.png)
.png)
Rạng sáng ngày 22 tháng 6 năm 2025, thế giới bàng hoàng chứng kiến một bước ngoặt lịch sử: Tổng thống Donald Trump chính thức ra lệnh cho không quân Mỹ phối hợp cùng Israel thực hiện chiến dịch không kích quy mô lớn, tấn công trực diện vào ba cơ sở hạt nhân trọng yếu của Iran – Fordow, Isfahan và Natanz. Chưa từng có tiền lệ trong suốt thập kỷ qua, Mỹ lại trực tiếp can dự bằng sức mạnh quân sự tối thượng, sử dụng oanh tạc cơ tàng hình B-2 cùng bom xuyên phá “bunker-buster” 30.000 pound, đánh thẳng vào trung tâm chương trình hạt nhân của Tehran.
Chỉ trong vài giờ, các cơ sở từng được Iran tự hào là “bất khả xâm phạm” đã bị san phẳng. Fordow – lò làm giàu uranium nằm sâu dưới núi đá phía nam Tehran – trở thành mục tiêu chính của loạt bom xuyên phá, tạo ra những vụ nổ rung chuyển cả vùng Qom. Isfahan – trung tâm sản xuất máy ly tâm và nghiên cứu hạt nhân – bị Israel và Mỹ đánh hai đợt liên tiếp, phá hủy hệ thống làm lạnh, kho nhiên liệu và các phòng thí nghiệm trọng yếu. Natanz – “trái tim” của chương trình làm giàu uranium – cũng bị oanh tạc dữ dội, nhiều dãy nhà máy bị cháy rụi, thiết bị ly tâm hiện đại nhất bị phá hủy hoàn toàn.
Phản ứng của Iran lập tức bùng nổ. Chỉ vài giờ sau đợt không kích, Tehran phóng hàng loạt tên lửa đạn đạo và UAV vào lãnh thổ Israel, nhắm vào các thành phố Haifa, Tel Aviv, vùng dân cư và bệnh viện, khiến hàng trăm người bị thương, hàng triệu người Israel phải trú ẩn trong các hầm an toàn. Tuy nhiên, hệ thống phòng thủ Vòm Sắt và David’s Sling đã đánh chặn phần lớn tên lửa, giảm thiểu thương vong và thiệt hại vật chất.
Dù vậy, sự trả đũa của Iran không thể che giấu thực tế: năng lực hạt nhân của họ đã bị giáng đòn chí mạng. Lò phản ứng nước nặng Arak – nơi có thể sản xuất plutonium cấp vũ khí – bị phá hủy hệ thống làm lạnh, kho lưu trữ thanh nhiên liệu và phòng điều khiển, khiến toàn bộ cấu trúc bị phong tỏa, không thể vận hành ít nhất 18–24 tháng tới. Fordow – vốn được xây dựng sâu dưới lòng đất để tránh bom – cũng không thể trụ vững trước sức mạnh của bom xuyên phá Mỹ. Các chuyên gia quốc tế nhận định, với đòn tấn công này, Iran mất khả năng sản xuất plutonium và uranium cấp vũ khí trong ít nhất hai năm, mọi hoạt động khôi phục đều bị giám sát chặt chẽ bằng vệ tinh thương mại, không thể che giấu như trước.
Tổng thống Trump không giấu tham vọng: “Chúng tôi đã hoàn thành nhiệm vụ, các cơ sở hạt nhân chủ chốt của Iran đã bị xóa sổ. Nếu hòa bình không đến nhanh chóng, Mỹ sẽ tiếp tục tấn công các mục tiêu khác với sự chính xác, tốc độ và kỹ năng tuyệt đối.” Ông nhấn mạnh, đây không phải là chiến dịch thay đổi chế độ, mà là đòn đánh vào năng lực hạt nhân, buộc Iran phải lựa chọn giữa hòa bình hoặc bị nghiền nát hoàn toàn.
Phía Israel, Thủ tướng Netanyahu ca ngợi quyết định “dũng cảm” của Trump, khẳng định đây là bước ngoặt lịch sử, ngăn chặn chế độ nguy hiểm nhất thế giới sở hữu vũ khí nguy hiểm nhất. Israel đã chuẩn bị cho một cuộc chiến kéo dài, nhưng nhấn mạnh mục tiêu là triệt tiêu năng lực hạt nhân, không phải gây chiến tranh toàn diện với nhân dân Iran.
Trong khi đó, Iran lên án Mỹ và Israel vi phạm nghiêm trọng Hiến chương Liên Hợp Quốc, luật pháp quốc tế và Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT). Ngoại trưởng Abbas Araghchi tuyên bố Tehran sẽ “xem xét mọi lựa chọn để bảo vệ chủ quyền, lợi ích và nhân dân”, đồng thời cảnh báo mọi công dân, quân nhân Mỹ ở Trung Đông đều trở thành mục tiêu hợp pháp của Iran. Truyền thông nhà nước Iran nhấn mạnh, ngành công nghiệp hạt nhân quốc gia sẽ không dừng lại, bất chấp mọi nỗ lực phá hoại từ bên ngoài.
Tuy nhiên, thực tế chiến trường cho thấy Iran đang xuống sức nghiêm trọng. Số lượng tên lửa phóng trả giảm mạnh từ 150–200 quả/ngày xuống còn 20–30 quả/ngày vào ngày 19 tháng 6, kho dự trữ tên lửa bị phá hủy hơn 50%, các nhà máy lắp ráp tại Isfahan, Arak và Kashan bị tê liệt, tốc độ sản xuất vũ khí giảm mạnh. Lực lượng chủ công Hezbollah ở Lebanon vẫn chưa mở mặt trận phía Bắc Israel, cho thấy Iran đã mất khả năng chi phối toàn diện các lực lượng ủy nhiệm.
Cộng đồng quốc tế chia rẽ sâu sắc. Nga và Trung Quốc lên án Mỹ – Israel leo thang chiến tranh, kêu gọi kiềm chế và nối lại đàm phán hạt nhân. Liên minh châu Âu bày tỏ lo ngại về nguy cơ lan rộng xung đột, đồng thời kêu gọi Iran không trả đũa quá mức. Các nước Ả Rập họp khẩn tại Istanbul, cảnh báo nguy cơ bất ổn toàn khu vực nếu chiến tranh kéo dài.
Bên trong Iran, xã hội chia rẽ sâu sắc. Một nửa dân chúng xuống đường phản đối chế độ thần quyền, kêu gọi cải cách hoặc lật đổ, trong khi một bộ phận nhỏ được chính quyền huy động biểu tình chống Mỹ. Tuy nhiên, cộng đồng người Iran lưu vong tại châu Âu, Mỹ, Canada lại công khai ủng hộ phương Tây và Israel, gọi Tehran là “chính quyền khủng bố”, kêu gọi xóa sổ chế độ thần quyền. Truyền thông quốc tế nhận định, phần lớn dân số Iran dưới 35 tuổi, không còn mang tư tưởng chống phương Tây, chỉ muốn hòa bình và cải cách, không muốn bị kéo vào cuộc chiến hủy diệt.
Đáng chú ý, chiến dịch không kích lần này còn phơi bày vai trò của Trung Quốc trong mạng lưới hậu cần bí mật tiếp tế cho Iran. Các chuyến bay hàng hóa dân sự mang số hiệu lạ CLX9877 bay sâu vào lãnh thổ Iran, mất tín hiệu khi tiếp cận các căn cứ quân sự, được cho là vận chuyển thiết bị quốc phòng, UAV, radar và vi mạch điều khiển tên lửa từ Trung Quốc. Bắc Kinh bị nghi ngờ thiết lập trung tâm hỗ trợ UAV, tấn công mạng tại vùng Hormozgan, giúp Iran tăng độ chính xác trong các đợt tập kích UAV tầm xa. Đây là mắt xích quan trọng trong chiến lược “ủy nhiệm” của Trung Quốc, biến Iran thành phòng thí nghiệm thực chiến, đồng thời kéo Mỹ – Israel vào trạng thái tiêu hao chiến lược mà không phải trực tiếp đối đầu.
Tổng thống Trump, với bản lĩnh của một chiến lược gia thực thụ, không vội đẩy xung đột lên đỉnh điểm. Ông chủ động kéo dài thời gian, tận dụng chiến dịch quân sự để gia tăng áp lực ngoại giao, thu thập chứng cứ tình báo, chờ các bên hỗ trợ Iran lộ diện công khai rồi mới tung đòn trừng phạt toàn diện. Mục tiêu của Trump không chỉ là đánh sập hạ tầng hạt nhân Iran, mà còn cô lập Bắc Kinh, chia tách trục Nga – Iran – Trung Quốc, buộc các đối thủ phải lựa chọn giữa lợi ích khu vực và thương mại toàn cầu.
Chiến dịch “bóp nghẹt hạt nhân” đã thay đổi cục diện Trung Đông: Iran mất khả năng phát triển vũ khí hạt nhân trong ngắn hạn, bị đẩy vào thế phòng ngự, buộc phải cân nhắc đàm phán từ vị thế yếu. Mỹ – Israel khẳng định vị thế siêu cường, kiểm soát bàn cờ năng lượng và an ninh khu vực. Trung Quốc bị đặt vào thế lưỡng nan: hoặc tiếp tục hỗ trợ Iran và đối mặt với trừng phạt kinh tế, hoặc rút lui để bảo vệ chuỗi cung ứng toàn cầu.
Ngày 22 tháng 6 năm 2025 sẽ đi vào lịch sử như thời khắc Mỹ – Israel hợp lực, đánh sập tham vọng hạt nhân của Iran, mở ra một chương mới cho an ninh Trung Đông và trật tự thế giới. Nhưng cũng là lời cảnh báo sắc lạnh: bất kỳ quốc gia nào thách thức trật tự do Mỹ dẫn dắt, đều phải trả giá đắt bằng chính sinh mệnh chiến lược của mình.