.png)
.png)
Trong một thế giới đang chuyển mình với những sóng gió địa chính trị, Tổng thống Donald Trump, người đang nắm giữ chiếc ghế quyền lực tại Nhà Trắng, đã tung ra một đòn công kích mạnh mẽ nhắm thẳng vào Đại học Harvard – biểu tượng của giới tinh hoa học thuật Mỹ – với những cáo buộc gây chấn động. Từ Phòng Bầu dục, ông Trump không ngần ngại tuyên bố rằng Harvard, ngôi trường danh giá từng sản sinh ra những bộ óc kiệt xuất, giờ đây đang trở thành một “mắt xích” trong mạng lưới ảnh hưởng của Đảng Cộng sản Trung Quốc tại Hoa Kỳ. Với những phát ngôn sắc bén và hành động quyết liệt, Tổng thống Trump đang mở ra một mặt trận mới: bảo vệ an ninh quốc gia thông qua việc thanh lọc hệ thống giáo dục, với Harvard là tâm điểm của cơn bão.
Ngày 23 tháng 5 năm 2025, Tổng thống Trump đã khiến cả giới học thuật và truyền thông quốc tế sững sờ khi công khai chỉ trích Harvard vì những gì ông gọi là “sự tha hóa giáo dục” và “sự thao túng của Bắc Kinh”. Trong một bài phát biểu đanh thép tại Nhà Trắng, ông mỉa mai chương trình toán bổ túc mới của Harvard, được thiết kế để hỗ trợ những sinh viên không thể thực hiện các phép tính cơ bản như 2+2. “Đây là nơi sinh viên không thể làm phép cộng, vậy mà vẫn được nhận vào Harvard. Họ muốn học lại toán sơ cấp? Làm sao một người không biết cộng lại được trao cơ hội vào ngôi trường danh giá này?” – ông Trump đặt câu hỏi với giọng điệu gay gắt, như một lời tố cáo thẳng thừng hệ thống tuyển sinh của Harvard. Theo ông, việc một trường đại học hàng đầu nhận những sinh viên thiếu năng lực cơ bản, trong khi nhận hàng tỷ USD từ tiền thuế của người dân Mỹ, là một sự phản bội niềm tin quốc gia.
Nhưng những lời chỉ trích của Tổng thống Trump không dừng lại ở vấn đề học thuật. Ông cáo buộc Harvard đã trở thành một trung tâm của ảnh hưởng nước ngoài, đặc biệt là từ Trung Quốc. Theo dữ liệu từ chính Harvard, tính đến năm 2023, sinh viên quốc tế chiếm 27% tổng số sinh viên, trong đó Trung Quốc dẫn đầu với 1.016 sinh viên vào năm 2022, và con số này được ước tính đã tăng lên 1.282 vào tháng 5 năm 2025. Những con số này không chỉ phản ánh sức hút học thuật của Harvard mà còn đặt ra câu hỏi nghiêm trọng: Liệu đây chỉ là hoạt động giáo dục, hay là một phần trong chiến lược thâm nhập của Bắc Kinh vào hệ thống giáo dục và nghiên cứu hàng đầu của Mỹ? Tổng thống Trump dường như đã có câu trả lời. Ông gọi Harvard là “một mắt xích của Bắc Kinh tại Mỹ” và cam kết sẽ “đập tan và xây dựng lại” hệ thống giáo dục cao cấp để bảo vệ lợi ích quốc gia.
Hành động của chính quyền Trump không chỉ dừng ở lời nói. Bộ An ninh Nội địa (DHS) đã tước quyền tuyển sinh viên quốc tế của Harvard, với cáo buộc trường này kích động hận thù bài Do Thái và hợp tác với Đảng Cộng sản Trung Quốc. Chính quyền cũng cắt giảm 3 tỷ USD tài trợ liên bang, yêu cầu điều tra các hoạt động giảng dạy của Harvard và đe dọa thu hồi quy chế miễn thuế nếu trường không minh bạch về các khoản tài trợ nước ngoài, đặc biệt từ Trung Quốc. Những động thái này đã khiến Harvard phản ứng dữ dội, đệ đơn kiện chính phủ – một bước đi không bất ngờ khi trường này vốn có lịch sử đối đầu với các chính sách cứng rắn của Tổng thống Trump. Tuy nhiên, một thẩm phán liên bang đã tạm thời chặn lệnh thu hồi quyền tuyển sinh, làm dấy lên tranh cãi gay gắt về giới hạn quyền lực của chính quyền trong việc kiểm soát các định chế học thuật.
Phản ứng từ Trung Quốc càng làm nóng thêm lằn ranh căng thẳng. Truyền thông nhà nước Trung Quốc, dẫn đầu bởi Tân Hoa Xã, đã công khai bênh vực Harvard, mô tả trường này và Bắc Kinh “đang ở cùng một chiến hào” chống lại các biện pháp của Washington. Một bài viết từ tài khoản Ngưu Đạn Cầm, do nhà báo cao cấp Lưu Hồng điều hành, đã gọi lệnh cấm của Trump là “hành động đàn áp học thuật”. Tuyên bố này chẳng khác nào một lời thú nhận rằng Harvard và Trung Quốc có những lợi ích song hành, củng cố lập luận của Tổng thống Trump về mối quan hệ bất minh giữa ngôi trường danh giá và Bắc Kinh. Thực tế, Harvard từ lâu đã duy trì các mối quan hệ học thuật sâu rộng với Trung Quốc, từ các khoản tài trợ khổng lồ đến các chương trình nghiên cứu chung. Nổi bật trong số đó là khoản quyên góp 350 triệu USD từ doanh nhân Hồng Kông Ron Chan vào năm 2014, người có liên hệ chặt chẽ với các tổ chức thân Bắc Kinh.
Những cáo buộc về sự thâm nhập của Trung Quốc vào Harvard không phải là không có cơ sở. Vụ án của giáo sư Charles Lieber, người bị kết án vì che giấu mối quan hệ tài chính với Trung Quốc, là một ví dụ điển hình. Lieber, từng là một giáo sư danh tiếng tại Harvard, đã nhận hàng triệu USD từ các chương trình nghiên cứu do Bắc Kinh tài trợ, nhưng không khai báo với chính phủ Mỹ. Sau khi bị kết án, ông này hiện là giáo sư toàn thời gian tại một đại học Trung Quốc. Một sự kiện khác vào năm 2024 càng làm dấy lên lo ngại: một sinh viên Trung Quốc tham gia chương trình trao đổi tại Harvard đã ngang nhiên đuổi một nhà hoạt động sinh viên Mỹ ra khỏi hội trường khi người này ngắt lời đại sứ Trung Quốc Tạ Phong. Những hành động này cho thấy mức độ ảnh hưởng thực tế của Bắc Kinh ngay trong khuôn viên của một trường đại học hàng đầu Hoa Kỳ.
Trong khi đó, chính quyền Trump tiếp tục đẩy mạnh cuộc chiến chống lại sự xâm nhập của Trung Quốc vào giáo dục Mỹ. Bộ Giáo dục đã yêu cầu Harvard cung cấp toàn bộ hồ sơ về các khoản tài trợ nước ngoài, sau khi phát hiện nhiều báo cáo thiếu minh bạch. Ủy ban Hạ viện về Trung Quốc, do Đảng Cộng hòa dẫn dắt, cũng đang giám sát chặt chẽ các trường hợp tương tự tại các cơ sở giáo dục khác, đồng thời cảnh báo về các hiệp hội sinh viên có liên hệ với Bắc Kinh đang âm thầm giám sát và gây áp lực lên những sinh viên bất đồng chính kiến. “Chúng ta không thể để các trường đại học trở thành công cụ phục vụ mục tiêu chính trị và gián điệp của Bắc Kinh,” một quan chức Nhà Trắng tuyên bố với Reuters. “Giờ là lúc phải chấm dứt điều đó.”
Cuộc chiến của Tổng thống Trump với Harvard không chỉ là một cuộc đối đầu với một trường đại học, mà còn là một tuyên ngôn mạnh mẽ về việc bảo vệ an ninh quốc gia trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược với Trung Quốc ngày càng gay gắt. Đối với những người ủng hộ chính sách “Nước Mỹ trên hết”, ông Trump đang làm đúng những gì họ mong đợi: thách thức những định chế từng được coi là bất khả xâm phạm, đòi hỏi trách nhiệm và minh bạch, và chấm dứt sự thao túng của các thế lực ngoại bang trong nền giáo dục Hoa Kỳ. Trong một kỷ nguyên mà ảnh hưởng của Trung Quốc ngày càng lan rộng, từ thương mại đến công nghệ và giờ là học thuật, quyết tâm của Tổng thống Trump đang đặt Harvard vào tâm điểm của một cuộc thanh lọc chưa từng có – một cuộc chiến không chỉ vì giáo dục, mà còn vì chủ quyền và tương lai của nước Mỹ.