.png)
.png)
Ngày 2 tháng 6 năm 2025, một chiến dịch quân sự táo bạo của Ukraine đã giáng một đòn mạnh mẽ vào lực lượng không quân Nga, đẩy Moscow vào một cơn ác mộng chiến lược chưa từng có. Với mật danh “Mạng Nhện,” Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) đã triển khai một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) FPV nhắm vào 41 oanh tạc cơ hạng nặng tại năm căn cứ không quân trên lãnh thổ Nga, gây thiệt hại ước tính lên đến 7 tỷ USD. Đây không chỉ là một đòn đánh trực diện vào sức mạnh quân sự của Nga mà còn phơi bày sự mong manh của hệ thống phòng thủ và an ninh nội bộ dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Vladimir Putin. Trong khi đó, nền kinh tế Nga đang đứng trước bờ vực của ba mối đe dọa nghiêm trọng: khủng hoảng ngân hàng, các công ty ngừng trả cổ tức, và tăng trưởng kinh tế sụp đổ. Những diễn biến này, kết hợp với sự bất mãn ngày càng tăng trong quân đội Nga và các thất bại hậu cần, đang vẽ nên một bức tranh u ám về tương lai của cường quốc này.
Chiến dịch “Mạng Nhện” của Ukraine là một kiệt tác về chiến thuật và mưu lược. Trong suốt 18 tháng, SBU đã âm thầm chuẩn bị, vận chuyển các UAV FPV vào sâu trong lãnh thổ Nga, giấu chúng trong các xe tải trước khi kích hoạt từ xa để tấn công các căn cứ không quân chiến lược ở các khu vực Murmansk, Ingushetia, Ivanovo, Ryazan và Amur. Các mục tiêu bao gồm những oanh tạc cơ chủ lực như A-50, Tu-95 và Tu-22M3, vốn là xương sống trong năng lực phóng tên lửa tầm xa của Nga nhằm vào các thành phố Ukraine. Vụ tấn công đã vô hiệu hóa 34% số oanh tạc cơ mang tên lửa hành trình của Nga, làm tê liệt một phần đáng kể năng lực không quân chiến lược của Moscow. Video lan truyền trên mạng xã hội, dù chưa được xác minh, cho thấy những cột khói đen kịt bốc lên từ căn cứ Belaya ở Ingushetia, cách biên giới Ukraine hơn 4.000 km. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Giám đốc SBU Vasyl Malyuk đã trực tiếp giám sát chiến dịch này, khẳng định quyết tâm của Kiev trong việc đưa cuộc chiến trở lại sân nhà của Nga. “Chúng tôi sẽ tấn công họ trên biển, trên không, trên bộ, và nếu cần, từ dưới lòng đất,” SBU tuyên bố với một giọng điệu không khoan nhượng.
Thành công của chiến dịch này không chỉ là một chiến thắng quân sự mà còn là một đòn giáng mạnh vào uy tín của quân đội Nga và cơ quan an ninh FSB. Việc Ukraine có thể qua mặt toàn bộ hệ thống phòng không và tình báo của Nga để thực hiện một cuộc tấn công quy mô lớn như vậy phơi bày sự thiếu sót nghiêm trọng trong năng lực phòng thủ của Moscow. Một số nhà bình luận đã ví vụ tấn công này với “Trân Châu Cảng của Nga,” ám chỉ cuộc không kích bất ngờ của Nhật Bản vào Mỹ năm 1941. Trung tướng nghỉ hưu của quân đội Mỹ, Ben Hodges, từng là chỉ huy lực lượng Mỹ tại châu Âu, đã viết trên X: “Trong nhiều tháng, một số người cho rằng Ukraine không còn lá bài nào để chơi. Nhưng cuộc tấn công này cho thấy Ukraine vẫn nắm giữ những quân bài chủ lực.” Ông nhấn mạnh rằng sự kết hợp giữa ý chí kiên cường của người dân Ukraine, sự sáng tạo trong chiến lược quân sự, và việc sử dụng hiệu quả các UAV quang điện để đối phó với hệ thống chiến tranh điện tử của Nga đang tạo ra một bước ngoặt trên chiến trường.
Trong khi Nga còn đang choáng váng vì đòn đánh từ Ukraine, nền kinh tế của nước này đang đối mặt với ba mối đe dọa lớn, giống như những quả bom nổ chậm có thể làm sụp đổ nền tảng tài chính của chế độ Putin. Đầu tiên, hệ thống ngân hàng Nga đang đứng trước nguy cơ khủng hoảng nghiêm trọng. Theo Trung tâm Phân tích Kinh tế Vĩ mô và Dự báo Ngắn hạn (CMASF), sự biến động mạnh trên thị trường chứng khoán và tỷ lệ cung tiền cao đang làm gia tăng tính dễ tổn thương của các ngân hàng. Khả năng xảy ra một làn sóng rút tiền hàng loạt hoặc nhu cầu tái cấp vốn khổng lồ đang khiến các nhà phân tích lo ngại về một cuộc khủng hoảng hệ thống. Thứ hai, nhiều công ty lớn của Nga, bao gồm các gã khổng lồ năng lượng như Gazprom và Norilsk Nickel, đã buộc phải ngừng trả cổ tức do thị trường xấu đi và chi phí vay vốn tăng cao. Dự báo thu nhập của các công ty Nga trong năm 2024 đã giảm 6,9% so với năm trước, và khi điều chỉnh theo lạm phát, con số này lên đến 15%. Cuối cùng, tăng trưởng kinh tế của Nga đang sụt giảm nghiêm trọng. Tỷ lệ tăng trưởng trong quý đầu tiên của năm 2025 chỉ đạt 1,4%, thấp hơn nhiều so với mức 4,5% trong quý cuối năm 2024 và 5,4% của cùng kỳ năm ngoái. Các chuyên gia dự báo Nga có thể rơi vào suy thoái ngay từ mùa hè này, với tăng trưởng âm trở thành hiện thực.
Những khó khăn kinh tế này càng trở nên trầm trọng hơn bởi các lệnh trừng phạt quốc tế liên quan đến cuộc chiến ở Ukraine. Các biện pháp trừng phạt đã làm tê liệt khả năng tiếp cận thị trường tài chính toàn cầu của Nga, làm gia tăng lạm phát và thiếu hụt lao động. Hãng tin độc lập The Bell cảnh báo rằng nền kinh tế Nga không chỉ đang chậm lại mà còn có nguy cơ rơi vào một cuộc suy thoái toàn diện. Trong bối cảnh này, các công ty khai khoáng và năng lượng, vốn là trụ cột của nền kinh tế Nga, đang chịu áp lực nặng nề khi không thể trả cổ tức, đẩy các nhà đầu tư vào tình trạng hoảng loạn.
Bên cạnh những thất bại trên chiến trường và khủng hoảng kinh tế, quân đội Nga còn đang đối mặt với sự bất mãn ngày càng tăng trong nội bộ. Một video do lực lượng tấn công đổ bộ đường không Ukraine công bố vào ngày 31 tháng 5 cho thấy một nhóm lính Nga tại Kursk đã đầu hàng, tố cáo sự ngược đãi tàn bạo trong đơn vị của họ. Các binh sĩ này mô tả việc bị đánh đập, đe dọa và chịu áp lực vô nhân đạo, đến mức họ cho rằng bị giam cầm bởi Ukraine còn tốt hơn so với việc phục vụ trong quân đội Nga. Những hành vi ngược đãi này không phải là mới. Một báo cáo của tạp chí Foreign Policy năm 2023 đã phơi bày hệ thống trừng phạt tàn bạo trong quân đội Nga, bao gồm các hình phạt như đánh đập và tra tấn tâm lý, gợi nhớ đến các trại lao động thời Liên Xô. Một trường hợp được ghi nhận kể về một binh sĩ bị buộc ngồi xổm trong tuyết hàng giờ, dẫn đến phải cắt bỏ chân và bộ phận sinh dục. Những câu chuyện như vậy đang làm xói mòn tinh thần chiến đấu của quân đội Nga, khiến ngày càng nhiều binh sĩ chọn đầu hàng thay vì tiếp tục chiến đấu.
Trong một diễn biến khác, một đoàn tàu quân sự Nga chở nhiên liệu và thực phẩm đã bị phá hủy gần Melitopol vào sáng sớm ngày 1 tháng 6, làm gián đoạn tuyến hậu cần quan trọng đến Zaporizhzhia và Crimea. Dù Cơ quan Tình báo Quân sự Ukraine (GUR) không nhận trách nhiệm, họ khẳng định cuộc chiến chống lại hậu cần Nga vẫn tiếp diễn. Đồng thời, một cây cầu đường bộ ở Bryansk bị sập, khiến ít nhất bảy người thiệt mạng và 69 người bị thương, làm gia tăng áp lực lên hệ thống cơ sở hạ tầng của Nga. Những sự cố này cho thấy Moscow không chỉ thất bại trong việc bảo vệ các căn cứ quân sự mà còn không thể đảm bảo an toàn cho các tuyến hậu cần thiết yếu.
Trong bối cảnh Nga đang chật vật đối phó với những thất bại liên tiếp, Tổng thống Mỹ Donald Trump, hiện đang tại nhiệm, đã thể hiện lập trường cứng rắn trong việc hỗ trợ Ukraine và đối đầu với các đối thủ địa chính trị. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin, trong bài phát biểu tại Đối thoại Shangri-La, đã nhấn mạnh cam kết của Washington trong việc duy trì sự hiện diện mạnh mẽ tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương để đối phó với tham vọng bá quyền của Trung Quốc. Ông cũng ca ngợi học thuyết “hòa bình thông qua sức mạnh” của Tổng thống Trump, đồng thời cam kết tăng cường hợp tác quốc phòng với các đồng minh để đảm bảo ổn định khu vực. Những tuyên bố này không chỉ nhằm vào Trung Quốc mà còn gửi một thông điệp rõ ràng đến Moscow: Mỹ sẽ không khoan nhượng trước các hành động gây bất ổn.
Những diễn biến mới nhất cho thấy Nga đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng đa chiều, từ thất bại quân sự đến sụp đổ kinh tế và bất mãn nội bộ. Với mỗi ngày trôi qua, áp lực lên chế độ của Putin ngày càng gia tăng, trong khi Ukraine tiếp tục chứng minh rằng họ không chỉ có khả năng tự vệ mà còn có thể đưa cuộc chiến đến tận cửa ngõ của Moscow. Thế giới đang theo dõi chặt chẽ, khi tương lai của Nga dường như đang đứng trên bờ vực của sự bất ổn chưa từng có.