Trong những ngày gần đây, thế giới chứng kiến một loạt diễn biến địa chính trị đầy kịch tính, từ chiến trường khốc liệt ở Ukraine đến những tín hiệu bất thường từ Bắc Kinh, nơi truyền thông nhà nước Trung Quốc dường như đang gửi đi những thông điệp chính trị sắc lạnh nhắm vào chính Chủ tịch Tập Cận Bình. Trong khi đó, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump tiếp tục khuấy động dư luận với những phát ngôn gây tranh cãi về cuộc chiến Nga-Ukraine, đồng thời thể hiện sự kiềm chế đáng ngạc nhiên trong việc chỉ trích Trung Quốc về vai trò hỗ trợ Moscow. Những diễn biến này không chỉ làm rung chuyển các mối quan hệ quốc tế mà còn đặt ra câu hỏi về sự ổn định quyền lực ở các cường quốc và tương lai của các cuộc đàm phán thương mại toàn cầu.
Tại Ukraine, lực lượng vũ trang nước này đang đạt được những bước tiến đáng kể trong cuộc chiến chống lại Nga, đặc biệt tại khu vực Kharkiv. Đơn vị UAV Phoenix thuộc lữ đoàn Promstar đã ghi dấu ấn với những cuộc tấn công chính xác, phá hủy hàng loạt tài sản quân sự quan trọng của Nga. Hệ thống pháo nhiệt áp TOS-1A Solntsepyok, một trong những vũ khí đáng sợ nhất của Nga, đã bị vô hiệu hóa, đánh dấu một thất bại chiến thuật nghiêm trọng. Ngoài ra, hai xe tăng, bao gồm một chiếc T-72B3 hiện đại, cùng một xe bọc thép, một khẩu pháo lựu D-30 và hệ thống tác chiến điện tử R-330Zh Zhitel cũng bị phá hủy. Những cuộc tấn công này không chỉ làm suy yếu khả năng chiến đấu của Nga mà còn phơi bày lỗ hổng trong hệ thống hậu cần và điều phối của họ. Các kho nhiên liệu, xe tải quân sự và phương tiện trinh sát của Nga cũng trở thành mục tiêu, cho thấy sự chuyển dịch chiến lược của Ukraine hướng tới việc triệt hạ các nút kiểm soát và liên lạc then chốt của đối phương. Những thành công này không chỉ củng cố tinh thần chiến đấu của Ukraine mà còn gửi đi một thông điệp mạnh mẽ tới Moscow: Kyiv không hề khuất phục, bất chấp những cuộc trả đũa khốc liệt từ Nga.
Tuy nhiên, trong bối cảnh Ukraine ghi điểm trên chiến trường, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump lại gây sốc khi đổ lỗi cho Kyiv vì đã “khiêu khích” Nga thông qua chiến dịch đặc biệt mang tên “Mạng Nhện”. Trong một phát biểu vào ngày 6 tháng 6, ông Trump khẳng định rằng chiến dịch này đã tạo cớ cho Tổng thống Nga Vladimir Putin tiến hành các cuộc không kích dữ dội vào các thành phố Ukraine, khiến 80 người bị thương và 4 người thiệt mạng, bao gồm cả lực lượng ứng cứu. “Họ đã cho Putin một cái cớ để ném bom dữ dội,” Trump nói, nhấn mạnh sự không hài lòng của mình với cách tiếp cận của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Lời chỉ trích này đến ngay sau khi ông Trump cảnh báo về khả năng Nga trả đũa mạnh mẽ, một dự đoán nhanh chóng trở thành hiện thực với các cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV vào Kyiv và các khu vực khác vào đêm ngày 5, rạng sáng ngày 6 tháng 6. Dù liên tục kêu gọi chấm dứt xung đột, Trump vẫn duy trì áp lực lên Moscow thông qua các lệnh trừng phạt, nhưng ông lại chọn cách né tránh chỉ trích trực tiếp Trung Quốc – một đồng minh quan trọng của Nga – trong bối cảnh Washington đang điều chỉnh các ưu tiên chính sách đối ngoại.
Sự kiềm chế của Trump trong việc đối đầu với Bắc Kinh đánh dấu một sự chuyển dịch đáng chú ý trong lập trường của Hoa Kỳ. Theo các nguồn tin từ Bloomberg, chính quyền Trump đang hạ thấp vấn đề cuộc chiến Nga-Ukraine trong danh sách ưu tiên, tập trung thay vào đó vào các vấn đề song phương với Trung Quốc như thuế quan, công nghệ và đất hiếm. Động thái này trái ngược hoàn toàn với lập trường của các nước G7, vốn liên tục chỉ trích Trung Quốc vì hỗ trợ Nga. Trong cuộc điện đàm gần đây với Chủ tịch Tập Cận Bình, Trump không hề đề cập đến vấn đề Ukraine hay Nga, mà thay vào đó ưu tiên thảo luận về các vấn đề thương mại và an ninh. Sự thay đổi này phản ánh nỗ lực của Trump nhằm phá vỡ các chính sách đối ngoại của người tiền nhiệm Joe Biden, đồng thời mở đường cho các cuộc đàm phán thương mại quan trọng giữa Washington và Bắc Kinh, dự kiến diễn ra tại London vào tuần tới. Tuy nhiên, giới quan sát cảnh báo rằng sự kiềm chế này có thể làm suy yếu liên minh G7 và tạo cơ hội cho Trung Quốc tiếp tục hỗ trợ Nga mà không phải chịu áp lực trực tiếp từ Hoa Kỳ.
Trong khi đó, tại Trung Quốc, một sự kiện truyền thông bất thường đang làm dấy lên những đồn đoán về sự ổn định quyền lực của Chủ tịch Tập Cận Bình. Trong bản tin về cuộc điện đàm giữa ông Tập và Tổng thống Trump vào ngày 5 tháng 6, Tân Hoa Xã, cơ quan ngôn luận hàng đầu của Đảng Cộng sản Trung Quốc, đã gây sốc khi bỏ qua chức danh “Chủ tịch nước” của ông Tập. Đây là một sự kiện chưa từng có tiền lệ, bởi theo thông lệ, các bản tin đối ngoại của Tân Hoa Xã luôn nhấn mạnh chức danh chính thức của ông Tập. Bản tin đầu tiên, được phát vào lúc 20:50 theo giờ Bắc Kinh, chỉ gọi ông Tập là “Tập Cận Bình” mà không đề cập đến bất kỳ chức vụ nào. Chỉ ba phút sau, một bản tin sửa đổi được phát đi, bổ sung chức danh “Chủ tịch nước”, nhưng điều kỳ lạ là bản tin gốc không bị xóa hay đính chính. Thậm chí, một video do nữ phóng viên Lưu Sướng dẫn tin sau đó tiếp tục sử dụng phiên bản không đề cập chức danh, làm gia tăng nghi ngờ về một sự cố có chủ ý.
Giới phân tích chính trị tại Trung Quốc và quốc tế đang xôn xao trước sự việc này. Nhà bình luận Đường Tĩnh Viễn gọi đây là “một tai nạn chính trị nghiêm trọng”, cho rằng việc bỏ qua chức danh của ông Tập không thể là lỗi kỹ thuật đơn thuần mà là một tín hiệu chính trị rõ ràng từ tầng cao nhất của Đảng Cộng sản Trung Quốc. “Xét theo nguyên tắc biên tập của truyền thông nhà nước, đây là một sự cố không thể xảy ra ngẫu nhiên,” ông Đường nhận định. “Rõ ràng có một thế lực đứng sau muốn gửi thông điệp rằng quyền lực của ông Tập đang lung lay.” Nhà bình luận Vương Hách còn đi xa hơn, cho rằng chỉ thị này có thể đến từ một nhân vật hoặc nhóm quyền lực mới, người đang ngầm ám chỉ rằng ông Tập đã bị tước bỏ thực quyền. Những đồn đoán này càng được củng cố khi Tân Hoa Xã không gỡ bỏ bản tin sai, một động thái bất thường đối với cơ quan truyền thông vốn được kiểm soát chặt chẽ.
Sự kiện này diễn ra trong bối cảnh ông Tập mời Tổng thống Trump thăm Trung Quốc, một lời mời được cho là đã được hai bên thống nhất từ trước. Giới phân tích như ông Đường Tĩnh Viễn cho rằng lời mời này có thể là một phần của kịch bản nhằm ổn định tình hình chính trị nội bộ Trung Quốc, đặc biệt nếu ông Tập thực sự đang đối mặt với nguy cơ mất quyền. “Nếu ông Tập bị thay thế, đó sẽ là một cơn địa chấn chính trị,” ông Đường cảnh báo, đồng thời lưu ý rằng sự can dự của Mỹ vào chính trường Trung Quốc không phải là điều mới mẻ. Trong lịch sử, các lãnh đạo mới của Đảng Cộng sản Trung Quốc thường tìm cách thiết lập quan hệ với Washington ngay sau khi lên nắm quyền, và chuyến thăm tiềm năng của Trump có thể là cơ hội để một thế lực mới củng cố vị thế.
Trên mặt trận kinh tế, căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc tiếp tục leo thang, dù một thỏa thuận tạm thời đạt được tại Geneva đã giúp giảm bớt một số thuế quan và thúc đẩy thị trường chứng khoán Mỹ. Tuy nhiên, các vấn đề cốt lõi như xuất khẩu đất hiếm, ma túy fentanyl và mô hình kinh tế do nhà nước Trung Quốc chi phối vẫn chưa được giải quyết. Trung Quốc gần đây đã nới lỏng xuất khẩu đất hiếm cho ba hãng ô tô Mỹ, nhưng động thái này được xem là chiến lược nhằm xoa dịu áp lực từ Washington hơn là một sự nhượng bộ thực sự. Trong khi đó, các công ty Mỹ tại Trung Quốc đang đối mặt với áp lực kép từ thuế quan của Mỹ và chính sách kiểm soát xuất khẩu của Bắc Kinh. Một khảo sát của Hội đồng Thương mại Mỹ tại Trung Quốc cho thấy không có công ty nào chuyển sản xuất về Mỹ, mà thay vào đó chọn địa phương hóa hoặc chuyển sang các nước thứ ba, phản ánh sự phức tạp của chuỗi cung ứng toàn cầu.
Trong bối cảnh chiến tranh UAV đang tái định hình chiến trường ở Ukraine, Tổng thống Trump cũng ký các sắc lệnh hành pháp nhằm tăng cường sản xuất drone nội địa và hạn chế các sản phẩm từ Trung Quốc, nhắm vào các hãng như DJI và Autel Robotics. Động thái này không chỉ nhằm bảo vệ an ninh quốc gia mà còn phản ánh xu hướng cạnh tranh công nghệ ngày càng khốc liệt giữa các cường quốc. Trong khi đó, các lệnh trừng phạt mới của Mỹ nhắm vào mạng lưới rửa tiền của Iran tại Hồng Kông và UAE cho thấy Washington vẫn duy trì chiến lược “áp lực tối đa” với Tehran, dù các cuộc đàm phán hạt nhân vẫn bế tắc.
Những diễn biến này, từ chiến trường Ukraine đến hành lang quyền lực ở Bắc Kinh, từ các cuộc đàm phán thương mại đến cạnh tranh công nghệ, đang vẽ nên một bức tranh thế giới đầy biến động. Từng động thái, từng phát ngôn đều mang theo những ẩn ý sâu xa, báo hiệu một giai đoạn mới của bất ổn và thay đổi trong trật tự toàn cầu.