.png)
.png)
Ngày 22 tháng 6 năm 2025, sau khi Không quân Mỹ tiến hành các đợt không kích dữ dội vào các cơ sở hạt nhân trọng yếu của Iran, căng thẳng tại Trung Đông lập tức leo thang lên mức chưa từng có. Trong bối cảnh Iran đe dọa sẽ đóng cửa eo biển Hormuz – huyết mạch vận chuyển tới 20% lượng dầu và khí đốt toàn cầu – chính quyền Tổng thống Trump đã tung ra một nước cờ ngoại giao mạnh mẽ: công khai yêu cầu Trung Quốc phải sử dụng ảnh hưởng của mình để ngăn chặn Tehran thực hiện hành động “tự sát kinh tế” này.
Trên sóng truyền hình Fox News sáng Chủ nhật, Ngoại trưởng kiêm Cố vấn An ninh Quốc gia Marco Rubio nhấn mạnh: “Tôi kêu gọi chính phủ Trung Quốc hãy hành động, vì họ phụ thuộc rất lớn vào nguồn dầu đi qua eo biển Hormuz.” Ông cảnh báo, nếu Iran thực sự đóng cửa tuyến hàng hải chiến lược này, đó sẽ là “một sai lầm nghiêm trọng nữa, là tự sát kinh tế đối với họ.” Rubio khẳng định Mỹ đã chuẩn bị các phương án đối phó, nhưng nhấn mạnh tác động sẽ “gây hại nặng nề cho các nền kinh tế khác hơn là của Mỹ”.
Lời kêu gọi của Washington không chỉ là thông điệp ngoại giao, mà còn là đòn tâm lý nhắm thẳng vào Bắc Kinh – đối tác dầu mỏ lớn nhất của Iran, đồng thời là khách hàng nhập khẩu tới 80% lượng dầu xuất khẩu của Tehran. Trung Quốc, với vai trò là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, sẽ là nước chịu thiệt hại nặng nề nhất nếu Hormuz bị phong tỏa. Theo số liệu của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), mỗi ngày có khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 20% tiêu thụ toàn cầu, đi qua eo biển này. Nếu Hormuz bị đóng cửa, giá dầu có thể vượt ngưỡng 100 USD/thùng, đẩy kinh tế toàn cầu vào một cuộc khủng hoảng mới.
Bối cảnh căng thẳng càng thêm nghiêm trọng khi truyền thông Iran đưa tin quốc hội nước này đã thông qua nghị quyết cho phép đóng cửa eo biển Hormuz để đáp trả các cuộc không kích của Mỹ. Tuy nhiên, quyết định cuối cùng thuộc về Hội đồng An ninh Quốc gia tối cao Iran – cơ quan quyền lực nhất về an ninh, quốc phòng của nước này. Các tướng lĩnh Vệ binh Cách mạng Iran tuyên bố “phương án đóng Hormuz luôn nằm trên bàn và sẽ được thực hiện khi cần thiết”.
Rubio không ngần ngại nhấn mạnh: “Nếu họ làm vậy, người đầu tiên phải nổi giận là chính phủ Trung Quốc, vì phần lớn dầu của họ đi qua đây.” Ông cảnh báo việc phong tỏa eo biển Hormuz sẽ là “một động thái tự sát, bởi thế giới sẽ đồng loạt chống lại Iran nếu điều đó xảy ra.” Mỹ và đồng minh đã nhiều lần khẳng định sẽ bảo vệ tự do hàng hải tại Hormuz, với Hạm đội 5 đóng quân thường trực tại Bahrain sẵn sàng can thiệp quân sự nếu cần thiết.
Không chỉ Mỹ, các nền kinh tế lớn như Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ cũng sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng nếu nguồn cung dầu qua Hormuz bị gián đoạn. Dù Mỹ chỉ nhập khẩu khoảng 7% lượng dầu qua tuyến này, tác động dây chuyền lên giá năng lượng toàn cầu sẽ không thể tránh khỏi. Các chuyên gia năng lượng cảnh báo, nếu Iran quyết tâm phong tỏa eo biển, thị trường dầu mỏ có thể rơi vào hỗn loạn, chuỗi cung ứng toàn cầu bị đứt gãy, đẩy lạm phát và bất ổn kinh tế lên mức báo động.
Trong khi đó, Trung Quốc vẫn giữ im lặng trước yêu cầu của Mỹ. Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington chưa đưa ra bình luận chính thức. Tuy nhiên, các nhà phân tích nhận định Bắc Kinh đang đứng trước lựa chọn khó khăn: hoặc sử dụng ảnh hưởng để kiềm chế Iran, bảo vệ lợi ích năng lượng và ổn định kinh tế, hoặc chấp nhận nguy cơ đối đầu trực diện với Mỹ và các đồng minh nếu Hormuz thực sự bị phong tỏa.
Tổng thống Trump và chính quyền Mỹ đã phát đi thông điệp cứng rắn: bất kỳ hành động trả đũa nào của Iran, đặc biệt là phong tỏa eo biển Hormuz, sẽ bị coi là “sai lầm lớn nhất từ trước đến nay” và sẽ nhận được phản ứng tương xứng từ Washington. Tuy nhiên, Mỹ cũng để ngỏ khả năng đối thoại, sẵn sàng thương lượng nếu Iran từ bỏ các động thái leo thang nguy hiểm.
Trong bối cảnh Trung Đông đang sôi sục, eo biển Hormuz trở thành tâm điểm của một canh bạc địa chính trị toàn cầu, nơi Mỹ, Iran và Trung Quốc đều bị cuốn vào vòng xoáy quyền lực, dầu mỏ và sinh tử kinh tế. Sự im lặng của Bắc Kinh lúc này không chỉ là chiến thuật ngoại giao, mà còn là phép thử cho vai trò thực sự của Trung Quốc trên bàn cờ an ninh năng lượng thế giới.