.png)
.png)
Trong bối cảnh thế giới vẫn đang say sưa với cuộc đua công nghệ và tiêu dùng, một cuộc chiến âm thầm nhưng khốc liệt đã bùng nổ ngay tại trung tâm hệ thống thương mại toàn cầu. Đây không phải cuộc so tài giữa các thương hiệu, mà là một trận chiến chiến lược giữa các siêu cường, nơi từng kiện hàng nhỏ bé trở thành vũ khí, từng kẽ hở pháp lý bị khai thác đến tận cùng, và từng sắc lệnh hành pháp là đòn đánh quyết định. Hoa Kỳ, dưới sự dẫn dắt của Tổng thống Donald Trump, đã tung ra một loạt biện pháp mạnh mẽ nhằm siết chặt vòng vây kinh tế quanh Trung Quốc, chấm dứt kỷ nguyên hàng giá rẻ miễn thuế từng giúp các gã khổng lồ thương mại điện tử như Temu và Shein càn quét thị trường Mỹ. Đây là câu chuyện về một cuộc đối đầu không khoan nhượng, nơi lợi ích quốc gia, an ninh kinh tế và sự công bằng thương mại va chạm dữ dội, để lại những hệ lụy sâu sắc không chỉ cho hai nền kinh tế lớn nhất thế giới mà còn cho cả hệ sinh thái toàn cầu.
Lỗ hổng De Minimis: Vũ khí bí mật của Trung Quốc
Cuộc chiến bắt đầu từ một kẽ hở pháp lý tưởng chừng vô hại: quy định De Minimis của Hoa Kỳ. Từ năm 2016, Washington đã nâng ngưỡng miễn thuế cho hàng nhập khẩu từ 200 USD lên 800 USD, nhằm đơn giản hóa thủ tục hải quan và giảm gánh nặng hành chính. Nhưng điều mà các nhà lập pháp Mỹ không lường trước là cách mà các công ty Trung Quốc, đặc biệt là Temu và Shein, biến quy định này thành một vũ khí kinh tế sắc bén. Bằng cách gửi từng kiện hàng nhỏ lẻ – một chiếc áo 3 USD, một đôi bông tai 2 USD – trực tiếp từ nhà máy Trung Quốc đến tay người tiêu dùng Mỹ, Temu và Shein đã né được thuế nhập khẩu, chi phí lưu kho và các thủ tục hải quan phức tạp. Chiến lược này không chỉ giúp họ tiết kiệm hàng triệu USD mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh bất công, khiến các doanh nghiệp nội địa Mỹ sụp đổ như những quân cờ domino.
Temu, ra mắt vào tháng 9 năm 2022, đã nhanh chóng trở thành hiện tượng với chiến lược giá rẻ không đối thủ. Không kho bãi, không đại lý, không trung gian, Temu ném tiền vào quảng cáo trên mọi nền tảng mạng xã hội, từ Meta, Instagram đến TikTok, để chiếm lĩnh thị trường Mỹ. Đến cuối năm 2023, Temu đạt hơn 100 triệu người dùng và 420 triệu lượt truy cập mỗi tháng, trở thành ứng dụng mua sắm đứng đầu App Store Mỹ. Shein, ông hoàng thời trang nhanh, cũng không kém cạnh khi sử dụng mô hình tương tự, biến những kiện hàng nhỏ bé thành mũi nhọn tấn công, làm tê liệt ngành dệt may và bán lẻ nội địa Mỹ. Theo số liệu, năm 2024, Mỹ nhập khẩu 1,36 tỷ kiện hàng theo diện De Minimis, trị giá 66 tỷ USD, trong đó gần 50% đến từ Trung Quốc và Hồng Kông. Shein được cho là chiếm tới 30% lượng hàng miễn thuế nhập khẩu mỗi ngày. Những con số này không chỉ gây sốc mà còn phơi bày một sự thật đau lòng: Mỹ đã bị đánh bại ngay trên sân nhà.
Phản công từ Washington: Đòn đánh thuế quan quyết liệt
Nhưng Washington không đứng yên. Ngày 8 tháng 4 năm 2025, Tổng thống Donald Trump ký sắc lệnh hành pháp chấm dứt kỷ nguyên miễn thuế De Minimis đối với hàng hóa từ Trung Quốc và Hồng Kông. Mọi kiện hàng, dù chỉ vài USD, giờ đây phải chịu thuế nhập khẩu và kiểm tra hải quan nghiêm ngặt. Mức thuế 30% được áp dụng ngay lập tức cho các lô hàng qua bưu điện Mỹ, với phí tối thiểu 25 USD, và dự kiến tăng lên 50 USD vào tháng 6. Đối với các hãng vận chuyển tư nhân như FedEx hay UPS, thuế nhập khẩu đối với một số mặt hàng thậm chí lên tới 145%. Đây không chỉ là một biện pháp kinh tế mà là một đòn phản công toàn diện, nhắm thẳng vào mô hình kinh doanh từng giúp Temu và Shein thống trị.
Hậu quả đến ngay tức thì. Chỉ trong hai tháng, Temu mất 58% người dùng hoạt động hàng ngày tại Mỹ, còn Shein sụt giảm 25%. Cổ phiếu của PDD Holdings, công ty mẹ của Temu, lao dốc hơn 13% sau báo cáo tài chính cho thấy lợi nhuận giảm gần một nửa. Các chiến dịch quảng cáo rầm rộ của Temu bị cắt giảm mạnh mẽ, với hơn 100.000 kế hoạch tiếp thị bị hủy bỏ. Shein, dù đã đa dạng hóa chuỗi cung ứng từ trước, cũng buộc phải tăng giá bán từ tháng 5 năm 2025, khiến người tiêu dùng Mỹ sững sờ khi một bộ đồ từng 30 USD nay vọt lên 50 USD. Cả hai gã khổng lồ thương mại điện tử Trung Quốc không còn đường lui. Họ buộc phải chuyển từ mô hình giao hàng xuyên biên giới sang lưu kho nội địa, nộp thuế và tuân thủ mọi quy định hải quan – những chi phí mà họ từng né tránh để đè bẹp đối thủ.
An ninh quốc gia: Hơn cả một cuộc chiến thương mại
Cuộc chiến này không chỉ dừng ở thương mại. Báo cáo An ninh Nội địa năm 2023 của Mỹ đã phơi bày một sự thật đáng báo động: lỗ hổng De Minimis không chỉ bị lợi dụng để né thuế mà còn là con đường vận chuyển hàng giả, hàng nguy hiểm, và thậm chí cả tiền chất fentanyl – chất gây ra khủng hoảng ma túy chết người tại Mỹ. Tổng thống Trump đã tuyên bố mạnh mẽ: “Chúng ta sẽ không để Trung Quốc tiếp tục lừa dối người lao động và doanh nghiệp Mỹ.” Đây là một trận tuyến kinh tế gắn liền với an ninh quốc gia, nơi từng gói hàng nhỏ bé có thể trở thành mối đe dọa tiềm tàng.
Trong khi Temu và Shein chật vật thích nghi, các nhà bán lẻ nội địa Mỹ như Walmart, Target, và Old Navy đang trỗi dậy. Sau nhiều năm bị bóp nghẹt bởi làn sóng hàng giá rẻ miễn thuế, họ giờ đây được hưởng một sân chơi công bằng hơn. Các hiệp hội bán lẻ Mỹ đã vận động mạnh mẽ, thúc đẩy một dự luật lưỡng đảng tại Quốc hội nhằm hạ ngưỡng miễn thuế xuống còn 10 hoặc 50 USD, thậm chí loại bỏ hoàn toàn một số mặt hàng khỏi diện ưu đãi. Thông điệp từ Washington rất rõ ràng: nếu muốn kinh doanh tại Mỹ, mọi công ty phải chơi theo cùng một luật.
Chiến thuật “Made in Mexico”: Mặt trận mới của Trung Quốc
Tuy nhiên, Bắc Kinh không dễ dàng chịu khuất phục. Khi cửa chính vào thị trường Mỹ bị đóng sập, Trung Quốc lập tức mở ra một mặt trận mới: Mexico. Tận dụng Hiệp định Thương mại Mỹ-Mexico-Canada (USMCA), các công ty Trung Quốc chuyển linh kiện bán thành phẩm sang Mexico, lắp ráp, đóng gói, dán nhãn “Made in Mexico” và đưa hàng vào Mỹ như sản phẩm Bắc Mỹ chính gốc. Khu công nghiệp Hofusan, cách biên giới Texas 200 km, đã trở thành điểm nóng với hơn 20 công ty Trung Quốc hoạt động và 20 công ty khác chuẩn bị gia nhập, với tổng vốn đầu tư 1,5 tỷ USD. Tính đến năm 2025, hơn 400 nhà máy Trung Quốc đã đặt tại Mexico, tạo ra 135.000 việc làm – nhưng không phải cho người Mỹ, mà để hợp pháp hóa con đường hàng hóa Trung Quốc đội lốt Mexico.
Kết quả là thâm hụt thương mại của Mỹ với Mexico tăng gấp đôi, từ 78 tỷ USD năm 2018 lên 172 tỷ USD năm 2024. Washington nhanh chóng phản ứng bằng cách áp thuế 25% lên hàng hóa từ Mexico và Canada vào tháng 5 năm 2025, nhưng chiến thuật “Made in Mexico” của Trung Quốc vẫn là một thách thức lớn. Đây là một cuộc xâm nhập thương mại tinh vi, diễn ra trong sự im lặng nguy hiểm, và nếu Mỹ không hành động kịp thời, họ có nguy cơ bị đánh bọc sườn lần nữa.
Hệ lụy cho người tiêu dùng: Giá đắt của công bằng
Trong khi Mỹ đạt được mục tiêu xóa bỏ lợi thế chi phí không công bằng của Temu và Shein, cái giá phải trả lại rơi vào tay người tiêu dùng Mỹ, đặc biệt là nhóm thu nhập thấp. Những chiếc áo phông 3 USD, ốp điện thoại 2 USD giờ đây chỉ còn là dĩ vãng. Giá cả tăng vọt, thời gian giao hàng kéo dài, và mọi tiện ích từng có từ mô hình giao hàng xuyên biên giới đã biến mất. Các nhà bán lẻ như Temu giờ phải nhập hàng số lượng lớn, lưu kho nội địa và chịu mọi chi phí hải quan – tất cả đều được chuyển hóa thành giá bán. Một số chuyên gia gọi đây là “thuế ngược đòn”, bởi nó đánh thẳng vào ví tiền của người tiêu dùng, đặc biệt là những người phụ thuộc vào hàng giá rẻ.
Tâm lý xã hội cũng bắt đầu thay đổi. Người dân Mỹ, vốn quen với sự tiện lợi và giá rẻ, giờ đây đặt câu hỏi: Liệu chiến thắng trong cuộc chiến thương mại này có đáng để họ gánh chịu chi phí cao hơn? Trong khi các doanh nghiệp nội địa ăn mừng sự trở lại của sân chơi công bằng, người tiêu dùng lại cảm nhận rõ ràng những vết thương kinh tế mà cuộc chiến này để lại.
Cuộc chiến chưa ngã ngũ
Dù đã đạt được những thắng lợi bước đầu, trận chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc vẫn chưa kết thúc. Bắc Kinh đáp trả bằng thuế trả đũa lên hàng Mỹ, kéo cả hai nền kinh tế vào một chuỗi “ăn miếng trả miếng”. Một thỏa thuận tạm thời được ký vào ngày 14 tháng 4 năm 2025, giảm thuế từ 145% xuống 30% trong 90 ngày, nhưng đặc quyền miễn thuế De Minimis vẫn bị khai tử. Temu và Shein, dù không rút lui hoàn toàn, đã phải thu hẹp quy mô và tái cấu trúc toàn bộ mô hình kinh doanh để thích nghi với luật chơi mới.
Trong khi Temu chuyển hướng sang các thị trường như châu Âu, Mỹ Latinh và Đông Nam Á, Shein lại linh hoạt hơn với chiến lược đa dạng hóa chuỗi cung ứng, từ Việt Nam, Thổ Nhĩ Kỳ đến Brazil. Tuy nhiên, cả hai đều phải đối mặt với thực tế rằng chi phí sản xuất và vận hành tăng cao sẽ làm xói mòn biên lợi nhuận. Cuộc chiến này không chỉ là câu chuyện của hai công ty, mà là biểu tượng của một giai đoạn mới trong thương mại toàn cầu – nơi luật chơi trở nên nghiêm ngặt hơn, công bằng hơn, nhưng cũng đầy rủi ro hơn.
Hơn nữa, Mỹ không đơn độc trong cuộc chiến này. Liên minh châu Âu đang chuẩn bị siết chặt nhập khẩu, chặn hàng giả và tăng cường công bằng thuế trong giao dịch xuyên biên giới. Một kỷ nguyên mới của thương mại điện tử toàn cầu đã bắt đầu, nơi những kẻ từng sống nhờ lách luật phải đối mặt với lựa chọn khắc nghiệt: thích nghi hoặc bị loại bỏ. Liệu đây là dấu chấm hết cho mô hình giá rẻ toàn cầu, hay chỉ là một bước lùi chiến thuật của Trung Quốc? Câu trả lời vẫn còn bỏ ngỏ, nhưng một điều chắc chắn: cuộc chiến này sẽ tiếp tục định hình lại bản đồ thương mại thế giới trong nhiều năm tới.