.png)
.png)
Căng thẳng ở Trung Đông bùng nổ với cường độ chưa từng thấy, khi các động thái quân sự và ngoại giao đan xen tạo nên một bức tranh địa chính trị hỗn loạn, đẩy khu vực đến bờ vực của một cuộc xung đột toàn diện. Trong những ngày gần đây, thế giới chứng kiến một chuỗi sự kiện chấn động: từ các cuộc đàm phán hạt nhân Iran - Mỹ rơi vào bế tắc, đến những dấu hiệu rõ ràng về một cuộc tấn công quân sự quy mô lớn của Israel nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Iran, và đỉnh điểm là cuộc không kích chưa từng có trong lịch sử của Mỹ từ tàu sân bay USS Hornet Truman, trút xuống 62,5 tấn bom đạn lên các mục tiêu khủng bố ở Somalia. Tất cả những diễn biến này, kết hợp với quyết định bất ngờ của Tổng thống Donald Trump về việc dỡ bỏ trừng phạt Syria, đang làm rung chuyển bản đồ quyền lực Trung Đông, trong khi NATO ở châu Âu phải đặt mình vào trạng thái cảnh giác cao độ trước các hành động khiêu khích từ Nga.
Vào ngày 23 tháng 5, tại Rome, Italy, vòng đàm phán thứ năm giữa Iran và Mỹ kết thúc mà không đạt được bước đột phá nào đáng kể. Theo hãng thông tấn Mehr của Iran, cuộc họp kéo dài ba giờ với sự tham gia của Bộ trưởng Ngoại giao Iran Hossein Amirabdollahian và đặc phái viên Mỹ về Trung Đông Steve Witkov. Bộ trưởng Amirabdollahian, trong phát biểu với truyền hình quốc gia Iran sau cuộc họp, nhấn mạnh rằng đây là một trong những phiên đàm phán "chuyên nghiệp nhất" mà hai bên từng có. Tuy nhiên, ông cũng khẳng định lập trường cứng rắn của Tehran: "Chúng tôi kiên định với quyền làm giàu uranium, một vấn đề thuộc về chủ quyền quốc gia. Người Mỹ giờ đây đã hiểu rõ hơn về lập trường của chúng tôi." Những lời lẽ này không che giấu được thực tế rằng các bất đồng sâu sắc về chương trình hạt nhân, lực lượng ủy nhiệm của Iran trong khu vực, và tham vọng địa chính trị của Tehran đang khiến mọi nỗ lực ngoại giao trở nên mong manh hơn bao giờ hết.
Trong khi đó, Bộ trưởng Ngoại giao Oman, Sayyid Badr al-Busaidi, người đóng vai trò trung gian, bày tỏ sự lạc quan thận trọng trên mạng xã hội X: "Vòng đàm phán thứ năm đã kết thúc với một số tiến triển. Chúng tôi hy vọng sẽ làm rõ các vấn đề còn lại trong những ngày tới để đạt được một thỏa thuận bền vững." Tuy nhiên, theo hãng tin Tasnim, chưa có lịch trình cụ thể cho vòng đàm phán tiếp theo, và mọi quyết định đang nằm trong tay Oman. Những trở ngại lớn nhất vẫn là yêu cầu của Mỹ rằng Iran phải ngừng hoàn toàn việc làm giàu uranium – điều mà Tehran coi là "ranh giới đỏ" không thể thương lượng. Wendy Sherman, cựu Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ, người từng dẫn đầu các cuộc đàm phán hạt nhân năm 2015, cảnh báo rằng việc thuyết phục Iran từ bỏ chương trình làm giàu uranium là gần như bất khả thi, đặc biệt khi Tehran xem đây là vấn đề danh dự quốc gia.
Trong bối cảnh đàm phán bế tắc, những tín hiệu đáng lo ngại từ tình báo Mỹ cho thấy Israel đang chuẩn bị cho một cuộc tấn công quân sự quy mô lớn nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Iran. Theo CNN, thông tin tình báo bao gồm các cuộc liên lạc bị chặn, các hoạt động di chuyển quân sự, và các cuộc tập trận không quân của Israel. Một nguồn tin thân cận với tình báo Mỹ tiết lộ rằng khả năng xảy ra một cuộc tấn công đã tăng đáng kể trong những tháng gần đây, đặc biệt nếu các cuộc đàm phán không dẫn đến việc loại bỏ kho dự trữ uranium của Iran. Tổng thống Donald Trump, người đang dẫn dắt chính sách "áp lực tối đa" với Iran, đã cảnh báo rằng thời gian cho một thỏa thuận hạt nhân đang cạn kiệt. Ông nhấn mạnh rằng nếu đàm phán thất bại, Mỹ sẽ không ngần ngại đưa xuất khẩu dầu của Iran về mức zero, một đòn đánh kinh tế có thể làm tê liệt quốc gia này.
Một cuộc tấn công đơn phương của Israel vào Iran sẽ không chỉ phá vỡ các nỗ lực ngoại giao mà còn có nguy cơ châm ngòi cho một cuộc xung đột khu vực rộng lớn hơn. Các quan chức Mỹ lo ngại rằng, dù Israel khó có thể xóa bỏ hoàn toàn chương trình hạt nhân của Iran mà không có sự hỗ trợ từ Mỹ, Tel Aviv có thể hành động độc lập nếu họ cho rằng thỏa thuận cuối cùng không đủ mạnh. Trong nội bộ chính quyền Trump, vẫn còn những ý kiến trái chiều về khả năng xảy ra một cuộc tấn công. Một số quan chức xem các động thái của Israel là chiến dịch gây sức ép ngoại giao, trong khi những người khác tin rằng Tel Aviv thực sự đang chuẩn bị cho một kịch bản quân sự.
Cùng lúc đó, một diễn biến chấn động khác xảy ra ở Gaza, nơi thủ lĩnh khét tiếng của Hamas, Mohammed Sinwar, bị tiêu diệt trong một cuộc không kích chính xác của Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) vào ngày 22 tháng 5. Theo Wall Street Journal, Sinwar, một trong những chỉ huy hàng đầu của cánh quân sự Hamas, đã vi phạm các quy định an ninh nội bộ khi tham gia một cuộc họp bí mật trong một đường hầm ở Khan Younis. Lỗ hổng này đã tạo cơ hội cho tình báo Israel xác định và tấn công, tiêu diệt không chỉ Sinwar mà còn nhiều nhân vật cấp cao khác của Hamas. Vụ không kích được đánh giá là một đòn giáng mạnh vào ban lãnh đạo quân sự của tổ chức này, làm suy yếu nghiêm trọng khả năng chỉ huy của họ trong bối cảnh bị Israel truy quét không khoan nhượng. Thi thể của Sinwar được tìm thấy trong đống đổ nát và được chôn cất bí mật vào ngày hôm sau, với đám tang chính thức dự kiến sẽ diễn ra sau khi xung đột kết thúc.
Trong một động thái quân sự gây sốc khác, Hải quân Mỹ đã thực hiện cuộc không kích lớn nhất từ trước đến nay tại Trung Đông, xuất phát từ tàu sân bay USS Hornet Truman. Theo quyền Tham mưu trưởng Hải quân Mỹ, Đô đốc James Kirby, cuộc không kích vào Somalia vào đầu tháng 5 đã sử dụng 62,5 tấn bom đạn, với sự tham gia của 16 chiếc F/A-18 Super Hornet. Mục tiêu là các cứ điểm của tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) và nhóm phiến quân Al-Shabaab có liên hệ với Al-Qaeda. Đô đốc Kirby nhấn mạnh rằng đây là một phần trong chiến lược của Mỹ nhằm duy trì sự hiện diện quân sự áp đảo ở Trung Đông, đồng thời gửi thông điệp cứng rắn đến các lực lượng thù địch đe dọa Mỹ và đồng minh.
Song song với các hành động quân sự, Tổng thống Trump đã gây bất ngờ khi tuyên bố dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế đối với Syria vào ngày 23 tháng 5, đánh dấu một sự xoay chuyển chính sách lớn. Quyết định này, được công bố trong chuyến công du Trung Đông của ông, đáp ứng yêu cầu từ Thổ Nhĩ Kỳ và Saudi Arabia, đồng thời mở đường cho các khoản đầu tư mới vào quốc gia bị chiến tranh tàn phá này. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Janet Yellen tuyên bố rằng động thái này nhằm hỗ trợ Syria trở thành một quốc gia "ổn định và hòa bình," với các điều kiện rằng Damascus không được dung túng các tổ chức khủng bố và phải bảo vệ các nhóm thiểu số. Bộ Ngoại giao Mỹ cũng ban hành một lệnh miễn trừ, cho phép các đối tác quốc tế tham gia tái thiết Syria, từ cung cấp điện, nước, đến hỗ trợ nhân đạo.
Ở châu Âu, căng thẳng cũng leo thang khi máy bay chiến đấu Ba Lan của NATO đánh chặn một máy bay ném bom Su-24 của Nga trên không phận quốc tế ở biển Baltic vào ngày 22 tháng 5. Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan Władysław Kosiniak-Kamysz gọi đây là hành động "nguy hiểm và cố ý" của Nga, đồng thời khẳng định NATO sẽ tiếp tục phản ứng mạnh mẽ trước các hành vi khiêu khích. Cuộc chạm trán diễn ra gần Kaliningrad, một khu vực nhạy cảm về mặt chiến lược, làm gia tăng lo ngại về nguy cơ leo thang quân sự giữa Nga và NATO.
Những diễn biến này, từ Trung Đông đến châu Âu, cho thấy một thế giới đang đứng trên lưỡi dao. Các cuộc đàm phán thất bại, các đòn tấn công quân sự, và những thay đổi chính sách bất ngờ đang tạo ra một cơn bão địa chính trị, nơi không ai có thể dự đoán được bước đi tiếp theo. Trung Đông, với tất cả sự phức tạp và mâu thuẫn của nó, tiếp tục là tâm điểm của sự chú ý toàn cầu, trong khi các cường quốc lớn đang chơi một ván cờ nguy hiểm, nơi mỗi nước đi đều có thể thay đổi vận mệnh của cả khu vực.