Ngày 6 tháng 6 năm 2025, thế giới đang chứng kiến một bước ngoặt đầy kịch tính trong cuộc xung đột Nga-Ukraine, khi Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump được cho là đã bí mật bày tỏ sự thán phục đối với chiến dịch táo bạo mang tên “Mạng Nhện” của Ukraine, một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhắm vào các căn cứ không quân chiến lược sâu trong lãnh thổ Nga. Đồng thời, Mỹ công khai thừa nhận Nga là mối đe dọa lớn nhất đối với an ninh khu vực châu Âu - Đại Tây Dương, trong khi Nhật Bản cam kết hỗ trợ tài chính mạnh mẽ cho Ukraine. Những diễn biến này không chỉ làm dấy lên lo ngại về nguy cơ leo thang căng thẳng mà còn phơi bày những mâu thuẫn trong chính sách đối ngoại của chính quyền Trump, đặt NATO và các đồng minh vào thế khó trong bối cảnh địa chính trị ngày càng bất ổn.
Chiến dịch Mạng Nhện, do Cơ quan An ninh Ukraine (SPU) thực hiện vào ngày 1 tháng 6, là một đòn đánh bất ngờ và đầy táo bạo. Với 117 máy bay không người lái được phóng từ các xe tải ngụy trang bên trong lãnh thổ Nga, Ukraine đã nhắm vào bốn căn cứ không quân chiến lược, nơi đặt các oanh tạc cơ TU-95 và TU-22M3 – những vũ khí thường xuyên phóng tên lửa hành trình tàn phá các thành phố Ukraine. Kết quả là 41 máy bay bị phá hủy hoặc hư hại, với thiệt hại ước tính lên tới 7 tỷ USD. Đây không chỉ là một chiến thắng quân sự mà còn là biểu tượng cho sự kiên cường và sáng tạo của Ukraine trong cuộc chiến chống lại gã khổng lồ Nga. Theo nguồn tin từ AiOS, Tổng thống Trump, trong các cuộc trao đổi riêng tư, đã mô tả cuộc tấn công này là “mạnh mẽ” và “ngầu”, thậm chí so sánh hành động của Ukraine như “một con chó chihuahua tấn công một con chó lớn hơn”. Tuy nhiên, sự hào hứng của ông dường như chỉ được giữ kín trong vòng thân cận, khi Trump vẫn chưa công khai bình luận về vụ việc – một dấu hiệu cho thấy sự thận trọng trong lập trường chính thức của ông.
Trong khi đó, cuộc điện đàm kéo dài hơn một giờ giữa Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin vào ngày 4 tháng 6 đã làm dấy lên nhiều đồn đoán. Theo người phát ngôn Điện Kremlin, Dmitry Peskov, Putin đã thông báo với Trump về kế hoạch đáp trả của Nga. Tướng về hưu Kurtis Koch, đặc phái viên của Mỹ về Ukraine, cảnh báo rằng các cuộc tấn công như Mạng Nhện có thể đẩy Nga vào thế xem đó là mối đe dọa đối với “hệ thống sinh tồn quốc gia”, ám chỉ bộ ba hạt nhân của Moscow. Lời cảnh báo này không chỉ làm nổi bật nguy cơ leo thang mà còn đặt ra câu hỏi về ý định thực sự của Trump khi ông dường như đang chơi một ván cờ kép: vừa ngầm ủng hộ Ukraine, vừa tìm cách duy trì đối thoại với Nga.
Trên mặt trận ngoại giao, Mỹ đang đối mặt với những thách thức nội tại trong liên minh NATO. Ngày 5 tháng 6, Đại sứ Mỹ tại NATO, Matthew Winker, đã kêu gọi các đồng minh châu Âu tăng ngân sách quốc phòng lên 5% GDP, nhấn mạnh rằng Nga là “mối đe dọa lớn nhất” đối với an ninh khu vực. Phát biểu tại trụ sở NATO, Winker cảnh báo rằng Moscow có thể tái thiết lực lượng quân sự trong vòng 5 năm hoặc ít hơn, đòi hỏi châu Âu phải hành động khẩn cấp để củng cố khả năng phòng thủ tập thể. Tuy nhiên, lời kêu gọi này lại bị lu mờ bởi những tín hiệu mâu thuẫn từ chính quyền Trump. Đặc phái viên Kurtis Koch gần đây tuyên bố Mỹ sẵn sàng đàm phán về việc ngừng mở rộng NATO, một động thái làm dấy lên lo ngại rằng Washington có thể giảm hỗ trợ cho Ukraine. Thêm vào đó, việc một quan chức mới được Trump bổ nhiệm từng ra lệnh đình chỉ viện trợ quân sự cho Ukraine vào năm 2019 càng làm gia tăng sự bất an trong nội bộ NATO. Những mâu thuẫn này không chỉ làm suy yếu lòng tin của các đồng minh mà còn đặt ra câu hỏi về cam kết lâu dài của Mỹ trong việc đối phó với Nga.
Trong bối cảnh đó, Nhật Bản đã nổi lên như một đồng minh đáng tin cậy của Ukraine. Ngày 5 tháng 6, Bộ trưởng Tài chính Ukraine Serhiy Marchenko và đại diện Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) Hideki Masunaga đã ký kết thỏa thuận về khoản vay 471,9 tỷ yên (khoảng 3 tỷ USD) nhằm hỗ trợ tài chính cho Ukraine. Đây là một phần của sáng kiến ERA do G7 khởi xướng, sử dụng lợi nhuận từ tài sản Nga bị đóng băng để cung cấp tổng cộng 50 tỷ USD cho Ukraine. Khoản vay này sẽ được sử dụng để phục hồi kinh tế và tăng cường khả năng chống chịu của Ukraine trước các tác động của cuộc xâm lược Nga. Sự hỗ trợ của Nhật Bản không chỉ mang ý nghĩa tài chính mà còn là một thông điệp mạnh mẽ về sự đoàn kết quốc tế, trong bối cảnh Mỹ và một số đồng minh phương Tây đang chùn bước.
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất đối với Ukraine có thể không chỉ đến từ Nga mà còn từ sự hỗ trợ ngầm của Trung Quốc dành cho Moscow. Theo các quan chức Ukraine, Trung Quốc đã âm thầm cung cấp linh kiện quan trọng cho Nga, giúp nước này vượt qua Ukraine trong cuộc đua sản xuất máy bay không người lái (UAV) tầm xa. Tính đến đầu năm 2025, 80% linh kiện điện tử trong UAV của Nga được cho là có nguồn gốc từ Trung Quốc, bao gồm hệ thống định vị, quang học và động cơ. Dù Bắc Kinh phủ nhận các cáo buộc, nhưng thực tế cho thấy Nga đã tăng sản lượng UAV từ 15.000 chiếc trong năm 2024 lên hơn 30.000 chiếc trong năm 2025, với mục tiêu đạt 2 triệu UAV chiến thuật trong năm nay. Trong khi đó, Ukraine, dù đã sản xuất 1 triệu UAV FPV vào năm 2024 và đặt mục tiêu 2,5 triệu UAV chiến thuật vào năm 2025, đang dần mất đi lợi thế ban đầu. Tổng thống Volodymyr Zelenskyy cảnh báo rằng Nga hiện sản xuất 300 UAV tầm xa mỗi ngày, gấp ba lần con số 100 của Ukraine. Sự chênh lệch này không chỉ là vấn đề công nghệ mà còn phản ánh sự bất bình đẳng trong tiếp cận nguồn lực, khi Trung Quốc hạn chế Ukraine tiếp cận các thiết bị như UAV Mavic, trong khi Nga vẫn dễ dàng mua được.
Cuộc điện đàm giữa Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào ngày 5 tháng 6 càng làm phức tạp thêm tình hình. Trong bối cảnh căng thẳng thương mại leo thang, Tập đã cảnh báo Trump về các biện pháp thương mại gây xáo trộn kinh tế toàn cầu và nhấn mạnh vấn đề Đài Loan. Tuy nhiên, Trump lại tuyên bố trên mạng xã hội Truth Social rằng cuộc gọi “rất thành công”, tập trung vào thương mại và đạt được những kết quả tích cực. Ông tiết lộ rằng Trung Quốc đã đồng ý nới lỏng hạn chế đối với đất hiếm, và hai bên sẽ sớm tổ chức các cuộc đàm phán thương mại. Những tuyên bố lạc quan của Trump, dù vậy, không thể che giấu thực tế rằng mối quan hệ Mỹ-Trung đang đứng trên bờ vực của sự bất ổn, với những hệ lụy tiềm tàng cho cuộc xung đột Nga-Ukraine.
Trong khi đó, nội bộ Mỹ cũng đang chứng kiến những rạn nứt đáng lo ngại. Tỷ phú Elon Musk, từng là đồng minh thân cận của Trump, đã công khai chỉ trích Tổng thống sau khi Trump tuyên bố rằng ông không cần sự hỗ trợ của Musk để thắng cử năm 2024. Trong một loạt bài đăng trên mạng xã hội X, Musk gọi Trump là “vô ơn” và chỉ trích dự luật ngân sách “One Big Beautiful Bill” mà ông cho rằng sẽ làm trầm trọng thêm thâm hụt ngân sách Mỹ. Thậm chí, Musk còn ám chỉ mối liên hệ giữa Trump và tỷ phú ấu dâm Jeffrey Epstein, làm dấy lên những tranh cãi gay gắt. Sự rạn nứt này không chỉ là vấn đề cá nhân mà còn phản ánh sự chia rẽ trong liên minh chính trị của Trump, có thể ảnh hưởng đến khả năng lãnh đạo của ông trong các vấn đề quốc tế.
Ở khu vực Thái Bình Dương, Mỹ đang tăng cường hiện diện quân sự để đối phó với Trung Quốc. Cuối tháng 5 năm 2025, Không quân Mỹ đã triển khai máy bay trinh sát RC-135V Rivet Joint tới căn cứ Darwin, Australia, trong khuôn khổ cuộc tập trận Pitch Black 2025. Đây là một phần trong chiến lược thu thập thông tin tình báo tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, đặc biệt khi Trung Quốc mở rộng lực lượng tên lửa đạn đạo. Việc triển khai này không chỉ củng cố khả năng phản ứng nhanh của Mỹ mà còn gửi một thông điệp rõ ràng tới Bắc Kinh về sự hiện diện quân sự mạnh mẽ của Washington.
Trong bối cảnh đó, Nhật Bản đang đối mặt với khủng hoảng dân số nghiêm trọng, với tỷ lệ sinh giảm xuống mức thấp kỷ lục 686.061 trẻ sơ sinh trong năm 2024. Tình trạng này, cùng với dân số già hóa, đang đe dọa năng suất kinh tế và hệ thống phúc lợi của Nhật Bản. Thủ tướng Shigeru Ishiba gọi đây là “tình trạng khẩn cấp thầm lặng”, nhấn mạnh rằng đảo ngược xu hướng này là ưu tiên hàng đầu. Dù chính phủ đã triển khai các biện pháp hỗ trợ, nhưng các chuyên gia cảnh báo rằng Nhật Bản chỉ còn một cửa sổ hẹp trước năm 2030 để thay đổi tình hình.
Những diễn biến này, từ chiến dịch Mạng Nhện của Ukraine đến các động thái ngoại giao của Trump và những thách thức trong khu vực, đang định hình một thế giới đầy bất ổn. Trong khi Ukraine tiếp tục chiến đấu với sự kiên cường đáng kinh ngạc, các cường quốc toàn cầu đang bị cuốn vào một cuộc chơi địa chính trị phức tạp, nơi mỗi quyết định đều có thể thay đổi cục diện.