.png)
.png)
Ngày 23 tháng 6 năm 2025, Thái Lan chính thức bước vào giai đoạn bất ổn chính trị nghiêm trọng nhất trong hơn một thập kỷ, khi cuộc khủng hoảng biên giới với Campuchia bùng phát thành cơn địa chấn làm rung chuyển cả hệ thống quyền lực tại Bangkok. Những gì đang diễn ra không chỉ là tranh chấp lãnh thổ kéo dài hàng thế kỷ, mà còn là phép thử sinh tử đối với chính phủ non trẻ của Thủ tướng Paetongtarn Shinawatra – người đang phải đối mặt với làn sóng phản đối dữ dội từ trong ra ngoài, từ nghị trường đến đường phố, từ quân đội đến các đối tác liên minh từng trung thành tuyệt đối.
Căng thẳng bắt đầu leo thang từ cuối tháng 5, khi một binh sĩ Campuchia thiệt mạng trong vụ đấu súng tại khu vực biên giới tranh chấp – nơi mà cả hai nước đều tuyên bố chủ quyền, kéo dài suốt 817 km từ thời Pháp thuộc. Cả Bangkok lẫn Phnom Penh đều cáo buộc đối phương là bên nổ súng trước, nhưng thực tế là máu đã đổ và sự ngờ vực lẫn thù địch lập tức bùng phát thành các biện pháp trả đũa không khoan nhượng: đóng cửa hàng loạt cửa khẩu, siết chặt kiểm soát quân sự, huy động binh lực và vũ khí hạng nặng về phía biên giới, đẩy bầu không khí khu vực đến sát mép vực chiến tranh.
Thảm họa ngoại giao nhanh chóng châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng chính trị nội bộ chưa từng có tại Thái Lan. Đỉnh điểm là vụ rò rỉ đoạn ghi âm cuộc điện thoại giữa Thủ tướng Paetongtarn và cựu Thủ tướng Campuchia Hun Sen – người vẫn nắm thực quyền tại Phnom Penh. Trong đoạn hội thoại kéo dài 17 phút, Paetongtarn bị cho là “hạ mình” trước Hun Sen, đồng thời chỉ trích một vị tướng cấp cao của quân đội Thái Lan đang chỉ huy tại biên giới. Đoạn ghi âm này, do chính Hun Sen công bố, đã ngay lập tức làm bùng nổ làn sóng phẫn nộ trong giới quân đội, chính khách bảo thủ và dư luận Thái Lan, vốn luôn nhạy cảm với các vấn đề chủ quyền và danh dự quốc gia.
Chỉ vài giờ sau khi đoạn ghi âm lan truyền, đảng liên minh lớn thứ hai – Bhumjaithai – tuyên bố rút khỏi chính phủ, khiến liên minh của Paetongtarn rơi vào thế thiểu số nguy hiểm trong quốc hội. Sự ra đi của Bhumjaithai không chỉ là một đòn chí mạng về chính trị, mà còn là tín hiệu cho thấy sự chia rẽ nghiêm trọng giữa các phe phái quyền lực, đặc biệt là giữa chính phủ dân sự và quân đội – lực lượng vốn có truyền thống can thiệp và lật đổ các chính quyền dân cử tại Thái Lan.
Trong bối cảnh đó, chính phủ Paetongtarn vội vàng công bố kế hoạch cải tổ nội các nhằm vá víu liên minh, phân chia lại các ghế bộ trưởng từng thuộc về Bhumjaithai với hy vọng giữ chân các đối tác còn lại. Tuy nhiên, sự bất an vẫn bao trùm khi quốc hội sẽ nhóm họp trở lại vào tuần tới – thời điểm mà một cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm hoặc thậm chí một cuộc đảo chính quân sự hoàn toàn có thể xảy ra. Trên đường phố Bangkok, các nhóm đối lập đã phát động phong trào biểu tình quy mô lớn, kêu gọi Thủ tướng từ chức và tổ chức bầu cử sớm, trong khi các thượng nghị sĩ bảo thủ gửi đơn kiến nghị lên Tòa án Hiến pháp và Ủy ban chống tham nhũng, yêu cầu điều tra và phế truất Paetongtarn vì “làm tổn hại danh dự quốc gia”.
Không chỉ dừng lại ở khủng hoảng chính trị, nền kinh tế Thái Lan cũng đang bị cuốn vào vòng xoáy bất ổn. Ngày 22 tháng 6, Campuchia chính thức tuyên bố ngừng toàn bộ nhập khẩu nhiên liệu và khí đốt từ Thái Lan – một đòn trả đũa nặng nề khi Bangkok vốn là đối tác thương mại lớn thứ ba của Phnom Penh, với nhiên liệu chiếm tới 27% tổng kim ngạch nhập khẩu. Các doanh nghiệp Campuchia được lệnh tìm nguồn cung thay thế, trong khi chính phủ hai nước đồng loạt khuyến cáo công dân hạn chế đi lại qua biên giới, đề phòng nguy cơ bạo động hoặc xung đột vũ trang. Hàng loạt cửa khẩu trọng yếu bị đóng cửa, giao thương đình trệ, chuỗi cung ứng khu vực bị đứt gãy, đẩy hàng triệu người dân và doanh nghiệp vào cảnh điêu đứng.
Tình hình càng trở nên nguy hiểm khi Campuchia quyết định đưa tranh chấp biên giới ra Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) tại La Hay, bất chấp việc Thái Lan nhiều lần khẳng định không công nhận thẩm quyền của tòa án này và chỉ muốn đàm phán song phương. Động thái này không chỉ làm sâu sắc thêm hố ngăn cách ngoại giao, mà còn tiềm ẩn nguy cơ quốc tế hóa tranh chấp, khiến ASEAN lúng túng và tạo tiền lệ nguy hiểm cho các điểm nóng lãnh thổ khác trong khu vực.
Tất cả những biến động này xảy ra trong bối cảnh chính phủ Paetongtarn vốn đã “lao đao” sau bê bối bầu cử Thượng viện năm 2024, với hơn 100 thượng nghị sĩ bị cáo buộc thông đồng gian lận, mua bán phiếu bầu. Hệ thống chính trị Thái Lan vốn mong manh lại càng thêm rạn nứt khi các thế lực bảo thủ, quân đội và các nhóm lợi ích truyền thống tranh giành ảnh hưởng với thế hệ lãnh đạo trẻ của Pheu Thai – đại diện bởi Paetongtarn, con gái của cựu Thủ tướng Thaksin Shinawatra, người từng hai lần bị lật đổ bởi đảo chính.
Kinh tế Thái Lan lập tức hứng chịu hậu quả: chỉ số chứng khoán lao dốc 22% từ giữa năm 2024, đồng baht mất giá 6% so với đô la Mỹ, các nhà đầu tư nước ngoài tháo chạy khỏi thị trường, trong khi nguy cơ Mỹ áp thuế lên 12 tỷ USD hàng xuất khẩu Thái Lan đang treo lơ lửng trên đầu các ngành công nghiệp chủ lực như ô tô, dệt may. Trong nội bộ xã hội, tâm lý bất an, chia rẽ và chủ nghĩa dân tộc cực đoan dâng cao, đe dọa đẩy đất nước vào vòng xoáy bất ổn kéo dài.
Trước sức ép khủng khiếp từ mọi phía, Thủ tướng Paetongtarn cố gắng trấn an dư luận, khẳng định “chính phủ và quân đội hoàn toàn đoàn kết”, kêu gọi người dân giữ bình tĩnh, tránh chia rẽ nội bộ. Nhưng thực tế là bà đang “treo mình trên sợi chỉ mỏng manh”, khi cả liên minh chính trị lẫn sự trung thành của quân đội đều có thể đứt gãy bất cứ lúc nào. Các chuyên gia cảnh báo, nếu không nhanh chóng giải quyết được khủng hoảng, Thái Lan hoàn toàn có thể rơi vào kịch bản đảo chính quân sự – điều đã từng xảy ra 12 lần trong chưa đầy một thế kỷ, biến Bangkok thành “thủ đô đảo chính” của châu Á.
Cục diện hiện tại là một phép thử khắc nghiệt đối với bản lĩnh và năng lực lãnh đạo của Paetongtarn Shinawatra. Bà phải vừa dập lửa bên ngoài – với Campuchia và cộng đồng quốc tế, vừa giữ vững lòng tin bên trong – với quân đội, các đối tác liên minh và người dân. Mỗi bước đi sai lầm, mỗi phát ngôn thiếu kiểm soát đều có thể trở thành mồi lửa đốt cháy toàn bộ hệ thống quyền lực mà Pheu Thai dày công xây dựng. Trong khi đó, phe đối lập và các nhóm bảo thủ không ngừng gia tăng sức ép, kêu gọi giải tán quốc hội, tổ chức bầu cử sớm, hoặc thậm chí “trao lại quyền lực cho quân đội để bảo vệ chủ quyền và danh dự quốc gia”.
Trong bối cảnh ASEAN đang đối mặt với hàng loạt thách thức địa chính trị, từ Biển Đông đến Myanmar, thì khủng hoảng Thái Lan-Campuchia không chỉ là câu chuyện nội bộ, mà còn là phép thử đối với năng lực điều phối và gìn giữ hòa bình của toàn khu vực. Nếu không được kiểm soát, bất ổn tại Bangkok có thể lan rộng, kéo theo hệ lụy kinh tế, an ninh và nhân đạo cho hàng chục triệu người dân Đông Nam Á.
Bangkok đang ở giữa cơn bão, và số phận của chính phủ Paetongtarn Shinawatra – cũng như tương lai ổn định của Thái Lan – sẽ được quyết định trong những ngày tới, khi mọi con mắt đều đổ dồn về nghị trường, doanh trại quân đội và các ngã tư sôi động của thủ đô. Liệu Thái Lan sẽ vượt qua khủng hoảng bằng bản lĩnh dân chủ, hay lại một lần nữa trở thành nạn nhân của vòng xoáy đảo chính và bất ổn triền miên? Câu trả lời vẫn còn bỏ ngỏ, nhưng chắc chắn, những gì đang diễn ra sẽ đi vào lịch sử như một trong những thời khắc định mệnh nhất của đất nước Chùa Vàng.