Ngày 2 tháng 6 năm 2025, mặt trận Ukraine bùng nổ với những diễn biến khiến cả thế giới phải rúng động. Một chiến dịch tấn công táo bạo, được lên kế hoạch tỉ mỉ trong hơn 18 tháng, đã giáng một đòn chí mạng vào sức mạnh không quân chiến lược của Nga, phá hủy phi đội máy bay trị giá 7 tỷ USD và làm lung lay niềm kiêu hãnh của Điện Kremlin. Trong bối cảnh chiến trường Zaporizhzhia tiếp tục nóng bỏng và các cuộc đàm phán hòa bình được nối lại, Ukraine không chỉ chứng minh khả năng quân sự vượt trội mà còn khẳng định vị thế ngoại giao mạnh mẽ, đẩy Nga vào thế bị động chưa từng thấy. Đây là thời khắc lịch sử, nơi sự kiên cường của một quốc gia nhỏ bé đang viết lại cục diện của cuộc xung đột.
Sáng sớm ngày 1 tháng 6, Ukraine công bố chi tiết về một chiến dịch tấn công chưa từng có tiền lệ, nhắm vào các căn cứ không quân chiến lược của Nga nằm sâu trong lãnh thổ đối phương. Hai căn cứ không quân Orlandia và Belaya, cách biên giới Ukraine hàng nghìn kilômét, đã trở thành mục tiêu của các cuộc tập kích bằng máy bay không người lái (UAV) được trang bị trí tuệ nhân tạo (AI) tiên tiến. Căn cứ Orlandia, nằm ở tỉnh Murmansk gần vòng cung Bắc Cực, là nơi đồn trú của các máy bay ném bom chiến lược Tu-95 Bear và Tu-160 Blackjack. Trong khi đó, căn cứ Belaya, tọa lạc tại tỉnh Irkutsk ở Siberia, cách khu vực do Ukraine kiểm soát tới hơn 4.500 km, là căn cứ chính của các máy bay Tu-22M3 Backfire. Việc Ukraine có thể tấn công chính xác các mục tiêu ở khoảng cách xa như vậy không chỉ là một kỳ tích quân sự mà còn là lời cảnh báo đanh thép về sự mong manh của hệ thống phòng thủ Nga.
Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) tiết lộ rằng chiến dịch này, mang tên mã “Spider Web” (Mạng Nhện), sử dụng 150 UAV tấn công nhỏ và 300 quả đạn, trong đó 116 UAV đã được phóng đi. Các UAV này, do Ukraine tự phát triển, được tích hợp AI có khả năng tự động xác định mục tiêu và điều chỉnh lộ trình, vượt qua hệ thống phòng thủ của Nga. Những hình ảnh do SBU công bố cho thấy các UAV được giấu trong các cabin gỗ di động, được vận chuyển bí mật đến gần các căn cứ không quân Nga trước khi phóng. Một bức ảnh đặc biệt gây chú ý: Trưởng phòng SBU Vasyl Maliuk nghiên cứu chi tiết các điểm yếu cấu trúc của máy bay Tu-95 và Tu-22M3, với chú thích chỉ rõ các vị trí dễ bị tổn thương như giá treo tên lửa hành trình Kh-101 và thùng nhiên liệu. Tất cả các bộ phận sử dụng trong chiến dịch đều được sản xuất tại Ukraine hoặc có nguồn gốc từ Trung Quốc, loại bỏ hoàn toàn sự phụ thuộc vào công nghệ phương Tây. Đây là minh chứng cho sự tự lực và sáng tạo của Ukraine trong bối cảnh chiến tranh khắc nghiệt.
Kết quả của chiến dịch “Spider Web” là một đòn giáng mạnh mẽ: hơn 40 máy bay ném bom chiến lược và cảnh báo sớm A-50 của Nga đã bị phá hủy, chiếm tới 34% phi đội mang tên lửa hành trình chiến lược của Moscow. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy gọi đây là “thành tựu độc lập” của đất nước, được chuẩn bị trong hơn 18 tháng và có “tầm ảnh hưởng sâu rộng nhất” từ trước đến nay. Ông nhấn mạnh: “Những hành động này chắc chắn sẽ được ghi vào sách lịch sử.” Zelenskyy tiết lộ thêm rằng các lực lượng Ukraine đã hoạt động ngay sát văn phòng của Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) tại một khu vực do Nga kiểm soát, một chi tiết gây sốc về mức độ thâm nhập của tình báo Ukraine. Tất cả các nhân viên tham gia chiến dịch đã rút lui an toàn trước khi chiến dịch diễn ra, thể hiện sự chuẩn bị kỹ lưỡng và tính chuyên nghiệp của Kyiv.
Trong khi Nga còn đang loay hoay với tổn thất chưa từng có, chiến trường Zaporizhzhia tiếp tục chứng kiến những bước tiến quân sự ấn tượng của Ukraine. Một cuộc không kích bằng máy bay MiG-29, sử dụng bom dẫn đường AASM-250 Hammer do Pháp cung cấp, đã san bằng một căn cứ UAV của Nga tại làng Ivanivka. Bom AASM, với khả năng dẫn đường bằng GPS, quán tính, laser hoặc hồng ngoại, đã được điều chỉnh để tích hợp với các máy bay do Liên Xô thiết kế như MiG-29 và Su-25. Pháp, với cam kết hỗ trợ Ukraine, đã tăng sản lượng AASM lên 40% trong năm 2024, cung cấp hàng trăm bộ dẫn đường cho Kyiv. Cuộc tấn công này không chỉ phá hủy các thiết bị giám sát và trinh sát của Nga mà còn làm gián đoạn chuỗi cung ứng hậu cần của Moscow trong khu vực.
Cùng lúc đó, một đoàn tàu quân sự Nga chở nhiên liệu và thực phẩm tới Crimea đã bị phá hủy gần Melitopol, làm tê liệt tuyến đường hậu cần quan trọng của Nga trên bán đảo này. Tình báo quân sự Ukraine (HUR) tuyên bố rằng cuộc chiến chống lại các tuyến hậu cần của Nga vẫn tiếp diễn, dù không trực tiếp nhận trách nhiệm về vụ tấn công. Đồng thời, hai vụ sập cầu tại các tỉnh biên giới Bryansk và Kursk của Nga đã làm gián đoạn hoạt động vận tải đường sắt, với ít nhất bảy người thiệt mạng và hàng chục người bị thương. Giới chức Nga cáo buộc đây là hành động phá hoại có chủ đích, không loại trừ khả năng liên quan đến Ukraine. Những sự kiện này càng làm gia tăng áp lực lên hệ thống phòng thủ và hậu cần vốn đã rạn nứt của Nga.
Giữa lằn ranh khốc liệt của chiến tranh, Ukraine cũng thể hiện sự linh hoạt trên mặt trận ngoại giao. Tổng thống Zelenskyy xác nhận Kyiv sẽ tham gia vòng đàm phán thứ hai với Nga tại Istanbul vào ngày 2 tháng 6, do Bộ trưởng Quốc phòng Rustem Umerov dẫn đầu. Sau ba năm gián đoạn, cuộc đàm phán này đánh dấu một bước tiến quan trọng, với các ưu tiên của Ukraine bao gồm lệnh ngừng bắn vô điều kiện, trả tự do cho tù nhân và thiết lập một nền hòa bình bền vững. Nga, dưới sức ép từ những thất bại trên chiến trường, đã đề xuất một bản ghi nhớ với các điều khoản ngừng bắn, nhưng Kyiv nhấn mạnh rằng mọi tài liệu phải được xem xét kỹ lưỡng để đảm bảo an toàn cho quá trình thương lượng. Bộ trưởng Umerov lưu ý rằng Nga dường như không hướng tới một lệnh ngừng bắn tạm thời mà muốn một giải pháp lâu dài, nhưng sự chậm trễ trong việc chuyển giao tài liệu từ Moscow cho thấy sự thiếu nhất quán trong chiến lược của Điện Kremlin.
Những diễn biến này không chỉ là câu chuyện về chiến thắng quân sự mà còn là minh chứng cho sự kiên cường và tinh thần bất khuất của người dân Ukraine. Trong khi Nga loạng choạng trước những đòn tấn công bất ngờ, Ukraine đã chứng minh rằng họ không chỉ chiến đấu để tồn tại mà còn để định hình tương lai của khu vực. Từ những căn cứ không quân bị san phẳng đến những đoàn tàu bị phá hủy, từ các cuộc không kích chính xác đến những bước đi ngoại giao táo bạo, Kyiv đang gửi đi một thông điệp rõ ràng: Nga không thể xem thường ý chí của một dân tộc quyết tâm bảo vệ chủ quyền. Chiến dịch “Spider Web” và những thành công liên tiếp trên chiến trường là lời khẳng định rằng Ukraine không chỉ sống sót mà còn đang thay đổi luật chơi, khiến cả thế giới phải dõi theo từng bước đi của họ.