.png)
.png)
Trung Quốc đang đối mặt với một cơn bão kinh tế và chính trị chưa từng có, khi Tổng thống Donald Trump, với phong cách lãnh đạo cứng rắn và không khoan nhượng, đẩy Bắc Kinh vào một cuộc chiến thương mại khắc nghiệt, nơi mà mọi lối thoát dường như đang khép lại. Đây không chỉ là một cuộc đối đầu về thuế quan hay công nghệ, mà là một ván cờ sinh tử, nơi mà sự tồn tại của mô hình kinh tế Trung Quốc bị đặt lên bàn cân. Từ những động thái táo bạo của Trump nhằm siết chặt gọng kìm công nghệ đến chiến dịch truy thu thuế đầy tranh cãi của Bắc Kinh nhắm vào tài sản người dân ở nước ngoài, mọi dấu hiệu cho thấy Trung Quốc đang rơi vào thế bị động, đối mặt với nguy cơ tan rã nếu không tìm được lối ra.
Bắc Kinh, từng tự hào với vai trò trung tâm của chuỗi cung ứng toàn cầu, giờ đây phải đối mặt với ba mối đe dọa dài hạn: núi nợ công khổng lồ, sự cô lập quốc tế do chính sách “tách rời” của phương Tây, và thảm họa nhân khẩu học với dân số già hóa nhanh chóng. Những yếu tố này, kết hợp với các đòn trừng phạt kinh tế từ chính quyền Trump, đã buộc Trung Quốc phải từ bỏ mô hình tăng trưởng dựa vào bất động sản – ngành từng là cỗ máy kinh tế suốt hai thập niên. Bong bóng bất động sản vỡ vụn, các chính quyền địa phương đói vốn, và chính quyền trung ương, thay vì bơm tiền cứu vãn, đã khóa chặt vòi tín dụng, để mặc thị trường tự điều chỉnh. Đây là một quyết định đau đớn nhưng cần thiết, đánh dấu sự chuyển mình chiến lược của Bắc Kinh, chấp nhận cú sốc ngắn hạn để đổi lấy sự sống còn lâu dài.
Quyết định này không chỉ phản ánh sự tuyệt vọng mà còn cho thấy Trung Quốc đã từ bỏ hy vọng về một sự hòa hoãn với Mỹ. Các cuộc đối thoại như giữa Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc Hà Lập Phong và Bộ trưởng Tài chính Mỹ tại Thụy Sĩ chỉ là những nỗ lực quản lý rủi ro ngắn hạn, không thể che giấu thực tế rằng Bắc Kinh đang chuẩn bị cho một cuộc đối đầu dài hạn. Xuất khẩu sang Mỹ và châu Âu, từng là động lực tăng trưởng, giờ đây bị cắt đứt không phải vì Trung Quốc muốn mà vì họ bị ép buộc. Thay vào đó, Bắc Kinh chuyển hướng sang sáng kiến Vành đai và Con đường, đồng thời dồn toàn lực vào tự chủ công nghệ. Các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), robot công nghiệp, bán dẫn và sản xuất tự động hóa trở thành tâm điểm của canh bạc sinh tử này. Công ty DI Open AI của Trung Quốc nổi lên như một biểu tượng cho tham vọng tự cường, với sản lượng robot công nghiệp tăng vọt 51,5% trong tháng 5/2025, một bước tiến đáng kinh ngạc nhằm bù đắp sự suy giảm lực lượng lao động.
Tuy nhiên, canh bạc này không phải không có rủi ro. Dù sản xuất công nghiệp tăng mạnh, nhu cầu tiêu dùng nội địa lại suy yếu, niềm tin của người dân bị bào mòn bởi thất nghiệp, nợ nần và các biện pháp kiểm soát tài sản hà khắc. Trung Quốc đang mắc kẹt trong vòng luẩn quẩn: sản xuất nhiều nhưng không ai mua, đầu tư công nghệ khổng lồ nhưng không thể thay thế vai trò của Mỹ và phương Tây trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong khi đó, Tổng thống Trump tiếp tục gia tăng áp lực, sử dụng thuế quan và kiểm soát công nghệ như những vũ khí sắc bén. Mức thuế áp lên hàng hóa Trung Quốc, đặc biệt là bán dẫn, vẫn ở mức cắt cổ 70%, bất chấp những tin đồn về việc Mỹ “giảm thuế”. Thực tế, theo phân tích từ BBC Tiếng Trung, mức thuế trung bình chỉ giảm nhẹ từ 145% xuống khoảng 40% sau các điều chỉnh kỹ thuật, một con số vẫn đủ để khiến nền kinh tế xuất khẩu của Trung Quốc lao đao.
Trump, với phong cách thương thuyết không khoan nhượng, đã biến Trung Quốc thành một thành trì công nghiệp bị bao vây. Trong một cuộc phỏng vấn với Ford News, ông tuyên bố thẳng thừng: “Nếu không có thỏa thuận công bằng, Trung Quốc sẽ tan rã.” Lời cảnh báo này không chỉ là lời nói suông mà là một phần trong chiến lược rộng lớn hơn nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia Mỹ, từ ngăn chặn dòng fentanyl đến bảo vệ ngành công nghệ cao khỏi sự thao túng của Bắc Kinh. Thỏa thuận đình chiến 90 ngày đạt được tại Geneva cuối tuần qua, dù được truyền thông Trung Quốc tô vẽ như một thắng lợi, thực chất là một nhượng bộ chiến thuật từ Bắc Kinh. Mỹ chỉ giảm thuế từ 145% xuống 30% trong một số lĩnh vực, trong khi Trung Quốc buộc phải hạ mức thuế trả đũa từ 125% xuống còn 10%, một dấu hiệu rõ ràng cho thấy Bắc Kinh đang ở thế yếu.
Trong khi đó, nội bộ Trung Quốc đang chao đảo trước những dấu hiệu hoảng loạn. Một chiến dịch truy thu thuế chưa từng có tiền lệ đang được tiến hành bí mật tại các thành phố lớn như Thượng Hải, Sơn Đông, Thiết Giang và Hồ Bắc, nhắm vào những công dân sở hữu tài sản hoặc đầu tư ở nước ngoài. Chiến dịch này không chỉ là một cú đánh vào túi tiền người dân mà còn là bằng chứng cho thấy Bắc Kinh đang đối mặt với khủng hoảng ngân sách trầm trọng. Các đội đặc nhiệm được thành lập, hoạt động trong bí mật tuyệt đối, liên lạc trực tiếp với từng cá nhân có dấu hiệu sở hữu tài sản ở nước ngoài. Điều đáng báo động hơn là chính sách thuế phi lý: dù nhà đầu tư lỗ ròng, họ vẫn phải nộp thuế dựa trên từng giao dịch có lợi nhuận. Một nhà đầu tư tiết lộ rằng, dù lỗ ròng 50.000 USD trong tổng giao dịch 161 triệu USD, anh vẫn bị truy thu thuế với số tiền lên đến hàng triệu USD. Chiến dịch này, theo các chuyên gia, là dấu hiệu của một chính quyền đang tuyệt vọng vơ vét tài sản từ chính người dân để bù đắp thâm hụt ngân sách và duy trì mô hình kinh tế đang trên bờ vực sụp đổ.
Hành động này không chỉ phản ánh sự bất lực của Bắc Kinh mà còn làm dấy lên lo ngại về sự ổn định của chế độ. Trong khi truyền thông quốc gia giữ im lặng, dư luận quốc tế đang đặt câu hỏi liệu Trung Quốc có thể tiếp tục duy trì sự kiểm soát khi niềm tin của người dân, từ tầng lớp trung lưu đến giới siêu giàu, đang tan biến. Dòng tiền tháo chạy ra nước ngoài, từ Hồng Kông đến Singapore, Mỹ và châu Âu, cho thấy một cuộc “bỏ phiếu bằng túi tiền” chống lại mô hình kiểm soát của Bắc Kinh. Nếu chiến dịch truy thu thuế mở rộng, từ đầu tư sang bất động sản và các tài sản cá nhân khác, nguy cơ bất ổn xã hội sẽ càng gia tăng.
Tổng thống Trump, với chiến lược cứng rắn, không chỉ khiến Trung Quốc rơi vào thế bị động mà còn chứng minh rằng sức mạnh kinh tế, khi đi kèm với quyết tâm chính trị, có thể buộc Bắc Kinh phải thay đổi. Thỏa thuận đình chiến 90 ngày, dù là một bước lùi chiến thuật của Trung Quốc, không thể che giấu thực tế rằng Mỹ đang nắm giữ đòn bẩy chiến lược. Trong cuộc chiến không khoan nhượng này, Trump đã cho thấy ông không chỉ là một nhà thương thuyết mà còn là một nhà lãnh đạo sẵn sàng đặt lợi ích quốc gia lên hàng đầu, bất chấp những lời chỉ trích hay áp lực từ bên ngoài. Bắc Kinh, với tất cả tham vọng và nguồn lực, giờ đây phải đối mặt với một thực tế nghiệt ngã: hoặc thay đổi, hoặc tan rã.