, với một cơ sở nằm cách bãi Cỏ Mây khoảng 240 km về phía đông. Những cơ sở này sẽ hỗ trợ các tàu nhỏ hoạt động ở Biển Đông, tăng cường khả năng hiện diện và phản ứng nhanh của liên minh Mỹ-Philippines trước các động thái của Trung Quốc

Phản ứng từ Bắc Kinh không chậm trễ. Ngay sau các cuộc gặp tại Washington, Bộ Quốc phòng Trung Quốc cảnh báo rằng Hoa Kỳ “không có quyền can thiệp” vào các tranh chấp hàng hải giữa Trung Quốc và Philippines. Người phát ngôn Bộ Quốc phòng Trung Quốc, Wu Qian, gọi các hành động của Mỹ là “can thiệp từ bên ngoài” và nhấn mạnh rằng Bắc Kinh sẽ tiếp tục bảo vệ các yêu sách của mình ở Biển Đông. Một số nhà phân tích Trung Quốc thậm chí còn cảnh báo rằng Bắc Kinh có thể triển khai tàu hải quân trong tương lai nếu căng thẳng tiếp tục leo thang.

Liên minh Mỹ-Philippines, được củng cố bởi Hiệp ước Phòng thủ Tương hỗ năm 1951, là một trụ cột quan trọng trong chiến lược của Hoa Kỳ nhằm duy trì ảnh hưởng ở khu vực Indo-Thái Bình Dương. Việc tái khẳng định cam kết này dưới thời chính quyền Trump không chỉ nhằm bảo vệ Philippines mà còn là một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn để kiềm chế tham vọng của Trung Quốc. Biển Đông, nơi vận chuyển khoảng 3,5 nghìn tỷ USD thương mại hàng năm, là một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới. Việc đảm bảo tự do hàng hải và ngăn chặn sự thống trị của Trung Quốc trong khu vực này là ưu tiên chiến lược của Hoa Kỳ.

Đối với Philippines, sự hỗ trợ của Hoa Kỳ mang lại một chỗ dựa quan trọng trong bối cảnh nước này phải đối mặt với một Trung Quốc ngày càng hung hăng. Tuy nhiên, Tổng thống Marcos cũng phải cân nhắc một cách cẩn thận. Việc tăng cường hợp tác với Hoa Kỳ có thể làm gia tăng căng thẳng với Trung Quốc, đối tác thương mại lớn nhất của Philippines. Marcos đã nhấn mạnh rằng ông hy vọng mối quan hệ “mạnh mẽ và năng động” với Hoa Kỳ sẽ được duy trì, nhưng ông cũng kêu gọi các giải pháp ngoại giao để giảm thiểu xung đột.

Khi Tổng thống Marcos chuẩn bị gặp Tổng thống Trump vào ngày 22 tháng 7, cuộc thảo luận giữa hai nhà lãnh đạo được kỳ vọng sẽ làm rõ hơn về các bước đi cụ thể mà Hoa Kỳ sẽ thực hiện để hỗ trợ Philippines. Liệu Washington có triển khai thêm tàu chiến, máy bay hay thậm chí là các hệ thống phòng thủ tên lửa đến khu vực? Liệu Philippines có mở rộng quyền tiếp cận của quân đội Mỹ tại các căn cứ của mình? Những câu hỏi này vẫn chưa có câu trả lời, nhưng điều rõ ràng là chính quyền Trump đang đặt cược vào một chiến lược răn đe mạnh mẽ hơn để đối phó với Trung Quốc.

Trong bối cảnh địa chính trị ngày càng phức tạp, liên minh Mỹ-Philippines đang trở thành một tiền tuyến quan trọng trong cuộc cạnh tranh quyền lực giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc. Với những lời cam kết sắt đá từ Washington và sự quyết tâm của Manila, khu vực Biển Đông có thể sẽ chứng kiến những diễn biến mới, nơi sức mạnh quân sự và ý chí chính trị sẽ quyết định tương lai của khu vực. Liệu hòa bình có thể được duy trì thông qua sức mạnh, như lời ông Hegseth, hay căng thẳng sẽ leo thang thành xung đột? Chỉ thời gian mới có thể trả lời.